Uchwała Nr 490/18 Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego

Uchwała Nr 490/18 Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego

z dnia 27 marca 2018 r.

w sprawie podjęcia decyzji orzekającej od Beneficjenta – Gminy Pełczyce z siedzibą przy ulicy Rynek Bursztynowy 2 w Pełczycach – zwrot środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-004/09-00 z dnia 26 lutego 2010 r.

na realizację projektu pn. „Budowa sieci wodociągowej w miejscowości Przekolno, Bukwica, Boguszyny, Lubiana, Lubianka, przebudowa stacji uzdatniania wody w Przekolnie” w kwocie 95 738,52 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych oraz odsetkami stałymi w wysokości 15 507,48 zł.

Na podstawie art. 25 pkt 1, art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2017 r. poz. 1376 t.j. ze zm.), art. 207 ust. 1 pkt 3, ust. 2a i ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2077 t.j.) w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 5 września 2016 r. o szczególnych zasadach rozliczeń podatku od towarów i usług oraz dokonywania zwrotu środków publicznych przeznaczonych na realizację projektów finansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub od państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu przez jednostki samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 1454 ze zm.), art. 41 ust. 2 pkt 4 i art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 2096 t.j. ze zm.)

Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego uchwala, co następuje:

§ 1

Podejmuje się decyzję orzekającą od Beneficjenta – Gminy Pełczyce z siedzibą przy ulicy Rynek Bursztynowy 2 w Pełczycach – zwrot środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-004/09-00 z dnia 26 lutego 2010 r. na realizację projektu pn. „Budowa sieci wodociągowej w miejscowości Przekolno, Bukwica, Boguszyny, Lubiana, Lubianka, przebudowa stacji uzdatniania wody w Przekolnie” w kwocie 95 738,52 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.
Decyzja, o której mowa w ust. 1 stanowi załącznik do niniejszej uchwały.

§ 2

Wykonanie uchwały powierza się Marszałkowi Województwa Zachodniopomorskiego.

§ 3

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Uzasadnienie

Gmina Pełczyce z siedzibą przy ul. Rynek Bursztynowy 2, 73 – 260 Pełczyce (zwana dalej Wnioskodawcą, Gminą lub Beneficjentem) w odpowiedzi na ogłoszenie o konkursie nr RPOWZ/4.3/2009/1 (zwanego dalej Konkursem) przeprowadzonym w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013 (zwanego dalej RPO WZ) złożyła w dniu 8 lipca 2009 r. poprawny wniosek o dofinansowanie projektu pn. „Budowa sieci wodociągowej w miejscowości Przekolno, Bukwica, Boguszyny, Lubiana, Lubianka, przebudowa stacji uzdatniania wody w Przekolnie” (zwanego dalej Projektem).

Wnioskodawca w dokumentacji aplikacyjnej (punkt C.6 wniosku o dofinansowanie pn. „Cele projektu i ich zgodność z celami RPO WZ (działania/poddziałania RPO WZ) oraz innymi dokumentami strategicznymi”) wskazał m.in., iż głównym celem przedsięwzięcia jest uporządkowanie gospodarki wodociągowej w północnej części Gminy. Ponadto, wymieniony w przywołanym wniosku (pkt H.11) oświadczył, iż w żaden sposób nie będzie mógł odzyskać poniesionego kosztu podatku od towarów i usług (zwanego dalej podatkiem VAT), który został uznany za wydatek kwalifikowalny w Projekcie. Wnioskodawca zobowiązał się jednocześnie do zwrotu zrefundowanej w ramach Projektu części poniesionego podatku VAT, jeżeli zaistnieją przesłanki umożliwiające odzyskanie tego podatku zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (stan prawny obowiązujący na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie: Dz. U. z 2004 r. nr 54 poz. 535 ze zm., zwaną dalej uptu).

W dniu 26 lutego 2010 r. Gmina zawarła z Województwem Zachodniopomorskim reprezentowanym przez Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego pełniącym na podstawie art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2017 r. poz. 1376 t.j. ze zm., zwana dalej uzppr) rolę Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 – 2013 (zwana dalej IZ RPO WZ) umowę o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-004/09-00 na realizację Projektu Oś Priorytetowa 4 „Infrastruktura ochrony środowiska”, działanie 4.3 „Zaopatrzenie w wodę i oczyszczenie ścieków” (zwana dalej Umową).

Umowa określa szczegółowe zasady dofinansowania Projektu, a także prawa i obowiązki Beneficjenta z tym związane. Zgodnie z jej postanowieniami IZ RPO WZ zobowiązała się do dofinansowania części wydatków kwalifikowalnych poniesionych na realizację Projektu na podstawie zweryfikowanego przez wymieniony organ administracji publicznej poprawnego wniosku o płatność. Gmina natomiast zobowiązała się do realizacji Projektu w oparciu o wniosek o dofinansowanie, z należytą starannością, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami w ramach RPO WZ oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację Projektu, a także osiągnięcie celów zakładanych w przywołanym wniosku (§ 4 ust. 4 Umowy). Ponadto na podstawie § 4 ust. 5 Umowy Beneficjent, który we wniosku o dofinansowanie wskazał, że podatek VAT jest kwalifikowalny, zobowiązał się do składania do IZ RPO WZ raz na rok kalendarzowy (w terminie do dnia 31 grudnia przez okres od dnia zawarcia Umowy do 5 lat od zakończenia realizacji Projektu), oświadczenia o kwalifikowalności wymienionego podatku w ramach realizowanego Projektu, zgodnie ze wzorem i wymaganiami określonymi przez IZ RPO WZ.

W dniu składania wniosku o dofinansowanie przez Beneficjenta oraz w trakcie realizacji Projektu, wśród organów wydających interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie ugruntowane było stanowisko, zgodnie z którym gminom nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków ponoszonych na inwestycje wykorzystywane przez ich jednostki budżetowe lub zakłady budżetowe, z uwagi na odrębność podatkową VAT gmin i wymienionych jednostek organizacyjnych. Powyższe przyznawało Gminie uprawnienie do refundacji podatku VAT ze środków europejskich ze względu na jego kwalifikowalny charakter. Przywołane stanowisko zostało następnie zakwestionowane przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w jego wyroku z dnia 29 września 2015 r. (sygn. akt C-276-14), jak również przez orzecznictwo krajowe, tj. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2015 r. (sygn. akt I FPS 4/15), w których to orzeczeniach stwierdzono, że to gmina, a nie jej jednostki organizacyjne (jednostki lub zakłady budżetowe), jest podatnikiem podatku VAT.

Po wymianie licznej korespondencji między Gminą a IZ RPO WZ wymieniona jednostka samorządu pismem z dnia 29 sierpnia 2016 r. poinformowała, iż w ramach toczącego się postępowania podatkowego za poszczególne okresy 2010 r. w dniu 4 marca 2016 r. otrzymała z Urzędu Skarbowego w C. zwrot podatku VAT obejmujący również omawiany podatek dotyczący Projektu w wysokości 686 862,21 zł. Odpowiadając na powyższą informację IZ RPO WZ pismem z dnia 13 września 2016 r. wskazała, iż kwota dofinasowania podatku VAT ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (zwany dalej EFRR) wyniosła 688 262,61 zł, a zatem z uwagi na fakt, iż kwota odzyskanego podatku VAT wynosi 686 862,21 zł zwrócono się do Beneficjenta z prośbą o przedłożenie zestawienia zawierającego dodatkowe informacje.

Gmina pismem z dnia 21 września 2016 r. przekazała wnioskowane informacje, nadmieniając jednocześnie, iż z formalnego punktu widzenia nie odzyskała jeszcze kwot podatku VAT bowiem wszczęte przez organ podatkowy postępowanie nie zostało jeszcze zakończone decyzją ostateczną, określającą wysokość kwot do zwrotu dla wymienionej za poszczególne miesiące 2010 r. Z uwagi na powyższe Beneficjent podkreślił, iż nie dokonał dotychczas odliczenia podatku VAT, a jedynie zawnioskował o jego dokonanie.

IZ RPO WZ pismem z dnia 6 października 2016 r. poinformowała, iż przekazana przez Gminę informacja o nie odzyskaniu podatku VAT pozostaje w sprzeczności z treścią pisma z dnia 29 sierpnia 2016 r., w którym wymieniona oświadczyła, iż w dniu 4 marca 2016 r. otrzymała zwrotu podatku VAT obejmującego również podatek VAT dofinansowany w ramach Projektu. Z uwagi na powyższe rozbieżności zwrócono się z prośbą o jednoznaczne wskazanie czy Gmina otrzymała zwrot omawianego podatku, czy też postępowanie podatkowe w tej sprawie nie zostało jeszcze zakończone. Gmina pismem z dnia 13 października 2016 r. potwierdziła datę otrzymania zwrotu podatku VAT jako dzień 4 marca 2016 r., wskazując jednocześnie, iż postępowanie dotyczące okresów rozliczeniowych w których ujęty jest podatek VAT dotyczący Projektu jest przedmiotem postępowania odwoławczego.

Pismem dnia 3 listopada 2016 r. IZ RPO WZ zobowiązała Gminę do poinformowania o ostatecznej kwocie odzyskanego podatku VAT dotyczącego Projektu wraz z przedłożeniem stosownego zestawienia. Gmina pismem z dnia 9 listopada 2016 r., poinformowała, iż odzyskała podatek VAT w wysokości 686 862,21 zł przesyłając jednocześnie wnioskowane zestawianie.

Po przeanalizowaniu przesłanego zestawienia IZ RPO WZ pismem z dnia 15 grudnia 2016 r. poinformowała m.in, iż Beneficjent błędnie uwzględnił w nim wartość całego podatku VAT nie zaś wartość podatku faktycznie zakwalifikowanego do dofinansowania. Z uwagi na powyższe zwrócono się z prośbą o dokonanie stosownych korekt. Jednocześnie poinformowano, iż zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 5 września 2016 r. o szczególnych zasadach rozliczeń podatku od towarów i usług oraz dokonywania zwrotu środków publicznych przeznaczonych na realizację projektów finansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub od państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu przez jednostki samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 1454 ze zm., zwana dalej uozrp) środki przeznaczone na realizację projektów podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, do dnia dokonania ich zwrotu. Ze względu na treść przywołanej normy prawnej IZ RPO WZ zobowiązała Gminę do przekazania informacji odnośnie daty złożenia korekty deklaracji podatkowej wraz z kopią dokumentu stanowiącą jej potwierdzenie.

Odpowiadając na nałożone zobowiązanie Gmina pismem z dnia 27 grudnia 2016 r. wskazała, iż złożone przez wymienioną korekty deklaracji podatkowych nie wywołują skutków prawnych, nadmieniając przy tym, iż poprzez użyte w art. 18 uozrp sformułowanie „dzień obniżenia kwoty podatku należnego” należy w przedmiotowej sprawie rozumieć dzień wydania ostatecznej decyzji przez organ podatkowy, a to w związku z wciąż toczącym się podatkowym postępowaniem odwoławczym. Jednocześnie Gmina przesłała poprawione zestawienie faktur objętych dofinansowaniem wnioskowane przez IZ RPO WZ. Następnie w dniu 29 grudnia 2016 r. Beneficjent zwrócił na rachunek bankowy IZ RPO WZ kwotę w wysokości 686 816,48 zł tytułem zwrotu odzyskanego podatku VAT.

Odnosząc się do stanowiska Gminy w kwestii daty obniżenia podatku IZ RPO WZ pismem z dnia 3 lutego 2017 r., wskazała, iż art. 18 ust 1 uozrp zawiera sformułowanie o obniżeniu kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w ramach korekty, o której mowa w art. 86 ust. 13 i 13 a uptu oraz w trybie art. 91 ust. 7 – 8 uptu, a zatem obniżenie podatku należnego o kwotę podatku naliczonego determinowane jest złożeniem korekty deklaracji podatkowej, a dzień jej złożenia powinien być brany pod uwagę przy obliczaniu odsetek od środków podlegających zwrotowi na skutek dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów i usług finansowych ze środków przeznaczonych na realizację Projektu. Z uwagi na powyższe IZ RPO WZ ponownie wezwała Beneficjenta do wskazania daty złożenia korekty deklaracji podatkowej wraz z kopią dokumentu stanowiącą jej potwierdzenie z zastrzeżeniem, iż w przypadku niedostarczenia powyższej informacji przywołany organ administracji wystąpi do Urzędu Skarbowego w C. celem jej pozyskania.

W korespondencji z dnia 10 lutego 2017 r. Gmina wyraziła sprzeciw wobec stanowiska IZ RPO WZ przedstawionego w piśmie z dnia 3 lutego 2017 r. podtrzymując tym samym swój dotychczas wyrażony pogląd, tj. uznanie dnia obniżenia kwoty podatku należnego jako dnia wydania ostatecznej decyzji, a precyzyjniej dzień jej doręczenia. Dodano przy tym, iż prowadzone z jej udziałem postępowanie odwoławcze zostało ostatecznie zakończone wydaniem przez Dyrektora Izby Skarbowej w S. decyzji z dnia 4 stycznia 2017 r., którą doręczono w dniu 5 stycznia 2017 r.
Z uwagi na powyższe w opinii Beneficjenta dniem obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, o którym mowa w art. 18 uozrp, jest dzień 5 stycznia 2017 r.

W związku z faktem, iż Beneficjent nie przekazał żądanych informacji odnośnie daty złożenia korekty deklaracji podatkowej IZ RPO WZ pismem z dnia 8 marca 2017 r. zwróciła się do Urzędu Skarbowego w C. celem ich dostarczenia. Przywołany organ podatkowy pismem z dnia 14 marca 2017 r. poinformował, iż omawiane korekty deklaracji dla podatku VAT wpłynęły do niego w dniu 22 grudnia 2014 r.

Finalnie IZ RPO WZ w piśmie z dnia 6 kwietnia 2017 r., podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko odnośnie uznania dnia złożenia korekty deklaracji podatkowej jako dzień obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, przy jednoczesnym poinformowaniu Beneficjenta, iż dzień 22 grudnia 2014 r. jest dniem rozpoczęcia biegu terminu naliczania odsetek od środków podlegających zwrotowi na skutek dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów i usług finansowych ze środków przeznaczonych na realizację Projektu. Z uwagi na powyższe, IZ RPO WZ w przywołanym piśmie, mając na uwadze częściowy zwrot dofinansowania podatku VAT dokonany przez Beneficjenta w dniu 29 grudnia 2016 r. w wysokości 686 816,48 zł dokonała rozliczenia wskazanej kwoty, na podstawie art. 55 § 2 w zw. z 62 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r poz. 613 t.j. ze zm., zwana dalej op), na należność główną w kwocie 591 077,96 zł oraz odsetki jak dla zaległości podatkowych w kwocie 95 738,52 zł.

Mając na względzie powyższy zwrot oraz fakt, iż całość kwoty dofinansowania przypadającego na podatek VAT w ramach Projektu wynosi 686 816,48 zł, IZ RPO WZ działając na podstawie art. 207 ust. 8 w zw. z art. 207 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2077 t.j., zwana dalej ufp), wezwała jednocześnie Beneficjenta do zwrotu pozostałej części środków, tj. kwoty w wysokości 95 738,52 zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 30 grudnia 2016 r. (dzień po dokonaniu częściowego zwrotu środków) do dnia dokonania całkowitej zapłaty należności głównej oraz kwoty odsetek stałych w wysokości 15 507,48 zł w terminie 14 dni od doręczenia wezwania.

Beneficjent w odpowiedzi na przywołane wyżej wezwanie pismem z dnia 19 kwietnia 2017 r. podtrzymał argumentację wskazaną we wcześniejszej korespondencji z IZ RPO WZ stwierdzając tym samym, iż dniem obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego jest dzień doręczenia ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 4 stycznia 2017 r., tj. dzień 5 stycznia 2017 r.

Z uwagi na bezskuteczny upływ terminu wskazanego w wezwaniu z dnia 6 kwietnia 2017 r. IZ RPO WZ zawiadomieniem z dnia 26 kwietnia 2017 r. wszczęła z urzędu wobec Gminy postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu części środków przyznanych w ramach Umowy na realizację Projektu. Beneficjent został ponadto pouczony o prawach wynikających z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 t. j., zwana dalej kpa) w tym m.in. o możliwości uzyskania wyjaśnień oraz składania wniosków dowodowych.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, obejmującego całościową ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie w tym m.in. wniosku o dofinansowanie Projektu, Umowy wraz z aneksami, a także wyjaśnień składanych przez Beneficjenta oraz pełną analizę stanu faktycznego i prawnego sprawy, IZ RPO WZ wskazała co następuje.

W pierwszej kolejności stwierdzono, że środki publiczne przeznaczone na wykonywanie projektów realizowanych w ramach programów finansowych ze środków europejskich mają charakter bezzwrotny i powinny być wykorzystywane zgodnie z prawem, obowiązującymi procedurami, jak również nie mogą być pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości.

Gmina składając wniosek aplikacyjny, a następnie podpisując Umowę zobowiązała się do stosowania obowiązujących i aktualnych wzorów dokumentów oraz informacji zamieszczonych w szczególności na stronie internetowej IZ RPO WZ, w tym Wytycznych dla Wnioskodawcy (zwane dalej Wytycznymi), a także innych dokumentów w ramach RPO WZ (§ 9 ust. 2 pkt 3 Umowy).

Wytyczne stanowią kompletną informację umożliwiającą prawidłowe przygotowanie dokumentacji aplikacyjnej składanej przez przedsiębiorstwa ubiegające się o dofinansowanie w ramach Konkursu. Wytyczne regulują ponadto kwestie uznawania wydatków za kwalifikowalne. Zaznaczyć należy, iż zgodnie z Wytycznymi wydatkami kwalifikowalnymi są takie wydatki, które spełniają wymogi określone w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającym przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. U. UE L 210 z dnia 31 lipca 2006 r. ze zm., zwane dalej Rozporządzeniem nr 1083/2006), Rozporządzeniu nr 1828/2006, Rozporządzeniu (WE) nr 1080/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i uchylającym rozporządzenie (WE) 1783/1999 (zwane dalej Rozporządzeniem nr 1080/2006), jak również uzppr i przepisach rozporządzeń oraz wytycznych wydanych na jej podstawie, oraz Uszczegółowieniem RPO WZ, jak również w dokumentacji konkursowej.

Tym samym za wydatki kwalifikowalne według Wytycznych uznać można tylko takie, które spełniają łącznie poniższe kryteria:

zostały poniesione w okresie kwalifikowalności wydatków,
są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa wspólnotowego oraz prawa krajowego,
są zgodne z postanowieniami RPO WZ,
są zgodne z postanowieniami umowy o dofinansowanie projektu,
są niezbędne do realizacji projektu i zostały poniesione w związku z realizacją projektu,
zostały dokonane w sposób oszczędny, tzn. w oparciu o zasadę dążenia do uzyskania założonych efektów przy jak najniższej kwocie wydatku,
zostały należycie udokumentowane,
są zgodne z katalogiem wydatków kwalifikowalnych określonym w Wytycznych.

Niespełnienie zatem którejkolwiek z powyższych przesłanek powoduje, iż dany wydatek nie może zostać uznany przez IZ RPO WZ za kwalifikowalny.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, iż kwalifikowalność poniesionych wydatków oceniana jest nie tylko na etapie składania wniosku o dofinansowanie, ale również w trakcie realizacji oraz po zakończeniu Projektu, kiedy to Beneficjent przedkłada kolejne wnioski o płatność. Pierwotna ocena kwalifikowalności wydatków ustalona była bowiem na podstawie określonych przesłanek (np. tych przedstawionych we wniosku o dofinansowanie wraz z załącznikami), niemniej jednak przesłanki te mogą ulec zmianie w wyniku np. uzupełnienia materiału dowodowego lub wystąpienia nowych okoliczności w sprawie. W sytuacji kiedy IZ RPO WZ w trakcie realizacji Projektu lub po jego zakończeniu uzna część lub całość wydatków za niekwalifikowalne, Beneficjent jest zobowiązany do zwrotu środków przekazanych na ich dofinansowanie wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych (§ 7 ust. 1 Umowy).

Ponadto zgodnie z 7 ust. 1 lit. d Rozporządzenia nr 1080/2006 nie jest kwalifikowany do wsparcia z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (zwanego dalej EFRR) podatek VAT, który podlega zwrotowi. Co za tym idzie w ramach Funduszy Strukturalnych i Funduszy Spójności w okresie 2007 – 2013 podatek VAT może być uznany za wydatek kwalifikowalny jedynie w sytuacji, gdy:

został faktycznie poniesiony przez Beneficjenta, oraz
Beneficjent nie ma prawnej możliwości jego odzyskania.

Powyższa reguła kwalifikowalności podatku VAT stanowi wyjątek od zasady ustanawiania kwalifikowalności wydatków na poziomie krajowym i ma charakter wiążący dla Instytucji Zarządzającej, w tym IZ RPO WZ.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż podatek VAT jest wydatkiem kwalifikowalnym jedynie wtedy kiedy został faktycznie poniesiony oraz nie jest możliwy do odzyskania, tj. Beneficjent na gruncie przepisów prawa nie nabędzie uprawnienia do obniżenia podatku należnego, związanego z opodatkowanymi czynnościami w Projekcie, o podatek naliczony a związany ze zrefundowanymi w Projekcie zakupami towarów i usług oraz środków trwałych. Przy czym nie ulega wątpliwości, iż wskazane przesłanki muszą być spełnione łącznie. Zawarty w Rozporządzeniu nr 1080/2006 art. 7 ust. 1 wskazuje, jakie wydatki nie mogą być kwalifikowalne na poziomie krajowym do wsparcia w ramach EFRR.

W trakcie sporządzania wniosku o dofinansowanie i planowania realizacji celów RPO WZ Wnioskodawcę obowiązuje stan prawny istniejący w momencie aplikowania o uzyskanie dofinansowania. Stan ten może natomiast w przyszłości ulegać zmianie. W związku z tym, w przypadku zmiany wykonywanych czynności ze zwolnionych z podatku na takie, które są opodatkowane Beneficjent traci możliwość uznania podatku VAT jako koszt kwalifikowalny w Projekcie. Warunkiem kwalifikowania omawianego podatku jest złożenie przez Beneficjenta oświadczenia, w którym deklaruje on, czy w ramach Projektu będzie miał możliwość odzyskania podatku VAT poniesionego w związku z jego wykonaniem. Pierwsze złożenie wskazanego oświadczenia następuje już na etapie składania wniosku o dofinansowanie Projektu. Niemniej jednak z uwagi na fakt, że uprawnienie Beneficjenta do odzyskania podatku VAT poniesionego w związku z realizacją Projektu może ulec zmianie w trakcie jego trwania, to wymieniony, który wykazał we wniosku podatek VAT jako kwalifikowalny jest zobowiązany do przedstawienia aktualizacji oświadczenia dotyczącego kwalifikowalności VAT. Dokument ten należy przedłożyć w terminie do dnia 31 grudnia każdego roku przez okres od dnia zawarcia Umowy do 5 lat od zakończenia realizacji Projektu, wskazując na brak możliwości odzyskania podatku VAT naliczonego zarówno na dzień sporządzania oświadczenia, jak również mając na uwadze planowany sposób wykorzystania w przyszłości majątku wytworzonego w związku z realizacją Projektu.

Beneficjent składając oświadczenia o braku możliwości odzyskania podatku VAT, ponadto zobowiązuje się do zwrotu zrefundowanej w ramach Projektu części poniesionego podatku VAT jeżeli zaistnieją przesłanki umożliwiające odzyskanie tego podatku zgodnie z uptu. Podkreślić należy, iż taka konstrukcja przedmiotowego oświadczenia wskazuje, iż Beneficjent jest zobligowany do zwrotu podatku VAT w każdym przypadku, jeżeli zaistnieją przedmiotowe przesłanki, niezależnie od tego, czy z uwagi na własne działania, zmianę przepisów prawa czy też zmianę ich interpretacji. Powyższy mechanizm został wprowadzony, aby zapobiegać możliwości podwójnego finansowania wydatków, do którego dojdzie w sytuacji kiedy Beneficjent uzyska uprawnienie do odliczenia podatku VAT naliczonego i kwalifikowalnego wcześniej w Projekcie jako niemożliwy do odzyskania. Zgodnie z Wytycznymi, niedozwolone jest zrefundowanie lub rozliczenie kosztów podatku VAT ze środków funduszy strukturalnych lub Funduszu Spójności, a następnie odzyskanie tego podatku ze środków budżetu państwa w oparciu o uptu.

W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu części środków pobranych przez Beneficjenta nienależnie zostało wszczęte w związku z bezskutecznym upływem terminu wskazanego w wezwaniu do zwrotu środków. W jego wyniku IZ RPO WZ ustaliła, iż wymieniony nabył możliwość odzyskania podatku VAT w Projekcie, z którego to uprawnienia następnie skorzystał, a zatem omawiany wydatek nie może zostać uznany za spełniający kryteria kwalifikowalności. Przymiot kosztu kwalifikowalnego w Projekcie realizowanego w ramach RPO WZ uzyskać może bowiem, co wskazywano już wyżej, podatek VAT jedynie w sytuacji, gdy zostanie on rzeczywiście i ostatecznie poniesiony przez Beneficjenta oraz jeśli wymieniony nie będzie miał prawnej możliwości jego odzyskania. Okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy wskazują, iż Gmina w wyniku podjętych działań, tj. poprzez złożenie do właściwego miejscowo urzędu skarbowego stosownej korekty deklaracji podatkowej odzyskała nadpłacony podatek VAT uiszczony w ramach Projektu. W dniu 29 grudnia 2016 r. natomiast Beneficjent dokonał zwrotu na rachunek bankowy IZ RPO WZ kwoty 686 816,48 zł, stanowiącej kwotę podatku odzyskanego z Urzędu Skarbowego.

Z uwagi na powyższe stwierdzono, iż Beneficjent pobrał nienależnie środki na dofinansowanie naliczonego w Projekcie podatku VAT, co wypełniło normą prawną zawartą w art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp. Termin od którego należy naliczać odsetki został określony przez ustawodawcę jako dzień przekazania środków Beneficjentowi i pozostaje niezmieniony mimo wprowadzonych aktualizacji do art. 207 ufp. Niemniej jednak jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, tj. z dniem 1 października 2016 r. weszły w życie przepisy uozrp, której celem jest regulacja problemów prawnych i organizacyjnych związanych z obowiązkową „centralizacją” rozliczeń VAT w jednostkach samorządu terytorialnego. Tym samym przywołany akt normatywny zawiera zasady dokonywania przez samorządy rozliczeń VAT oraz korekt tych rozliczeń w okresie przed i po centralizacji, a także zasady dokonywania ewentualnych zwrotów dofinansowania z funduszy unijnych w przypadku zmiany kwalifikowalności podatku VAT. W związku z powyższym od dnia 1 października 2016 r. zarówno IZ RPO WZ jak i Beneficjentów środków RPO WZ obowiązują przepisy prawne zawarte w uozrp, w tym cytowany wcześniej art. 18 ust 1 i 2.
A zatem odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych powinny być w przedmiotowej sprawie liczone nie od dnia przekazania środków (art. 207 ust 1 pkt 3 ufp), a od dnia obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego do dnia dokonania ich zwrotu (art. 18 ust. 2 uozrp).

Odnosząc się do stanowiska Gminy w kwestii daty obniżenia podatku, uznawanej jako dzień otrzymania ostatecznej decyzji odwoławczego organu podatkowego, tj. dzień 4 stycznia 2017 r. wskazano, iż art. 18 ust 1 uozrp zawiera sformułowanie o obniżeniu kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w ramach korekty, o której mowa w art. 86 ust. 13 i 13 a uptu normującym kwestie odliczenia podatku VAT oraz w trybie art. 91 ust. 7 – 8 uptu, która to z kolei regulacja prawna normuje zagadnienie korekty kwoty podatku naliczonego. Obniżenie podatku należnego o kwotę podatku naliczonego uzależnione jest zatem od daty złożenia korekty deklaracji podatkowej, a dzień jej złożenia powinien być brany pod uwagę przy obliczaniu odsetek od środków podlegających zwrotowi na skutek dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów i usług finansowych ze środków przeznaczonych na realizację Projektu.

W przedmiotowej sprawie doszło do podwójnego finansowania w związku z odzyskaniem przez Beneficjenta podatku VAT naliczonego i kwalifikowalnego wcześniej w Projekcie jako niemożliwy do odzyskania, co było konsekwencją uzyskania uprzednio prawnej możliwości do dokonania tej czynności, z której w wyniku podjętych działań wymieniony skorzystał. Gmina w kierowanej do
IZ RPO WZ korespondencji potwierdziła, iż skorzystała z prawa do odzyskania z właściwego miejscowo urzędu skarbowego kwoty podatku VAT, którą uprzednio sfinansowała ze środków przekazanych jej w ramach Umowy. Jak wskazywano już wyżej co do zasady beneficjenci zobowiązują się do zwrotu na rzecz IZ RPO WZ podatku VAT wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, jeżeli zaistnieją przesłanki umożliwiające odzyskanie omawianego podatku w całości lub w części, taki też obowiązek ciążył na Gminie.

Z uwagi na powyższe stwierdzono, iż Beneficjent, który odzyskał kwotę podatku VAT w ramach Projektu, na którą wcześniej pobrał od IZ RPO WZ środki finansowe przyznane mu na podstawie Umowy doprowadził do sytuacji, w której przywołane środki wymienionemu nie przysługiwały. W tym miejscu istotne znaczenie ma również fakt, iż Gmina zobowiązała się do zwrotu na rzecz IZ RPO WZ podatku VAT wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, jeżeli zaistnieją przesłanki umożliwiające odzyskanie omawianego podatku w całości lub w części. Okoliczność, iż Beneficjent w wyniku podjętych działań, mając ku temu prawną możliwość, odzyskał podatek VAT, spowodowała że wymieniony był zobowiązany zwrócić nienależnie pobrane środki wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.

Mając na uwadze powyższe, zgodnie z art. 207 ust. 1 ufp, w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

– podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

Jak wskazywano już wcześniej, wyjątek od terminów naliczania odsetek wskazanych w art. 207 ust. 1 ufp, został wprowadzony z dniem 1 października 2016 r., tj. wraz z wejściem w życie uozrp.
Tym samym zgodnie z art. 18 ust. 2 uozrp środki przeznaczone na realizację projektów podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, o którym mowa w art. 18 ust. 1 uozrp, do dnia dokonania ich zwrotu. Powyższe dotyczy tych kwot należności głównych, które nie zostały przez Beneficjenta zwrócone na rzecz IZ RPO WZ przed dniem 1 października 2016 r., a zatem kwoty należności głównej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, które zostanie zakończone niniejszą decyzją administracyjną wydaną w oparciu o aktualny stan prawny.

Stosownie do wyniku powyższych ustaleń IZ RPO WZ zobowiązana była podjąć odpowiednie działania, w szczególności mające na celu odzyskanie środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej. Beneficjent został więc przez IZ RPO WZ wezwany na mocy art. 207 ust. 8 ufp do zwrotu środków pobranych nienależnie. Następnie z uwagi na brak zwrotu całości środków w terminie wskazanym w piśmie z dnia 6 kwietnia 2017 r., wobec Beneficjenta wszczęto postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu części środków. Zgodnie bowiem z art. 25 pkt 1 uzppr, za prawidłową realizację programu operacyjnego odpowiada Instytucja Zarządzająca, którą w przypadku RPO WZ jest Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego, do obowiązków którego należy w oparciu o art. 26 ust. 1 pkt 15 uzppr, odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach ufp.

W związku z ustaleniem, iż Beneficjent ma możliwość odzyskania podatku VAT, a zatem stanowi on wydatek niekwalifikowalny w Projekcie, IZ RPO WZ poczyniła wstępne ustalenie administracyjne odnośnie stwierdzenia wystąpienia w projekcie nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia nr 1083/2006, zgodnie z którym przez nieprawidłowość należy rozumieć jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.

W niniejszej sprawie w wyniku finansowania niekwalifikowalnych wydatków związanych z podatkiem VAT, budżet ogólny Unii Europejskiej poniósł rzeczywistą szkodę. Nienależnie pobrane przez Beneficjenta środki, które stanowiły dofinansowanie podatku VAT w Projekcie, mogły bowiem zostać przeznaczone na dofinansowanie innych projektów, które dawałyby gwarancję realizacji projektu zgodnie z przepisami prawa i zasadami RPO WZ. Powyższe działanie Beneficjent zablokowało możliwość wykorzystania tych środków przez IZ RPO WZ na dofinansowanie innego projektu w ramach RPO WZ. Podkreślono przy tym, iż podatek VAT nie może stanowić wydatku kwalifikowalnego w ramach współfinansowanego Projektu w sytuacji, gdy Beneficjent ma choćby prawną możliwość jego odzyskania ze środków budżetu państwa na podstawie przepisów uptu, natomiast w przedmiotowej sprawie wymieniony nie tylko uzyskał możliwość, ale i skorzystał z uprawnienia do odzyskania omawianego podatku. Powyższym dopuścił się naruszenia art. 7 ust. 1 litera d Rozporządzenia nr 1080/2006, zgodnie z którym podlegający zwrotowi podatek VAT nie jest kwalifikowalny do wsparcia z EFRR. Wystąpienie szkody rzeczywistej jest zatem w pełni uzasadnione.

W przedmiotowej sprawie ustalono do zwrotu nienależnie pobraną kwotę należności głównej w wysokości 95 738,52 zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych naliczanymi od dnia 30 grudnia 2016 r. oraz odsetkami stałymi w wysokości 15 507,48 zł.

Mając na uwadze całość dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności Umowę wraz z zawartymi aneksami, wniosek o dofinansowanie koniecznym stało się wydanie decyzji administracyjnej orzekającej o zwrocie środków. Zgodnie bowiem z treścią art. 207 ust. 9 pkt 1 ufp po bezskutecznym upływie terminu, określonego w wezwaniu Instytucja Zarządzająca wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków.