Uchwała Nr 1709/16 Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego
z dnia  08 listopada 2016 r.

w sprawie podjęcia decyzji utrzymującej w całości w mocy decyzję administracyjną Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/20/W/2016 z dnia 13 czerwca 2016 r., odmawiającą Beneficjentowi – Gminie Ostrowice z siedzibą w Ostrowicach 6 – udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności głównej wraz z odsetkami, wynikającymi z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/29/W/2013 z dnia 12 sierpnia 2013 r. zobowiązującej wymienionego do zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie nr  UDA-RPZP.04.03.00-32-022/09-00 na realizację pn. „Uporządkowanie gospodarki wodno – ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego – Etap I” oraz utrzymującej ją w całości w mocy decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/47/W/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r.

Na podstawie art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 t.j. ze zm.), art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2016 r. poz. 383 t.j. ze zm), art. 64 ust. 1 w zw. z art. 55 w zw. z art. 60 pkt 6 i art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 t.j. ze zm.), art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 t.j. ze zm.), art. 41 ust. 2 pkt 4 i art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 486 t.j.)

Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego uchwala, co następuje:

§ 1

1. Podejmuje się decyzję utrzymującą w całości w mocy decyzję administracyjną Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/20/W/2016 z dnia 13 czerwca 2016 r., odmawiającą Beneficjentowi – Gminie Ostrowice z siedzibą w Ostrowicach 6 – udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności głównej wraz z odsetkami, wynikającymi z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/29/W/2013 z dnia 12 sierpnia 2013 r. zobowiązującej wymienionego do zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie nr  UDA-RPZP.04.03.00-32-022/09-00 na realizację pn. „Uporządkowanie gospodarki wodno – ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego – Etap I” oraz utrzymującej ją w całości w mocy decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/47/W/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r.

2. Decyzja, o której mowa w ust. 1 stanowi załącznik do niniejszej uchwały.

§ 2

Wykonanie uchwały powierza się Marszałkowi Województwa Zachodniopomorskiego.

§ 3

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Uzasadnienie

Gmina Ostrowice (zwana dalej Gminą lub Beneficjentem) w dniu 30 czerwca 2010 r. zawarła z Województwem Zachodniopomorskim reprezentowanym przez Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego, pełniącym rolę Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 – 2013 (zwana dalej IZ RPO WZ) umowę o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-022/09-00 (zwana dalej Umową) na realizację projektu pn. „Uporządkowanie gospodarki wodno – ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego – Etap I” Oś priorytetowa 4 „Infrastruktura ochrony środowiska” Działanie 4.3 „Zaopatrzenie w wodę i oczyszczanie ścieków” (zwanym dalej Projektem).
Zgodnie z postanowieniami Umowy IZ RPO WZ zobowiązała się do dofinansowania części wydatków kwalifikowalnych poniesionych na realizację przywołanego wyżej projektu na podstawie poprawnego wniosku o płatność. Gmina natomiast zobowiązała się do realizacji projektu w oparciu o wniosek o dofinansowanie, z należytą starannością, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami w ramach programu oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu, a także osiągnięcie celów zakładanych we wniosku o dofinansowanie (§ 4 ust. 4 Umowy).
W dniach 24-26 września 2012 r. IZ RPO WZ przeprowadziła kontrolę planową realizacji omawianego projektu. W wyniku dokonanych czynności kontrolnych stwierdzono wystąpienie nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt. 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego Rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z dnia 31 lipca 2006 r. ze zm., zwanego dalej Rozporządzeniem nr 1083/2006) w związku z przeprowadzonymi przez Beneficjenta postępowaniami o udzielenie zamówienia pn.: „Pełnienie funkcji Inżyniera Kontraktu dla zadania: „Uporządkowanie gospodarki wodno – ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego – Etap I” oraz pn. „Uporządkowanie gospodarki wodno – ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego”.
Odnośnie pierwszego z wymienionych postępowań, tj. „Pełnienie funkcji Inżyniera Kontraktu dla zadania: „Uporządkowanie gospodarki wodno – ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego – Etap I” Beneficjent dopuścił się naruszenia art. 70 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 223, poz. 1655 t. j. ze zm., zwanej dalej pzp) poprzez udzielenie zamówienia w trybie zapytania o cenę, bez zachowania ustawowych wymogów zastosowania tego trybu. Natomiast w odniesieniu do postępowania „Uporządkowanie gospodarki wodno – ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego” IZ RPO WZ stwierdziła naruszenie zarówno art. 60c ust. 1 w zw. z art. 48 i art. 40 ust. 1-3 pzp poprzez niedopełnienie obowiązku przekazania ogłoszenia o zamówieniu do Urzędu Oficjalnych Publikacji Wspólnoty Europejskiej jak też art. 60b pzp poprzez zastosowanie trybu dialogu konkurencyjnego, pomimo braku ustawowych wymogów do jego zastosowania.
W wyniku powyższego, IZ RPO WZ ustaliła i nałożyła na Gminę korektę finansową w łącznej kwocie 2 428 008,89 zł. Na przywołaną kwotę składała się wymagana do zwrotu należność główna w kwocie 2 315 474,74 zł oraz kwota, o którą została pomniejszona płatność końcowa, tj. 112 534,15 zł. Tym samem pismem z dnia 30 kwietnia 2013 r. IZ RPO WZ wezwała Beneficjenta do zwrotu środków w kwocie 2 315 474,74 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych w terminie czternastu dni od dnia jego otrzymania.
Z uwagi na bezskuteczny upływ terminu wskazanego w wezwaniu, w dniu 21 maja 2013 r. wszczęto wobec Gminy postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach Umowy.
Po wszechstronnym przeanalizowaniu sprawy, Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego decyzją administracyjną nr WWRPO/29/W/2013 z dnia 12 sierpnia 2013 r. zobowiązał Beneficjenta do zwrotu środków otrzymanych w ramach Umowy w wysokości 2 315 474,74 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia.
Następnie, pismem z dnia 26 sierpnia 2013 r. Gmina wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy w którym zakwestionowała ustalenia IZ RPO WZ w zakresie stwierdzonych naruszeń przepisów pzp, jak też nałożonej korekty finansowej.
Na skutek ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego decyzją administracyjną nr WWRPO/47/W/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. utrzymał w całości w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 12 sierpnia 2013 r. zobowiązującą Gminę do zwrotu środków, które otrzymała w związku z zawartą Umową.
Beneficjent, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (zwanym dalej WSA) w Szczecinie skargę na decyzję administracyjną z dnia 11 grudnia 2013 r. wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonalności. Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego postanowieniem z dnia 29 stycznia 2014 r. wstrzymał wobec Beneficjenta wykonanie przywołanej wyżej decyzji. W dniu 28 marca 2014 r. postanowienie o wstrzymaniu wykonania ww. decyzji wydał również WSA w Szczecinie.
W związku z przeprowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 23 lipca 2014 r. (sygn. akt I SA/Sz 251/14) oddalił przedmiotową skargę.
Ze względu na fakt, iż postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji z dnia 28 marca 2014 r. utraciło moc na skutek wydania przywołanego wyżej wyroku WSA w Szczecinie, w dniu 30 lipca 2014 r. IZ RPO WZ skierowała do Beneficjenta upomnienie przedegzekucyjne nr UP RPOWZ/8/2014 wzywające do uregulowania, w terminie siedmiu dni od dnia jego doręczenia, należności stwierdzonych decyzją administracyjną Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 12 sierpnia 2013 r. oraz utrzymującą ją w całości w mocy decyzją administracyjną Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 11 grudnia 2013 r.
W dniu 25 sierpnia 2014 r. Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego skierował do właściwego miejscowo Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec Gminy jako zobowiązanego, który nie wykonał obowiązku o charakterze pieniężnym orzeczonym w przywołanych decyzjach administracyjnych.
Pismem z dnia 16 października 2014 r. Beneficjent zwrócił się do IZ RPO WZ z prośbą o wstrzymanie podjętych przez nią działań egzekucyjnych do dnia 5 listopada 2014 r. informując jednocześnie o złożeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (zwanym dalej NSA) skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 23 lipca 2014 r. wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 11 grudnia 2013 r. Beneficjent dodatkowo oświadczył, iż w sytuacji gdy NSA nie rozpatrzy jego wniosku o wstrzymanie wykonania przywołanej decyzji administracyjnej do wnioskowanego wyżej terminu, dokona dobrowolnej spłaty zobowiązania wynikającego z nałożonej na niego korekty finansowej.
Gmina pismem z dnia 20 października 2014 r. poinformowała IZ RPO WZ, iż dokonała zwrotu części środków w kwocie 200 000,00 zł wynikających z korekty finansowej wskazanej w decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 12 sierpnia 2013 r. oraz utrzymującej ją w całości w mocy decyzji administracyjnej z dnia 11 grudnia 2013 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Drawsku Pomorskim postanowieniem z dnia 14 listopada 2014 r. zawiesił na wniosek IZ RPO WZ postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Beneficjenta.
NSA postanowieniem z dnia 2 grudnia 2014 r. (sygn. akt II GSK 2696/14) po rozpoznaniu wniosku Gminy o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 11 grudnia 2013 r. utrzymującej w mocy zobowiązanie do zwrotu środków, wstrzymał jej wykonanie. Następnie, NSA wyrokiem z dnia 9 lutego 2016 r. oddalił skargę kasacyjną Beneficjenta od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 23 lipca 2014 r.
Mając na uwadze powyższe, Beneficjent pismem z dnia 18 lutego 2016 r. zwrócił się do IZ RPO WZ z wnioskiem o udzielenie ulgi w spłacie należności poprzez umorzenie spłaty należności głównej wraz z odsetkami wynikającymi z przywołanych wyżej decyzji administracyjnych Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego. W przywołanym wniosku wskazano, że Gmina realizując Projekt wykonała cały zakres rzeczowy zadania dzięki czemu wszyscy odbiorcy zostali podłączeni do wybudowanych instalacji. Podkreślono przy tym, iż Gmina jako jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem powołanym do realizacji zadań publicznych i powinna zaspokajać zbiorowe potrzeby wspólnoty lokalnej. Zwrócono również uwagę na fakt, iż obecnie Gmina znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, na którą wpływ miało wiele czynników, t.j. m.in.: upadek państwowych gospodarstw rolnych, który spowodował znaczny wzrost bezrobocia i konieczność podjęcia działań o charakterze osłonowym w stosunku do znacznej grupy mieszkańców, niewywiązywanie się wobec Gminy z zobowiązań podatkowych przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa, która przejmując grunty po upadłych przedsiębiorstwach gospodarki rolnej, następnie sprzedała je lub wydzierżawiła rolnikom, którzy z kolei korzystali ze zwolnień podatkowych, co powodowało, że Wnioskodawca nie uzyskiwał z tego tytułu żadnych dochodów.
Postanowieniem z dnia 1 marca 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Drawsku Pomorskim podjął zawieszone dotychczas postępowanie egzekucyjne toczące się wobec Gminy.
Po dokonaniu całościowej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w tym wniosku o udzielenie ulgi wraz z uzasadnieniem, Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego w dniu 13 czerwca 2016 r. podjął decyzję administracyjną nr WWRPO/20/W/2016 odmawiającą udzielenia  ulgi w postaci umorzenia należności głównej wraz z odsetkami, wynikającymi z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 12 sierpnia 2013 r. zobowiązującej Beneficjenta do zwrotu środków otrzymanych w ramach Umowy na realizację Projektu oraz utrzymującej ją w całości w mocy decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 11 grudnia 2013 r.
Gmina pismem z dnia 29 czerwca 2016 r. (wpływ do IZ RPO WZ w dniu 5 lipca 2016 r.), korzystając z uprawnienia wynikającego z art. 207 ust. 12a pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 t.j. ze zm. zwana dalej ufp) wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 13 czerwca 2016 r., nie zgadzając się w całości z jej rozstrzygnięciem.
Beneficjent we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o udzielenie pomocy publicznej poprzez umorzenie spłaty należności głównej wraz z odsetkami, nie kwestionując zasadności nałożenia przez IZ RPO WZ korekty finansowej, podniósł, że wbrew ustaleniom poczynionym przez organ pierwszoinstancyjny, trudna sytuacja finansowa Gminy powstała nie z jej winy.
Jako podstawowe przyczyny trudnej sytuacji finansowej Beneficjent wskazał, okoliczności, które w głównie mierze były już przywołane we wniosku Gminy o udzielenie pomocy publicznej z dnia 18 lutego 2016 r. Wymieniony wskazał również nowe okoliczności istnienia powyższej sytuacji, takie jak m.in.: powtarzające się niekorzystne warunki atmosferyczne związane z długotrwałymi suszami w okresie wiosennym co znacznie obniżyło plony, tym bardziej iż na terenie Gminy przewagę stanowią gleby słabe tj. klasa V i VI co z kolei przyczyniło się do powstania problemów w regulowaniu przez rolników zobowiązań podatkowych wobec Beneficjenta, zmniejszająca się liczba dzieci powodująca zmniejszenie subwencji przy rosnących kosztach utrzymania oświaty co sprawia, iż Gmina zmuszona jest pokrywać je ze środków własnych w łącznej wysokości około 650 000,00 zł rocznie, mimo podejmowania działań w sprawie uzyskania oszczędności w jej finansowaniu poprzez przekształcenie istniejących na terenie Gminy szkół w szkoły społeczne.
Beneficjent przyznał ponadto, iż korzystał z alternatywnych instrumentów finansowych, podkreślając przy tym, iż był to skutek, a nie przyczyna jego trudnej sytuacji finansowej dopiero bowiem brak możliwości korzystania z usług sektora bankowego wymusił na nim konieczność poszukiwania wsparcia finansowego w instytucjach pozabankowych w celu realizacji obowiązkowych zadań publicznych. Nadmienił przy tym, że już w 2010 roku Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego zaliczył Gminę do grupy gmin o niekorzystnej sytuacji społeczno – ekonomicznej. Co więcej, również właściwa miejscowo Regionalna Izba Obrachunkowa w raporcie z  2010 r. wskazywała na brak możliwości finansowych Gminy co potwierdza tezę o złym systemie finansowania gmin w Polsce.
W związku ze skorzystaniem przez Beneficjenta z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, IZ RPO WZ przeprowadziła postępowanie wyjaśniające, obejmujące całościową ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, z uwzględnieniem podniesionych zarzutów oraz pełną analizę stanu faktycznego i prawnego sprawy, co pozwoliło na odniesienie się do przedmiotowego wniosku jak poniżej.
Na wstępie wskazano, iż kwestię ulg w spłacie zobowiązań z tytułu zwrotu środków w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich regulują przepisy ufp, które dają IZ RPO WZ możliwość umarzania w całości albo w części, odraczania spłaty lub rozkładania na raty należności pieniężnych o charakterze publiczno – prawnym (art. 64 ust. 1 w zw. z art. 55 ufp).
Ze względu natomiast na fakt, iż przepisy ufp nie wskazują przesłanek udzielania ulg w spłacie należności stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno – prawnym, na podstawie odesłania zawartego w art. 67 ufp, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych ufp stosuje się przepisy kpa i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 t.j. ze zm., zwana dalej op). W dziale III op, kwestia ulg w spłacie zobowiązań uregulowana została w rozdziale 7a - ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Zatem, stosując odpowiednio przepisy op (art. 67a § 1 op), właściwy organ może udzielić zobowiązanemu ulgi w spłacie zobowiązań stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno – prawnym w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, tj.:
- odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;
- odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek;
- umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Przewidziane powyżej uprawnienia organu mogą zostać zrealizowane w stosunku do konkretnego Beneficjenta środków europejskich na jego wniosek i w zależności od rodzaju zawnioskowanej ulgi.
Podkreślenia wymaga, iż decyzja wydana na podstawie art. 67a § 1 op ma charakter uznaniowy, co wynika z użytego przez ustawodawcę sformułowania "organ może udzielić" (art. 64 ufp). Przywołane stwierdzenie oznacza, na co wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądowym, że organowi administracji publicznej pozostawiono swobodę wyboru określonego rozwiązania ale dopiero w przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje któraś z przesłanek określonych w art. 67a § 1 op tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny. Dopiero wówczas organ w sposób uznaniowy rozstrzyga, czy przyznać ulgę w spłacie zobowiązania, czy też, mimo istnienia przesłanek o których mowa w art. 67a § 1 op, odmówić udzielenia takiej ulgi.
Zawarte w art. 67a § 1 op sformułowania ważny interes podatnika i interes publiczny,
nie mają stałego zakresu treści. Są to swoiste klauzule generalne, odsyłające do ocen pozaprawnych. To wszystko sprawia, że w identyfikowaniu wskazanych pojęć szczególnego znaczenia nabiera orzecznictwo sądów administracyjnych.
Odnosząc się niniejszym do przywołanych wyżej sformułowań wskazać należy, iż wymienione jako pierwsze pojęcie ważnego interesu podatnika wymaga zaistnienia takich zdarzeń, na które sam podatnik nie mógł mieć wpływu, nawet przy dołożeniu nadzwyczajnej staranności. Zdarzeniem losowym będzie więc np. zaistniałe, niespodziewane zdarzenie, niezależne od woli podatnika, które może spowodować, że ten znalazł się w trudnej sytuacji materialnej, niepozwalającej mu na zapłatę należności.
Wyjaśniając natomiast w tym miejscu znaczenie drugiej z przesłanek zawartych w art. 67a § 1 op, należy wskazać, iż sformułowanie "interes publiczny" nie ma stałego zakresu treści, lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnieść go do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości. Orzecznictwo jednakże wypracowało jednolity pogląd definiujący na potrzeby analizowanego przepisu prawnego pojęcie interesu publicznego rozumianego jako dyrektywa postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, równość traktowania podmiotów będących w podobnej sytuacji, czy realizację zobowiązań podatkowych.
Omawiając niniejszym przesłankę ważnego interesu zobowiązanego należy wskazać, iż badając sytuację Beneficjenta organ administracji powinien przeanalizować jego sytuację ekonomiczną, a także uwzględnić jej przyczyny. Dopiero bowiem zestawienie tych elementów wraz z wysokością należności do spłaty, pozwala na ocenę ważnego interesu wnioskodawcy.
Tym samym na podstawie przedłożonej przez Beneficjenta w postępowaniu pierwszoinstancyjnym dokumentacji obrazującej jego sytuację finansową w latach 2011-2015 oraz złożonych wyjaśnień, IZ RPO WZ dokonała analizy sytuacji ekonomicznej Gminy.
Mając na uwadze wyjaśnienia i dane finansowe Beneficjenta, odnosząc się niniejszym do wystąpienia bądź nie, indywidualnego interesu podatnika wskazać należy, iż IZ RPO WZ po ponownym rozpatrzeniu sprawy nie znalazła podstaw do stwierdzenia, że trudna sytuacja finansowa wymienionego, spowodowana była nadzwyczajnymi zdarzeniami na które nie miał on wpływu.
Argumentując powyższe stanowisko, IZ RPO WZ w pierwszej kolejności podnosi, że stwierdzone w toku czynności kontrolnych naruszenia pzp w wyniku, których IZ RPO WZ orzekła o zwrocie środków wykorzystanych niezgodnie z obowiązującymi w ramach RPO WZ procedurami, były następstwem działań podejmowanych tylko i wyłącznie przez Beneficjenta. Słuszność powyższego rozstrzygnięcia jak również poczynionych w nim ustaleń faktycznych, została potwierdzona zarówno w decyzji Zarządu Województwa z dnia 11 grudnia 2013 r. utrzymującej w mocy decyzję z dnia 12 sierpnia 2013 r. nakazującą zwrot środków jak również w orzeczeniach sądowo – administracyjnych, tj. wyroku WSA w Szczecinie z dnia 23 lipca 2014 r. oraz wyroku NSA z dnia 9 lutego 2015 r., oddalających skargę od niekorzystnych dla Gminy orzeczeń. Zasadności zwrotu środków na późniejszym etapie, w tym we wniosku o udzielenie ulgi z dnia 29 czerwca 2016 r. nie kwestionował również sam Beneficjent.
Wyłącznym działaniem Beneficjenta, które doprowadziło do pogorszenia jego sytuacji finansowej było również, zawieranie umów z instytucjami finansowymi innymi niż banki, dla których cechą charakterystyczną jest wysoki koszt obsługi zadłużenia. Analiza wskazanych umów prowadzi do wniosku, iż głównym celem ich zawierania było przejmowanie przez instytucje pozabankowe obowiązków spłaty długu przez Beneficjenta z tytułu zaciągniętych wcześniej, a niespłaconych pożyczek lub kredytów, co doprowadziło do sytuacji, iż funkcjonowanie Gminy w aspekcie finansowym było w znacznym stopniu od nich uzależnione. W tym miejscu IZ RPO WZ podtrzymuje w pełni twierdzenia organu pierwszoinstancyjnego zgodnie z którymi omówiona wyżej praktyka miała charakter doraźny i nie gwarantowała poprawy sytuacji finansowej Gminy.
Znamiennym jest również, fakt, iż budżet Gminy w roku 2011 oraz w latach 2013 – 2015 odnotował deficyt, przez co rozumie się sytuację w której różnica pomiędzy bieżącymi dochodami a wydatkami przyjęła wartość ujemną. Przywołana okoliczność połączona z długotrwałym zawieraniem umów z instytucjami pozabankowymi doprowadziły do sytuacji, iż Beneficjent działał ponad swoje możliwości finansowe. Tym samym zasadnym jest twierdzenie organu pierwszoinstancyjnego, że w omawianej wyżej sytuacji, tj. istnienia znacznego obciążenia wydatków bieżących związanych z obsługą długu, nie powinno realizować się dodatkowych zadań inwestycyjnych.
W tym miejscu należy podnieść ponadto, że korzystanie z dofinansowania na realizację Projektu w ramach RPO WZ powinno być zawsze poprzedzone wnikliwą weryfikacją pod kątem własnych zasobów finansowych, tak żeby zapewnić właściwą obsługę merytoryczną zaplanowanego przedsięwzięcia. Jednostka samorządu terytorialnego, tak samo jak i przedsiębiorca, musi mieć na uwadze, iż ewentualne niepowodzenia w realizowaniu danej inwestycji, nie mogą skutkować obowiązkiem udzielenia ulgi w spłacie należności i to bez względu na przywoływany przez Beneficjenta we wniosku z dnia 29 czerwca 2016 r. fakt, że wykonana inwestycja zabezpieczała realizację podstawowych potrzeb lokalnych mieszkańców. Każdy bowiem podmiot powinien podejmować decyzje w sposób przemyślany oraz zważać na wysokość dochodów, istniejące obciążenia oraz zabezpieczać środki na wyznaczony cel. Innymi słowy, decyzja o rozpoczęciu inwestycji jest ryzykiem, które w opinii IZ RPO WZ winno być przez Wnioskodawcę skalkulowane w podejmowane przez niego działania. Obowiązek zwrotu przez Beneficjenta środków wykorzystanych z naruszeniem procedur wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych wynika wprost z art. 207 ust. 1 ufp. Beneficjent podpisując Umowę zobowiązał się do stosowania jej zapisów, w tym także zapisów obowiązującego prawa, wytycznych i procedur w ramach RPO WZ. Regulacja zawarta w § 8 Umowy określa procedurę odzyskiwania przez IZ RPO WZ środków nieprawidłowo wykorzystanych. Tym samym Beneficjent miał świadomość konsekwencji finansowych związanych z realizacją projektu niezgodnie z procedurami.
Należy ponownie wskazać, iż ważny interes zobowiązanego ujmowany jest jako interes wyjątkowy, odbiegający od powszechnych standardów i sytuacji. Musi on istnieć obiektywnie, a nie wyłącznie w przekonaniu Beneficjenta składającego wniosek o przyznanie ulgi. Z subiektywnego bowiem punktu widzenia podatnika, w każdej sytuacji może mieć on ważny interes w uzyskaniu danej ulgi. Wobec powyższego, IZ RPO WZ ustaliła, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu zobowiązanego.
Kontynuując rozważania dotyczące przesłanek udzielenia ulgi w spłacie zawartych w art. 67a § 1 op, IZ RPO WZ dokonała analizy sprawy pod kątem zaistnienia drugiej przesłanki, tj. interesu publicznego. Tym samym wzięto pod uwagę okoliczności dotyczące wykonywanych przez Beneficjenta zadań i ich znaczenia oraz cele, którymi kierował się rozpoczynając m.in. inwestycję w ramach RPO WZ. IZ RPO WZ przeprowadziła więc analizę, czy w przedmiotowej sprawie w ogóle wystąpiła przesłanka interesu publicznego. Jak wskazywano już w zaskarżonej decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 13 czerwca 2016 r., Beneficjent – Gmina Ostrowice stanowi lokalną wspólnotę samorządową tworzoną przez jej mieszkańców oraz terytorium obejmujące jednostki pomocnicze. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 446 t. j.) do zadań własnych gminy należą w szczególności sprawy dotyczące ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej; gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego; wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych. Jak wynika z powyższego, przedmiotem zadań realizowanych przez Gminę jest zaspokajanie potrzeb lokalnej wspólnoty samorządowej tworzonej przez jej mieszkańców. Mając zatem na uwadze wykonywane przez Beneficjenta zadania i ich znaczenie oraz przesłanki, którymi kierował się rozpoczynając inwestycję pn. „Uporządkowanie gospodarki wodno – ściekowej na terenie Gminy Ostrowice w obszarze Drawskiego Parku Krajobrazowego – Etap I” w ramach RPO WZ na lata 2007-2013, należy uznać, iż z całą pewnością, miał on na uwadze potrzeby i komfort życia mieszkańców. Na uznanie zasługuje także fakt, iż Gmina stara się przeznaczyć na inwestycje swoje środki finansowe w celu rozwoju wspólnoty samorządowej oraz jej terytorium, podejmując trud pozyskiwania zewnętrznych źródeł finansowania przedsięwzięć. Wobec powyższego wskazać należy, iż mając na względzie pełnione przez Beneficjenta zadania i ich znaczenie oraz przesłanki, którymi kierował się rozpoczynając m.in. inwestycję w ramach RPO WZ, w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu publicznego.
Podsumowując przytoczoną wyżej argumentację dotyczącą wystąpienia przesłanek uzasadniających udzielenie ulgi w spłacie w postaci umorzenia odsetek, mając na uwadze powołane orzecznictwo oraz informacje zebrane w przedmiotowej sprawie, IZ RPO WZ ustaliła, że w badanym stanie faktycznym nie zaistniała przesłanka wskazana w art. 67a § 1 op, uzasadniająca zastosowanie ulgi w spłacie, tj. przesłanka ważnego interesu zobowiązanego. Wystąpiła natomiast przesłanka interesu publicznego. Jednakże działając w granicach uznania administracyjnego IZ RPO WZ stoi na stanowisku, że mimo zaistnienia ww. przesłanki w sprawie nie występują okoliczności faktyczne pozwalające na umorzenie odsetek od należności określonej decyzją administracyjną Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/20/W/2016 z dnia 13 czerwca 2016 r.
Uzasadniając negatywne rozpatrzenie przez IZ RPO WZ wniosku Beneficjenta o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 29 czerwca 2016 r., podkreślenia wymaga, iż w badanym stanie faktycznym nie zaistniała sytuacja nadzwyczajna pozwalająca na umorzenie należności głównej wraz odsetkami. Zobowiązania podatkowe w tym odsetki są należnościami publiczno – prawnymi, a obowiązek ich ponoszenia obciąża każdego obywatela. Wszelkie zwolnienia podatkowe w systemie prawa polskiego są wyjątkiem i istotnym odstępstwem od zasad powszechności opodatkowania i równości podatników wobec przepisów prawa oraz odejściem od konstytucyjnej zasady sprawiedliwości. Relacja art. 67a op do zasady powszechności opodatkowania wyrażonej w art. 84 Konstytucji wskazuje, że ma ona charakter wyjątku od zasady, co oznacza konieczność jego ścisłej wykładni i stosowania jako normy o charakterze szczególnym, w sytuacjach naznaczonych taką właśnie cechą. Przywołane stanowisko znajduje swoje potwierdzenie w licznym orzecznictwie sądów administracyjnych.
Mając na uwadze przywołane wyżej przesłanki na tle obowiązującego prawa wskazać należy, iż w niniejszej sprawie udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności głównej wraz z odsetkami, mimo wystąpienia interesu publicznego poprzez realizację zadań mających na celu zaspakajanie potrzeb lokalnej wspólnoty samorządowej, jest z nim jednocześnie rozbieżne w szerszym ujęciu, tj. poprzez definiowanie wskazanego pojęcia jako respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. Brak jest bowiem okoliczności faktycznych pozwalających stwierdzić, iż sytuacja Gminy, w tym jej kondycja finansowa, ma charakter szczególny. Należy w tym miejscu nadmienić, iż uwzględnienie wniosku o udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności głównej wraz z odsetkami w sytuacji gdy nie jest to konieczne, byłoby sprzeczne z ważnym interesem publicznym, gdyż w sytuacji rezygnacji IZ RPO WZ z należnych jej na mocy art. 207 ust. 1 ufp środków, zobowiązanie Gminy obciążyłoby budżet Województwa Zachodniopomorskiego. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, udzielenie ulgi w spłacie należności, to forma pomocy przyznanej przez państwo po to, by poprzez niestosowanie zasady egzekwowania należności nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do wnioskodawcy, a także osób zależnych od niego.
Stwierdzić zatem należy, iż zawinione działanie Beneficjenta, tj. naruszenie przepisów pzp oraz zawieranie umów z instytucjami pozabankowymi generujących wysokie koszty obsługi zadłużenia obciążającego długoterminowo wydatki bieżące, nie stanowią podstawy do udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności głównej wraz z odsetkami orzeczonej decyzją administracyjną Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 12 sierpnia 2013 r. nr WWRPO/29/W/2013, a następnie utrzymującą ją w całości w mocy decyzją z dnia 11 grudnia 2013 r. nr WWRPO/47/W/2013. Podstawą tą nie są również podnoszone przez Beneficjenta okoliczności związane z m.in. ze wzrostem bezrobocia, położeniem Gminy na obszarach chronionych czy systemem finansowania gmin bowiem jak wskazano wcześniej nie są to okoliczności, które pojawiły się niespodziewanie lub mają charakter losowy. W tym miejscu IZ RPO WZ raz jeszcze wskazuje, że Beneficjent podpisując Umowę zobowiązał się dobrowolnie do stosowania jej zapisów, w tym także pozostałych regulacji z niej wynikających w tym m.in. procedur stosowanych w ramach RPO WZ a tym samym miał świadomość konsekwencji finansowych związanych z realizacją projektu w przypadku stwierdzenia niezgodności z procedurami.
W wyniku powyższego wskazać należy, iż po ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, IZ RPO WZ stwierdziła, że argumenty ujęte we wniosku Beneficjenta z dnia 29 czerwca 2016 r. nie wpłynęły na zmianę w zakresie poczynionych wcześniej ustaleń faktycznych, a w konsekwencji na jej stanowisko odnośnie braku możliwości udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności głównej wraz z odsetkami wynikającymi z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/29/W/2013 z dnia 12 sierpnia 2013 r. Podkreślenia wymaga, iż w świetle koncepcji uznania administracyjnego, organ jest skrępowany w zakresie oceny zaistnienia przesłanek zastosowania ulgi, ale pozostaje nieskrępowany w zakresie tego, jak postąpić w przypadku ich stwierdzenia. Przywołane uznanie nie wyraża się zatem w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających użytym pojęciom ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ich ustaleniu.
Wskazać należy, iż od decyzji wydanej na podstawie art. 61 ust. 4 ufp nie służy stronie odwołanie, lecz strona niezadowolona z decyzji może się zwrócić do IZ RPO WZ z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ rozpatrujący wniosek, jest zobowiązany do przeprowadzenia powtórnego postępowania w celu rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, gdyż do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zgodnie z art. 138 § 1 kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, bądź też umarza postępowanie odwoławcze.
Wobec powyższego, IZ RPO WZ na podstawie analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego nie znalazła przesłanek do uwzględnienia przedmiotowego wniosku Beneficjenta z dnia 29 czerwca 2016 r.