Uchwała Nr 939/16 Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego
z dnia 13 czerwca 2016 r.

w sprawie podjęcia decyzji odmawiającej Beneficjentowi - Gminie Ostrowice z siedzibą w Ostrowicach 78-506, Ostrowice 6, udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności głównej wraz z odsetkami, wynikającymi z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/29/W/2013 z dnia 12.08.2013 r. zobowiązującej Beneficjenta do zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-022/09-00 z dnia 30.06.2010 r. na realizację projektu pn. „Uporządkowanie gospodarki wodno - ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego – Etap I” oraz utrzymującej ją w całości w mocy decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/47/W/2013 z dnia 11.12.2013 r.

Na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 tekst jednolity), art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 06 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2016 r. poz. 383 tekst jednolity), art. 64 ust. 1 w zw. z art. 55 w zw. z art. 60 pkt 6 i art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 tekst jednolity ze  zm.), art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 tekst jednolity ze zm.) oraz art. 41 ust. 2 pkt 4 i art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 05 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 486  tekst jednolity)

Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego uchwala, co następuje:

§ 1

1. Podejmuje się decyzję o odmowie udzielenia Beneficjentowi - Gminie Ostrowice z siedzibą w Ostrowicach 78-506, Ostrowice 6, ulgi w postaci umorzenia należności głównej wraz z odsetkami, wynikającymi z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/29/W/2013 z dnia 12.08.2013 r. zobowiązującej Beneficjenta do zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-022/09-00 z dnia 30.06.2010 r. na realizację projektu pn. „Uporządkowanie gospodarki wodno - ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego – Etap I” oraz utrzymującej ją w całości w mocy decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/47/W/2013 z dnia 11.12.2013 r.

2. Decyzja o odmowie udzielenia ulgi, o której mowa w ust. 1 stanowi załącznik do niniejszej uchwały.

§ 2

Wykonanie uchwały powierza się Marszałkowi Województwa Zachodniopomorskiego.

§ 3

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Uzasadnienie

Beneficjent - Gmina Ostrowice z siedzibą w Ostrowicach 78-506, Ostrowice 6 - w dniu 30.06.2010 r. zawarł z Województwem Zachodniopomorskim reprezentowanym przez Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego, pełniącym na podstawie art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 06 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, zwanej dalej: uzppr (Dz. U. z 2016 r. poz. 383 tekst jednolity) rolę Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 - 2013 (zwanej dalej: IZ RPO WZ), umowę o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-022/09-00 na realizację projektu pn. „Uporządkowanie gospodarki wodno – ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego – Etap I”.
IZ RPO WZ w dniach 24-26.09.2012 r. przeprowadziła kontrolę planową projektu, w efekcie której stwierdzono wystąpienie nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z dnia 31.07.2006 r. ze zm., zwanego dalej: rozporządzeniem nr 1083/2006) w związku z przeprowadzonymi przez Beneficjenta postępowaniami o udzielenie zamówienia pn.: „Pełnienie funkcji Inżyniera Kontraktu dla zadania: „Uporządkowanie gospodarki wodno - ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego – Etap I” oraz pn. „Uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego”.
IZ RPO WZ w toku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdziła, iż w ramach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego pn. „Pełnienie funkcji Inżyniera Kontraktu dla zadania: „Uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego – Etap I” Beneficjent dopuścił się naruszenia art. 70 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych, zwanej dalej: pzp (Dz. U. z 2007 r., Nr 223, poz. 1655 tekst jednolity ze zm.) poprzez udzielenie zamówienia w trybie zapytania o cenę, bez zachowania ustawowych przesłanek zastosowania tego trybu. Zaś w ramach postępowania o udzielenie zamówienia pn. „Uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego” stwierdzono naruszenie:
1) art. 60c ust. 1 w zw. z art. 48 i art. 40 ust. 1-3 pzp poprzez niedopełnienie obowiązku przekazania ogłoszenia o zamówieniu do Urzędu Oficjalnych Publikacji Wspólnoty Europejskiej, przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiedniego poziomu upublicznienia,
2) art. 60b pzp poprzez zastosowanie trybu dialogu konkurencyjnego, pomimo braku ustawowych przesłanek do zastosowania w/w trybu.
Beneficjent pismem z dnia 17.12.2012 r. złożył wyjaśnienia oraz zastrzeżenia dotyczące wyników przeprowadzonej kontroli. Po dokonaniu szczegółowej analizy wyjaśnień przedstawionych przez Beneficjenta, IZ RPO WZ pismem z dnia 16.04.2013 r., podtrzymała w całości swoje dotychczasowe stanowisko w zakresie naruszenia art. 70, art. 60 b, art. 60 c ust. 1 w zw. z art. 48 i art. 40 ust. 1-3 pzp, jednocześnie informując Beneficjenta o zakończeniu czynności kontrolnych.
W związku z powyższym, IZ RPO WZ ustaliła i nałożyła na Beneficjenta korektę finansową w łącznej kwocie 2 428 008,89 zł. Powyższa kwota zawierała wymaganą do zwrotu należność główną w kwocie 2 315 474,74 zł (którą należało powiększyć o odsetki jak dla zaległości podatkowych liczone od dnia przekazania środków do dnia zwrotu) oraz kwotę, o którą została pomniejszona płatność końcowa, a mianowicie 112 534,15 zł. Zatem IZ RPO WZ pismem z dnia 30.04.2013 r. wezwała Beneficjenta do zwrotu środków w kwocie 2 315 474,74 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.
  Z uwagi na bezskuteczny upływ terminu wskazanego w wezwaniu, z dniem 21.05.2013 r. wobec Beneficjenta wszczęte zostało postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-022/09-00. Następnie po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego dnia 12.08.2013 r. podjął decyzję administracyjną nr WWRPO/29/W/2013 zobowiązującą Beneficjenta do zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-022/09-00 w wysokości 2 315 474,74 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, w terminie 14 dni od dnia doręczenia tej decyzji administracyjnej. W przedmiotowej decyzji administracyjnej IZ RPO WZ zweryfikowała swoje stanowisko i odstąpiła od stwierdzonego w toku czynności kontrolnych naruszenia art. 60b pzp w postępowaniu o udzielenie zamówienia pn. „Uporządkowanie gospodarki wodno - ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego”, co nie wpłynęło na wysokość nałożonej korekty finansowej.
Beneficjent korzystając z uprawnienia wynikającego z ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 tekst jednolity ze zm.), pismem z dnia 26.08.2013 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w decyzją administracyjną Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków, Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego decyzją administracyjną nr WWRPO/47/W/2013 z dnia 11.12.2013 r. utrzymał w całości w mocy zaskarżoną decyzję nr WWRPO/29/W/2013 z dnia 12.08.2013 r. IZ RPO WZ uznała jedynie uwagę Beneficjenta z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i doprecyzowała podstawę prawną, zastępując artykuł 48 pzp artykułem 48 ust. 2 pzp. Jednocześnie zastąpiono artykuł 40 ust. 1-3 pzp artykułem 40 ust. 3 pzp. W związku z powyższym Beneficjentowi zarzucono w postępowaniu pn. „Uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego” naruszenie art. 60c ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 2 i art. 40 ust. 3 pzp.
Następnie Beneficjent złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (zwanego dalej: WSA) w Szczecinie za pośrednictwem Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego skargę na decyzję administracyjną Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/47/W/2013 z dnia 11.12.2013 r. wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonalności decyzji. Postanowieniem z dnia 29.01.2014 r. Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego wstrzymał wobec Beneficjenta wykonanie w/w decyzji administracyjnej. Tożsame postanowienie dnia 28.03.2014 r. wydał również WSA w Szczecinie. Wyrokiem z dnia 23.07.2014 r. (sygn. akt I SA/Sz 251/14) WSA, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy Ostrowice na decyzję Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 11.12.2013 r. nr WWRPO/47/W/2013 w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach dofinansowania projektu, oddalił przedmiotową skargę. W związku z powyższym Gmina Ostrowice złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego (zwanego dalej: NSA) skargę kasacyjną od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 23.07.2014 r. wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania w całości decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/47/W/2013.
Dnia 25.08.2014 r. Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Drawsku Pomorskim wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych wobec Gminy Ostrowice jako zobowiązanego, który nie wykonał obowiązku o charakterze pieniężnym wynikającego ze wspomnianych decyzji administracyjnych.
Pismem z dnia 28.10.2014 r. Gmina Ostrowice zwróciła się do organu z wnioskiem o rozłożenie na miesięczne raty w wysokości 500 000,00 zł, z terminem spłaty do 5-go dnia każdego miesiąca, wymaganej do zwrotu należności głównej (wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych) wynikającej z decyzji administracyjnej nr WWRPO/29/W/2013 z dnia 12.08.2013 r. oraz utrzymującej ją w całości w mocy decyzji nr WWRPO/47/W/2013 z dnia 11.12.2013 r.
Pismem z dnia 09.01.2015 r. Beneficjent poinformował, iż NSA postanowieniem z dnia 02.12.2014 r. (sygn. akt II GSK 2696/14) po rozpoznaniu wniosku Gminy Ostrowice o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji administracyjnej w sprawie ze skargi kasacyjnej Gminy Ostrowice od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 23.07.2014 r. (sygn. akt I SA/Sz 251/14), wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym Beneficjent cofnął wniosek o udzielenie ulgi w postaci rozłożenia na raty spłaty należności głównej wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, wynikającymi z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/29/W/2013 z dnia 12.08.2013 r. oraz utrzymującej ją w całości w mocy decyzji nr WWRPO/47/W/2013 z dnia 11.12.2013 r.  W związku z powyższym dnia 10.02.2015 r. Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego podjął decyzję administracyjną nr WWRPO/6/W/2015 o umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek Beneficjenta w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie.
Wyrokiem z dnia 09.02.2016 r. NSA oddalił skargę kasacyjną Beneficjenta od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 23.07.2014 r.
Pismem z dnia 18.02.2016 r. Beneficjent zwrócił się do IZ RPO WZ z wnioskiem o udzielenie ulgi w spłacie należności poprzez umorzenie spłaty należności głównej wraz z odsetkami wynikającymi z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/29/W/2013 z dnia 12.08.2013 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji nr WWRPO/47/W/2013 z dnia 11.12.2013 r. Wskazano, że Gmina realizując w oparciu o umowę o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-022/09-00 projekt pn. „Uporządkowanie gospodarki wodno – ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego – Etap I” wykonała cały zakres rzeczowy zadania, uzyskując planowany efekt rzeczowy i ekologiczny. Wszyscy odbiorcy zostali podłączeni do wybudowanych instalacji. Podkreślono, iż Gmina jest podmiotem powołanym do realizacji zadań publicznych i winna zaspokajać zbiorowe potrzeby wspólnoty lokalnej. Zaś obecnie znajduje się ona w bardzo trudnej sytuacji finansowej, którą to sytuację spowodowało wiele czynników:
- upadek państwowych gospodarstw rolnych, który spowodował znaczny wzrost bezrobocia i konieczność podjęcia przez Gminę działań o charakterze osłonowym w stosunku do znacznej grupy mieszkańców,
- niewywiązywanie się wobec Gminy z zobowiązań podatkowych przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa, która przejęła grunty po upadłych przedsiębiorstwach gospodarki rolnej. W późniejszym okresie grunty te sprzedano i wydzierżawiono rolnikom, którzy z kolei korzystali ze zwolnień podatkowych, co powodowało, że Gmina nie uzyskiwała z tego tytułu żadnych dochodów,
- w 1990 r. Gmina nie otrzymała należnej dotacji od Urzędu Wojewódzkiego w Koszalinie w kwocie 363 718,00 zł. Z uwagi na brak środków, Gmina musiała zaciągnąć wówczas kredyt bankowy, który w wyniku postępującej inflacji generował ogromne koszty, które przyczyniły się do znacznego pogorszenia sytuacji finansowej gminy w kolejnych kilku latach,
- w wyniku upadłości Banku Spółdzielczego w Ostrowicach w 1996 r. Gmina straciła kwotę 110 601,00 zł,
- w 1997 r. nałożono na Gminę obowiązek przejęcia i utrzymania urządzeń wodociągowych, bez zabezpieczenia środków finansowych. Gmina przeprowadziła eksploatację ogółem 17 stacji wodociągowych i około 80 km sieci. Ponieważ urządzenia i sieci były stare i wyeksploatowane, występowały częste awarie, których usunięcie było bardzo kosztowne (rocznie nawet 150 000,00 zł),
- Gmina odzyskała w 1999 r. zaległości podatkowe od Polskich Kolei Państwowych w kwocie 120 000,00 zł, w konsekwencji czego Minister Finansów dokonał zmniejszenia subwencji na 2000 r. o kwotę 250 000,00 zł, co miało negatywny wpływ na realizację budżetu Gminy w 2000 r,
- zapóźnienie cywilizacyjne – konieczność i presja społeczna dotycząca realizacji inwestycji w zakresie infrastruktury wodociągowo – kanalizacyjnej Gminy były czynnikami decydującymi o wystąpieniu o środki finansowe z programu SAPARD. Opóźnienie w przekazaniu dotacji z programu SAPARD za pośrednictwem Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa w 2004 r. spowodowało, że pożyczka pomostowa została wliczona w dług publiczny Gminy. Wskaźnik ogólny zadłużenia Gminy osiągnął poziom 75%, a więc znacząco przekroczył dopuszczalny próg 60%. Ta okoliczność odbiła się niekorzystnie na ocenie kredytowej Gminy powodując niemożność zaciągnięcia kredytów bankowych dla poprawy płynności finansowej jednostki. Także w 2004 r. zlikwidowana została tzw. subwencja rekompensująca dla Gmin skutki ulg ustawowych w podatku rolnym,
- zlikwidowano również dotację celową na oświetlenie uliczne przy drogach wojewódzkich i powiatowych, zmieniono sposób naliczania udziału w podatkach od osób fizycznych,
- pomimo faktu, iż Gmina posiada duże walory przyrodniczo – krajobrazowe (100% powierzchni leży w obszarze Natura 2000) rozwój turystyki był blokowany brakiem bazy turystycznej i zaniedbaną gospodarką wodno – ściekową. Dodatkowo rozwój Gminy hamowany był przez fakt, iż 50% Gminy obejmował Drawski Park Krajobrazowy, a od roku 2007 100% powierzchni jednostki zostało objęte obszarami ochronnymi Natura 2000. W tej sytuacji pomimo zainteresowania inwestorów w Gminie utrudnione było realizowanie inwestycji,
- funkcjonowanie na terenie Gminy różnych form ochrony przyrody wymusza ponoszenie dodatkowych wydatków niezbędnych do stworzenia i utrzymania infrastruktury turystycznej czy wydatków wynikających z konieczności opracowania ocen oddziaływania projektów na środowisko naturalne,
- w 2010 r. Gmina rozpoczęła realizację dużych inwestycji w zakresie uporządkowania gospodarki wodno – ściekowej na jej terenie przy udziale środków pomocowych z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich i RPO WZ. Jednakże brak pożyczki z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz trudności z pozyskaniem potrzebnych kredytów bankowych, ze względu na słabe wyniki finansowe, zmusiły Gminę do korzystania z ofert pozabankowych instytucji finansowych w celu pokrycia udziału własnego w realizowanych inwestycjach,
- wspomniany brak środków kredytowych mogących wspierać realizację dużej inwestycji infrastrukturalnej w Gminie przy konieczności jej kontynuacji powodował konieczność finansowania z sektora pozabankowego. W kolejnych latach budżet jednostki nie był w stanie podołać powstałym obciążeniom. Spłata jednych zobowiązań przez zaciąganie nowych na zbliżonym wysokim poziomie oprocentowania nie mogła w sposób trwały doprowadzić do poprawy ogólnej sytuacji finansowej samorządu, a wręcz przeciwnie powodowała wzrost ogólnego zadłużenia jednostki.
Ponadto podano, iż zmiana klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego postawiła Gminę w niekorzystnej sytuacji, gdyż musiała ona zakwalifikować do długu wykup w 2008 r. przez Bank Ochrony Środowiska wierzytelności z tytułu wcześniej realizowanych inwestycji w zakresie uporządkowania gospodarki wodno – ściekowej w latach 2004 – 2005. Fakt ten w połączeniu z niemożnością wygenerowania w budżecie tak małej Gminy większej nadwyżki operacyjnej spowodował kumulację długu do niebezpiecznego poziomu. Obecnie Gmina nie jest w stanie spłacić samodzielnie swoich zobowiązań w ustalonych z wierzycielami terminach, mimo iż przed przyjęciem przez Radę Gminy postępowania naprawczego wprowadziła szereg oszczędności w realizacji wydatków bieżących i majątkowych. Jak podał Beneficjent w programie postępowania naprawczego nacisk został położony na restrukturyzację istniejącego długu pod kątem spłaszczenia i wydłużenia okresu spłaty, obniżenia oprocentowania oraz uzyskania nowych źródeł dochodów (w tym budowa siłowni wiatrowych), co umożliwi Gminie spłatę i obsługę zadłużenia.
Pismem z dnia 26.02.2016 r. IZ RPO WZ wezwała Beneficjenta do uzupełnienia złożonego przez niego wniosku o udzielenie ulgi z dnia 18.02.2016 r. o dokumenty niezbędne do jego rozpatrzenia i analizy, w szczególności dokumenty dotyczące sytuacji ekonomicznej Wnioskodawcy za okres 2013-2015 Beneficjent pismem z dnia 11.03.2016 r. (wpływ do Kancelarii Ogólnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego w dniu 14.03.2016 r.) przedłożył wymagane dokumenty.
Z uwagi na fakt, iż przekazane pismem z dnia 11.03.2016 r. przez Beneficjenta sprawozdanie RB-27S z wykonania planu dochodów budżetowych za 2015 r. okazało się być niepełne, drogą elektroniczną w/w sprawozdanie ponownie przesłano do IZ RPO WZ dnia 21.03.2016 r.
W związku ze złożonym przez Beneficjenta wnioskiem o udzielenie ulgi w spłacie uzupełnionym o dokumentację niezbędną do analizy i rozpatrzenia wniosku o ulgę, IZ RPO WZ przeprowadziła postępowanie administracyjne, obejmujące całościową ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie z uwzględnieniem treści wniosku o udzielenie ulgi w spłacie wraz z uzasadnieniem, a także pełną analizę stanu faktycznego i prawnego sprawy, co pozwoliło na odniesienie się do przedmiotowego wniosku jak poniżej.
Na samym początku należy wskazać, iż zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 2 ufp organem pierwszej instancji właściwym do wydawania decyzji w odniesieniu do należności, o których mowa w art. 60 pkt 6 ufp, w przypadku płatności w ramach programów finansowanych ze środków europejskich jest organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej. Ponadto należy wskazać, iż na mocy art. 67 ufp do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 ufp, nieuregulowanych w ufp stosuje się przepisy kpa i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, zwanej dalej: Ordynacją podatkową (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 tekst jednolity ze zm.). Zgodnie z art. 64 ufp właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ufp ulg w postaci umorzenia w całości albo w części, odroczenia lub rozłożenia na raty spłaty zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 pkt 1-6 ufp. Z uwagi na fakt, iż ufp nie określa przesłanek decydujących o możliwości udzielania ulg w spłacie należności publiczno – prawnych, należy w tej kwestii odwołać się do przepisów Ordynacji podatkowej, a dokładnie art. 67a Ordynacji podatkowej. Zgodnie z brzmieniem art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy na wniosek podatnika z zastrzeżeniem art. 67b Ordynacji podatkowej, może udzielać ulg w spłacie należności w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.
Odnosząc się do w/w pojęć, należy wskazać, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, ważny interes podatnika wymaga zaistnienia takich zdarzeń, na które sam podatnik nie mógł mieć wpływu, nawet przy dołożeniu nadzwyczajnej staranności. Zgodnie z wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 16.01.2003 r. (sygn. akt SA/Sz 945/01), ważny interes podatnika (o którym mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej) to sytuacja, w której z powodów nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Zdarzeniem losowym będzie np. zaistniałe, niespodziewane zdarzenie, niezależne od woli podatnika, które może spowodować, że ten znalazł się w trudnej sytuacji materialnej, niepozwalającej mu na zapłatę należności. W wyroku z dnia 18.04.2012 r. (sygn. akt II FSK 2118/10), NSA wyjaśnił, że ogólną dyrektywą interpretacyjną przy wykładni pojęcia ważnego interesu podatnika powinno być uznanie wyjątkowości instytucji przyznawania wszelkich ulg w spłacie zobowiązań. Dalej NSA wskazał, że chodzi o sytuacje wyjątkowe, losowe, niezależne od działań podatnika, np. klęskę żywiołową czy nagłą ciężką chorobę. Inne rozumienie tego pojęcia doprowadziłoby do uznania, że każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji ekonomicznej spełniałby przesłanki do uzyskania ulg w spłacie zobowiązań. Ważny interes podatnika musi zatem istnieć obiektywnie, a nie wyłącznie w przekonaniu Beneficjenta składającego wniosek o przyznanie ulgi. Z subiektywnego punktu widzenia podatnika, w każdej sytuacji może mieć on ważny interes w uzyskaniu danej ulgi.
Wyjaśniając znaczenie drugiej z przesłanek, należy odnieść się do wyroku WSA w Warszawie z dnia 29.05.2006 r. (sygn. akt III SA/Wa 1964/05), gdzie Sąd wskazał, iż pojęcie terminu interesu publicznego nie ma stałego zakresu treści, lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnieść go do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o udzielenie ulgi dotyczącej powstałych zaległości podatkowych. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości. Orzecznictwo jednakże wypracowało jednolity pogląd definiujący na potrzeby analizowanego przepisu pojęcie interesu publicznego rozumianego jako dyrektywa postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, równość traktowania podmiotów będących w podobnej sytuacji, czy realizację zobowiązań podatkowych (tak WSA w Kielcach w wyroku z dnia 10.10.2012 r., sygn. akt I SA/Ke 623/12).
Należy też wskazać, iż wszczęcie postępowania o udzielenie ulgi w spłacie należności następuje na wniosek Strony. Oznacza to, że oczekując określonego, korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, Strona postępowania winna, działając we własnym interesie, przedstawić organowi dowody stanowiące uzasadnienie żądania. Zatem inicjatywa dowodowa i obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających złożony wniosek o zastosowanie ulgi obciąża także Stronę postępowania.
Mając powyższe na uwadze, odnosząc się jednocześnie do przesłanki ważnego interesu zobowiązanego należy wskazać, iż badając sytuację Beneficjenta organ powinien przeanalizować sytuację ekonomiczną zobowiązanego, a także uwzględnić jej przyczyny.
W związku z powyższym, na podstawie dokumentacji przedłożonej przez Beneficjenta pismem z dnia 28.11.2014 r. i drogą elektroniczną dnia 28.11.2014 r. oraz pismem z dnia 11.03.2016 r. i e-mailem z dnia 21.03.2016 r., IZ RPO WZ dokonała analizy kondycji finansowej Beneficjenta w latach 2011-2015, która wskazała rzeczywiście na trudną sytuację Gminy. Warto wskazać za Beneficjentem (pismo z dnia 18.02.2016 r.), iż Regionalna Izba Obrachunkowa zobowiązała Gminę do przygotowania programu postępowania naprawczego. Program ten został przyjęty uchwałami Rady Gminy Ostrowice z dnia nr XXI/186/14 z dnia 27.02.2014 r., nr IV/21/15 z dnia 04.02.2015 r., nr XII/65/16 z dnia 12.02.2016 r. Jednocześnie z zaświadczenia wystawionego dnia 25.02.2016 r. przez Urząd Skarbowy w Drawsku Pomorskim i dnia 26.02.2016 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Koszalinie Inspektorat w Drawsku Pomorskim wynika, iż według stanu na dzień 25.02.2016 r. w stosunku do Wnioskodawcy nie odnotowano zaległości podatkowej oraz według stanu na dzień 26.02.2016 r. nie odnotowano zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Należy też dodać, iż stosownie do oświadczenia o wielkości otrzymanej pomocy de minimis z dnia 11.03.2016 r. wynika, iż Gmina Ostrowice otrzymała dnia 16.11.2015 r. pomoc de minimis od Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w Szczecinie w kwocie 86 295,00 zł (20 425,34 euro).
Ponadto Beneficjent, co istotne dla oceny wystąpienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego, podał w piśmie z dnia 18.02.2016 r., iż Gmina realizując w oparciu o umowę o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-022/09-00 projekt pn. „Uporządkowanie gospodarki wodno – ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego – Etap I” wykonała cały zakres rzeczowy zadania, uzyskując planowany efekt rzeczowy i ekologiczny. Wszyscy odbiorcy zostali podłączeni do wybudowanych instalacji. Podkreślono, iż Gmina jest podmiotem powołanym do realizacji zadań publicznych i winna zaspokajać zbiorowe potrzeby wspólnoty lokalnej. Zaś obecnie znajduje się ona w bardzo trudnej sytuacji finansowej, do której to sytuacji, jak podano, przyczyniło się wiele czynników. Gmina nie jest w stanie spłacić samodzielnie swoich zobowiązań w ustalonych z wierzycielami terminach, mimo iż przed przyjęciem przez Radę Gminy postępowania naprawczego wprowadziła szereg oszczędności w realizacji wydatków bieżących i majątkowych.
Mając na uwadze informacje zebrane w przedmiotowej sprawie, należy stwierdzić, iż w badanym stanie faktycznym nie zaistniała sytuacja nadzwyczajna, niezależna od podatnika uzasadniająca udzielenie przez IZ RPO WZ ulgi w spłacie należności wymaganej do zwrotu wraz z odsetkami, tj. nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu zobowiązanego.
Nie można podzielić poglądu, iż trudna sytuacja materialna Strony powodująca niemożność zwrotu środków wykorzystanych w związku z realizowanym w ramach RPO WZ projektem pn. „Uporządkowanie gospodarki wodno - ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego – Etap I” niezgodnie z procedurami jest wyłącznie wynikiem zdarzeń, na które Beneficjent nie miał wpływu.
IZ RPO WZ w toku przeprowadzonych w dniach 24-26.09.2012 r. czynności kontrolnych dot. projektu pn. „Uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego – Etap I” stwierdziła, iż Beneficjent dopuścił się naruszenia przepisów pzp, co zostało potwierdzone w toku prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego, które zakończone zostało wydaniem dnia 12.08.2013 r.  decyzji administracyjnej nr WWRPO/29/W/2013 zobowiązującej Gminę Ostrowice do zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-022/09-00, a następnie w postępowaniu w przedmiocie ponownego rozpoznania sprawy zakończonym wydaniem dnia 11.12.2013 r. decyzji nr WWRPO/47/W/2013 utrzymującej w całości w mocy w/w decyzję. Stanowisko organu potwierdził również wyrok WSA w Szczecinie  (sygn. akt I SA/Sz 251/14) z dnia 23.07.2014 r. oddalający skargę Gminy Ostrowice na decyzję Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 11.12.2013 r. nr WWRPO/47/W/2013 w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach dofinansowania projektu. Również NSA wyrokiem z dnia 09.02.2016 r. oddalił skargę kasacyjną Beneficjenta od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 23.07.2014 r. Tym samym to działanie Beneficjenta doprowadziło do konieczności zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-022/
09-00, a więc i pogorszenia jego sytuacji finansowej.
Ponadto na pogarszanie sytuacji finansowej miała również wpływ stosowana przez Stronę praktyka zawierania umów z instytucjami finansowymi innymi niż banki. Warto zauważyć, iż praktyka ta została negatywnie oceniona przez Regionalną Izbę Obrachunkową (na co wskazał Beneficjent w piśmie z dnia 28.10.2014 r.). Wysokie koszty obsługi zadłużenia niebezpiecznie obciążyły długoterminowo wydatki bieżące. Należy też dodać, iż niekorzystną sytuację w zakresie kształtowania się długu pogłębiało niespłacanie zaciągniętych wcześniej kredytów/pożyczek. Przykładowo, jak wynika z raportu o stanie gospodarki finansowej Gminy Ostrowice sporządzonego na podstawie uchwały nr VII/48/K/2010 Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Szczecinie z dnia 30.03.3010 r. (źródło: www.szczecin.rio.gov.pl), w latach 2005 – 2009 zawarto łącznie 20 umów i 4 porozumienia ze Spółką Magellan na kwotę ogółem 10 714 942,90 zł i z tego do końca 2008 r. zapłacono Spółce 577 466,27 zł odsetek oraz 916 289,21 zł prowizji z tytułu przejęcia długu. W zawieranych umowach Spółka Magellan przejmowała obowiązek spłaty długu Gminy z tytułu pożyczek zaciąganych w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz kredytów wobec banków. Jak podano w w/w raporcie, Gmina zawierała również umowy ze Spółką Magellan na przejmowanie przez nią wierzytelności Gminy wobec różnych wykonawców oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z raportem, na dzień 31.12.2009 r. zobowiązania Gminy wobec Spółki Magellan wynosiły 3 349 044,17 zł. Również analiza informacji o stanie zadłużenia Gminy Ostrowice według stanu na dzień 28.11.2014 r. (przedłożono pismem z dnia 28.11.2014 r.) prowadzi do wniosku, że finansowanie funkcjonowania podmiotu było w znacznym stopniu wynikiem umów zawartych z instytucjami finansowymi, w tym pozabankowymi. Do podobnych wniosków prowadzi analiza zestawienia zobowiązań na dzień 29.02.2016 r.
Warto również wskazać, iż jak wynika z w/w raportu o stanie gospodarki finansowej Gminy Ostrowice sporządzonego na podstawie uchwały nr VII/48/K/2010 Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Szczecinie z dnia 30.03.3010 r., w latach 2005-2009 wykonanie budżetu w Gminie Ostrowice zamykało się deficytem, poza tym od 2006 r. Gmina osiągała ujemny wynik operacyjny. Należy w tym miejscu wyjaśnić, iż tzw. wynik operacyjny, tj. różnica między dochodami bieżącymi i wydatkami bieżącymi jest miernikiem kondycji finansowej Gminy. Wynik dodatni nadwyżki operacyjnej – wskazuje, że daną jednostkę stać na działania inwestycyjne, na które może przeznaczyć własne środki. Możliwe jest również zaciąganie nowych zobowiązań przy zachowaniu bieżącej płynności. Im wyższa wartość nadwyżki operacyjnej tym większe możliwości działania danej jednostki. Deficyt operacyjny (wynik ujemny pomiędzy dochodami bieżącymi a wydatkami bieżącymi) jest natomiast sygnałem, że jednostka samorządu terytorialnego nie jest w stanie realizować podstawowych zadań bieżących i działa ponad swoje możliwości finansowe.
Również zgodnie z raportem o stanie gospodarki finansowej Gminy Ostrowice przyjętym uchwałą Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Szczecinie nr XII.82.2014 z dnia 04.06.2014 r. (źródło: www.szczecin.rio.gov.pl), w latach 2011-2012 budżet Gminy Ostrowice zamykał się deficytem, natomiast w 2013 r. budżet był nadwyżkowy (nadwyżka przeznaczona została na spłatę wcześniej zaciągniętych zobowiązań z tytułu kredytów i pożyczek). Według w/w raportu, wynik bieżący budżetu w roku 2011 i 2013 osiągnął wartość ujemną, zaś w 2012 dodatnią. Podobnie analiza danych z wykonania budżetu w latach 2014-2015 przedstawionych przez Beneficjenta wskazuje na fakt, iż w latach 2014-2015 odnotowano w budżecie Gminy wynik deficytowy, a różnica pomiędzy dochodami bieżącymi a wydatkami bieżącymi przyjmuje wartość ujemną. Podkreślić należy, iż rok bez nadwyżki operacyjnej jest do zaakceptowania, ale jeśli stan taki utrzymuje się w dłuższym okresie czasu stanowi to sytuację niebezpieczną dla jednostki samorządu terytorialnego.
Podejmowane przez Gminę działania w postaci długotrwałego pozyskiwania środków w postaci kredytów/pożyczek z różnych instytucji finansowych miały, w ocenie IZ RPO WZ, charakter doraźny i niedający gwarancji poprawy sytuacji finansowej Gminy. Jako przejaw krótkowzrocznej polityki należy zakwalifikować także zawartą przez Gminę, z instytucją finansową inną niż bank, umowę sprzedaży urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych wraz z siecią kanalizacyjną związanych ze świadczeniem usług dostawy wody i odbioru ścieków w miejscowościach: Siecino, Jelenino, Donatowo i Ostrowice (źródło: www.szczecin.rio.gov.pl). Na podstawie aktu notarialnego Rep. A numer 1581/2013 z dnia 11.04.2013 r. za cenę 3 879 419,44 zł, na okres do dnia 10.04.2018 r. Gmina sprzedała w/w urządzenia wraz z siecią i w dniu 11.04.2018 r. bezwarunkowo zobowiązała się kupić od nabywcy w/w urządzenia za cenę 3 879 419,44 zł oraz za zwrotem kosztów sprzedaży, a przypadku gdy w/w umowa z jakichkolwiek przyczyn leżących po stronie jednostki samorządu terytorialnego nie zostanie zawarta w podanym terminie – w dniu 25.04.2018 r. – do zapłaty na rzecz nabywcy kary umownej w kwocie 3 879 419,44 zł. Na mocy przywołanej umowy – na okres od 11.04.2013 r. do 10.04.2018 r. – instytucja finansowa oddała Gminie do używania i pobierania pożytków w/w urządzenia, za wynagrodzeniem w formie czynszu dzierżawnego w łącznej kwocie 3 460 154,18 zł (2 813 133,65 zł netto), płatnym w ratach miesięcznych. Ponadto zgodnie z zapisami umowy Gmina zobowiązała się także m.in. do ponoszenia wyłącznej odpowiedzialności za realizację zadań przewidzianych przepisami prawa, prawidłowe funkcjonowanie wodociągu, wszelkich jego urządzeń i sieci oraz szkody wynikłe z nieprawidłowego jego funkcjonowania, zapewnienia odpowiedniej zdolności urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, dokonywania na własny koszt (w razie uzasadnionego zapotrzebowania) zakupu wody lub wprowadzania ścieków ze źródeł zewnętrznych do wodociągu, zapewnienia obsługi użytkowników usług wodociągowo - kanalizacyjnych korzystających z w/w urządzeń, zapewnić właściwe fakturowanie i egzekucję należności z tytułu korzystania z tych urządzeń oraz pobierania od użytkowników usług opłat za korzystanie z urządzeń wodociągowo - kanalizacyjnych i przekazywania ich na rachunek bankowy finansującego. W wyniku jednorazowego pozyskania przez Gminę na podstawie w/w umowy środków finansowych w kwocie 3 879 419,44 zł jednostka samorządu terytorialnego zobowiązała się do poniesienia nakładów na bieżące utrzymanie sieci wodociągowej i kanalizacyjnej sprzedanej na okres 5 lat za cenę 3 879 419,44 zł oraz czynszu dzierżawnego w wysokości ogółem 3 460 154,18 zł, którego łączna wartość stanowi 89,2% ceny sprzedaży w/w urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych.
Ponadto w dniu 28.06.2013 r. – pomimo zobowiązania się aktem notarialnym Rep. A numer 1581/2013 z dnia 11.04.2013 r. do przekazywania na rzecz podmiotu, o którym mowa w poprzednim akapicie, opłat pobranych od użytkowników korzystających z urządzeń wodociągowo - kanalizacyjnych z miejscowości Siecino, Jelenino, Donatowo i Ostrowice – Gmina zawarła umowę z kolejną instytucją finansową inną niż bank, za wynagrodzeniem w/w podmiotu w kwocie 221 400,00 zł, finansowania jej przyszłych wierzytelności w wysokości 1 000 000,00 zł, które powstaną począwszy od dnia 28.06.2013 r. z tytułu realizacji przez jednostkę samorządu terytorialnego jej zadań własnych, związanych z zaopatrzeniem mieszkańców w wodę oraz odbiór ścieków i wynikających z umów spisanych z odbiorcami tych usług (źródło: www.szczecin.rio.gov.pl). Zgodnie z zapisami umowy zapłata za w/w wierzytelności przyszłe nastąpiła na rzecz Gminy w dniu 05.07.2013 r., a jednostka samorządu terytorialnego zobowiązała się – w okresie od 31.07.2013 r. do 30.06.2016 r. – przekazać na rachunek bankowy finansującego wszelkie środki zapłacone Gminie za dostawę wody i wpłacone w okresie od dnia 28.06.2013 r. do dnia ich całkowitej spłaty. W/w zobowiązanie zostało rozłożone przez podmiot finansujący na raty miesięczne: 35 rat po 27 777,78 zł i 1 rata o wartości 27 777,70 zł płatne w terminach:
- 31.07-31.12.2013 r. w łącznej kwocie 166 666,68 zł;
- 31.01-31.12.2014 r. w łącznej kwocie 333 333,36 zł;
- 31.01-31.12.2015 r. w łącznej kwocie 333 333,36 zł;
- 31.01-30.06.2016 r. w łącznej kwocie 166 666,60 zł.
Wpływy uzyskane przez jednostkę samorządu terytorialnego za dostawę wody w latach poprzednich wynosiły: w 2008 r. ogółem 271 807,07 zł, w 2009 r. ogółem 260 165,51 zł, w 2010 r. ogółem 242 958,13 zł, w 2011 r. ogółem 228 554,69 zł, w 2012 r. ogółem 300 194,70 zł, co potwierdza konieczność zapłaty przez Gminę na rzecz w/w podmiotu zobowiązań z tytułu finansowania przez w/w instytucję przyszłych wierzytelności jednostki samorządu terytorialnego również z innych wpływów niż za dostawę wody i odbiór ścieków.
Jak wynika z powyższego, zawarta umowa sprzedaży miała na celu jedynie doraźne zwiększenie dochodów i kreowała tym samym pozorny obraz zadłużenia Gminy. Ponadto zawieranie przez Gminę umów kredytu/pożyczki z instytucjami finansowymi innymi niż banki uwidacznia, iż Beneficjent stanowi dla banków podmiot niewiarygodny. Zawieranie tego typu umów w długiej perspektywie czasowej (głównie jeśli ich celem jest spłata zaciągniętych już wcześniej zobowiązań) należy ocenić negatywnie, gdyż nakręca spiralę i tak już bardzo wysokiego zadłużenia, które powiększają jeszcze dodatkowo wysokie koszty obsługi instrumentów finansowych. Trzeba też mieć na uwadze, iż ujemny wynik operacyjny utrzymujący się w dłuższym okresie, jak w analizowanej sprawie, oznacza, iż jednostka samorządu terytorialnego działa ponad swoje możliwości finansowe. W sytuacji znacznego obciążenia wydatków bieżących obsługą długu nie powinno realizować się dodatkowych zadań inwestycyjnych. Należy też dodać, iż zadłużenie wobec innych niż IZ RPO WZ instytucji nie może stanowić uzasadnienia dla udzielenia ulgi w spłacie, bowiem takie działanie byłoby równoznaczne z przerzuceniem odpowiedzialności za działania Beneficjenta na inne podmioty.
Na marginesie należy zwrócić uwagę, iż w piśmie z dnia 28.10.2014 r. Beneficjent wspomniał, że  Gmina ubiega się o pożyczkę z budżetu państwa w kwocie 24 000 000,00 zł, ponadto w programie postępowania naprawczego przyjętego uchwałą Rady Gminy Ostrowice nr XII/65/16 z dnia 12.02.2016 r. wskazano, że najważniejszym działaniem naprawczym jest ograniczenie kosztów obsługi zobowiązań poprzez uzyskanie pożyczki z budżetu państwa. Pomimo upływu długiego okresu czasu od poinformowania IZ RPO WZ o podjęciu starań o uzyskanie pożyczki z budżetu państwa, nadal brak szczegółowych informacji odnośnie tego źródła finansowania zobowiązań Gminy.
Powyższe prowadzi do wniosku, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą nadzwyczajne okoliczności, niezależne od Strony, przemawiające za uwzględnieniem wniosku Beneficjenta o udzielenie ulgi w spłacie. Wobec powyższego, IZ RPO WZ ustaliła, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu zobowiązanego. Co prawda argumentując wniosek o udzielenie ulgi Beneficjent wskazywał na okoliczności spowodowane działaniem czynników, na które nie miał wpływu, np: położenie Gminy w obszarach chronionych czy wysoki wskaźnik bezrobocia, jednakże nie są to okoliczności, które wystąpiły niespodziewanie, nagle czy takie, które mają charakter losowy. Objęcie obszarami ochronnymi Natura 2000 100% powierzchni Gminy miało miejscu w roku 2007. Zaś wskaźnik bezrobocia utrzymuje się na wysokim poziomie już od wielu lat (na co Beneficjent sam wskazał np. w piśmie z dnia 28.10.2014 r.). Tym samym Beneficjent winien w swym budżecie co roku przewidywać wydatki z tym związane.
Następnie IZ RPO WZ wzięła pod uwagę czy w sprawie zaistniała przesłanka tzw. ważnego interesu publicznego, tj. okoliczności dotyczące zadań podmiotu i ich znaczenia. Beneficjent stanowi lokalną wspólnotę samorządową tworzoną przez jej mieszkańców oraz terytorium obejmujące jednostki pomocnicze. Na podstawie ustawy z dnia 08 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 446 tekst jednolity ze zm.) do zadań własnych Gminy należą w szczególności sprawy: ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej; gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego; wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz; działalności w zakresie telekomunikacji; lokalnego transportu zbiorowego; ochrony zdrowia; pomocy społecznej; wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej; gminnego budownictwa mieszkaniowego; edukacji publicznej; kultury; kultury fizycznej i turystyki; targowisk i hal targowych; zieleni gminnej i zadrzewień; cmentarzy gminnych; porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej; utrzymania gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz obiektów administracyjnych; polityki prorodzinnej; wspierania i upowszechniania idei samorządowej; promocji gminy; współpracy i działalności na rzecz organizacji pozarządowych oraz podmiotów wskazanych w ustawie o działalności pożytku publicznego i wolontariacie czy współpracy ze społecznościami lokalnymi i regionalnymi innych państw.
Zatem jak wynika z powyższego, przedmiotem zadań realizowanych przez Beneficjenta jest zaspokajanie potrzeb wspólnoty. Przy zaspokajaniu potrzeb wspólnoty Gmina winna kierować się dobrem ogólnym jej mieszkańców. Warto dodać, że pogłębianie zadłużenia Gminy może uniemożliwiać realizację zadań do których wykonywania Gmina jest zobowiązana, a to z kolei może wpłynąć negatywnie na komfort życia mieszkańców Gminy. Każdy dodatkowy koszt (w tym związany z zaciąganiem kolejnych zobowiązań finansowych), ograniczy możliwość realizacji zadań publicznych, przy i tak już ograniczonych wydatkach ze względu na realizację programu postępowania naprawczego. Jak podał Beneficjent, nie bez znaczenia jest też fakt, że Gmina Ostrowice jest położona w obszarach chronionych Natura 2000 oraz jest jedną z biedniejszych Gmin w Województwie Zachodniopomorskim, co generuje dodatkowe koszty, podobnie zresztą jak przeprowadzanie inwestycji z uwagi na zapóźnienie cywilizacyjne. Działanie w interesie społeczności lokalnej bez wątpienia wpisuje się w przesłankę ważnego interesu publicznego. Przy czym należy podkreślić, iż powyższe okoliczności co prawda są spowodowane działaniem czynników, na które Gmina Ostrowice nie miała wpływu, jednakże nie wystąpiły one niespodziewanie, nagle, nie miały charakteru losowego, a zatem Gmina winna w swym budżecie uwzględniać wydatki związane z działaniami wynikającymi z obowiązków Gminy. Ponadto należy zauważyć, iż na pogarszanie się sytuacji finansowej Beneficjenta miała również wpływ stosowana przez Stronę przez długi okres czasu praktyka zawierania umów z instytucjami finansowymi innymi niż banki generująca dodatkowe, wysokie koszty i jedynie doraźnie poprawiająca sytuację finansową Gminy.
W tym miejscu należy podkreślić, iż przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań nie jest obligatoryjne i w każdym przypadku opiera się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organ na podstawie analizy całości zebranego materiału dowodowego ocenia, czy w konkretnym przypadku występują przesłanki do zastosowania ulgi w spłacie. Uznaniowy charakter kompetencji organu powoduje, że nawet stwierdzenie wystąpienia obu wymaganych przesłanek, bądź jednej z nich (jak w przedmiotowej sprawie) nie zobowiązuje organu do wydania decyzji czyniącej zadość wnioskowi Strony. W przedmiotowej sprawie, analiza stanu faktycznego w oparciu o zebrany materiał dowodowy, doprowadziła organ do stwierdzenia, iż w sprawie nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu zobowiązanego stanowiąca jedną z przesłanek udzielenia ulgi, lecz wystąpiła przesłanka ważnego interesu publicznego. Jednakże mając na uwadze wskazane w uzasadnieniu przyczyny jakie doprowadziły do powstania trudnej sytuacji materialnej Beneficjenta uznano, iż niezasadnym będzie uwzględnienie wniosku o udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności głównej wraz z odsetkami, wynikającymi z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/29/W/2013 z dnia 12.08.2013 r. zobowiązującej Beneficjenta do zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-022/09-00 oraz utrzymującej ją w całości w mocy decyzji nr WWRPO/47/W/2013 z dnia 11.12.2013 r.
Należy podkreślić, iż to działanie Beneficjenta tj. naruszenie przepisów pzp doprowadziło do konieczności zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-022/09-00 co wpływa na pogorszenie jego sytuacji finansowej. Ponadto na pogarszanie sytuacji finansowej miało również wpływ zawieranie umów z instytucjami finansowymi innymi niż banki (z uwagi na brak wiarygodności dla banków), które to działanie z uwagi na wysokie koszty obsługi zadłużenia obciążające długoterminowo wydatki bieżące było negatywnie oceniane przez Regionalną Izbę Obrachunkową. Działanie takie należy uznać za szczególnie nieodpowiedzialne, mając na uwadze też fakt, iż jednostka samorządu terytorialnego winna szczególnie dbać o środki finansowe, które są środkami publicznymi. Powyższe miało charakter doraźny i niedający gwarancji poprawienia sytuacji finansowej Gminy. Przykładem takiego krótkowzrocznego postępowania, jedynie doraźnie zwiększającego dochody, było też zawarcie przez Gminę z instytucją finansową inną niż bank umowy sprzedaży urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych wraz z siecią kanalizacyjną. Niekorzystną sytuację w zakresie kształtowania się długu pogłębiało też niespłacanie zaciągniętych wcześniej kredytów/pożyczek. Ponadto należy wskazać, iż realizowanie zadań inwestycyjnych, choć ważne z punktu widzenia interesu społecznego, nie może jednak pozostawać w oderwaniu od możliwości finansowych jednostki samorządu terytorialnego. Do zaciągania nowych zobowiązań powinno dochodzić w sytuacji, gdy nie dojdzie do zachwiania bieżącej płynności. Deficyt operacyjny jest sygnałem, iż jednostka działa ponad swoje możliwości finansowe. Należy dodać, iż zadłużenie wobec innych niż IZ RPO WZ instytucji nie może stanowić uzasadnienia dla udzielenia ulgi w spłacie, byłoby bowiem przerzucaniem odpowiedzialności za działania Beneficjenta na inne podmioty.
W tym miejscu warto podkreślić, iż każdy z podmiotów sektora finansów publicznych realizuje określone zadana publiczne (społeczne), które służą zaspokajaniu potrzeb zbiorowych, jednakże przyjęcie z góry założenia, że w związku z tym każdej jednostce sektora finansów publicznych z urzędu przysługuje ulga w spłacie należności wypaczałoby sens instytucji udzielenia ulgi, która jest uregulowana jednolicie dla każdego z dłużników (w tym dla podmiotów sektora finansów publicznych). Ustawodawca w żadnym z przepisów dotyczących udzielenia ulgi nie faworyzuje takich jednostek. Gdyby prawodawca chciał wprowadzić określone ułatwienia, czy też wyłączenia, to zawarłby je w przepisach. Natomiast takich ułatwień nie przewidziano, w przeciwieństwie do np. sankcji wykluczenia Beneficjentów z możliwości ubiegania się o środki europejskie, gdzie w art. 207 ust. 7 ufp sankcja ta nie obejmuje podmiotów realizujących zadania interesu publicznego oraz jednostek samorządu terytorialnego.
Mając na względzie powyższe należy wskazać, iż fakt, że nie spełniono żądania Beneficjenta nie oznacza, że doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Organ może bowiem – w granicach tego uznania – nie uwzględnić wniosku Strony jeśli sprecyzuje przyczyny tego stanu rzeczy, co w niniejszej decyzji uczynił, wskazując na przyczyny jakie doprowadziły do powstania trudnej sytuacji materialnej Wnioskodawcy.
Konkludując, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego IZ RPO WZ nie znalazła podstaw uzasadniających umorzenie należności głównej wraz z odsetkami, wynikającymi z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/29/W/2013 z dnia 12.08.2013 r. oraz utrzymującej ją w całości w mocy decyzji nr WWRPO/47/W/2013 z dnia 11.12.2013 r., o udzielenie której to ulgi Beneficjent wnioskował.