|
|
Uchwała Nr 1290/15 Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego
z dnia 26 sierpnia 2015 r.
w sprawie podjęcia decyzji o zwrocie przez Beneficjenta – Jerzego Maciaszek oraz Adama Maciaszek wspólników spółki cywilnej: Firma Handlowa Import-Export „PERŁA” S.C. Jerzy, Adam Maciaszek (obecnie: wspólników spółki cywilnej: Firma Handlowa Import-Export „PERŁA” S.C. A. Maciaszek, A. Maciaszek, J. Maciaszek) z siedzibą w S. przy ul. M. – środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013 na podstawie umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.01-32-088/10-00 zawartej w Szczecinie w dniu 29 grudnia 2010 r. na realizację projektu pn. „Zwiększenie potencjału konkurencyjnego i ekonomicznego Firmy Handlowej Import-Eksport „Perła” S.C. Jerzy, Adam Maciaszek poprzez rozszerzenie działalności gospodarczej firmy” w łącznej kwocie 10 720,05 zł (słownie: dziesięć tysięcy siedemset dwadzieścia złotych 05/100) wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.
Na podstawie art. 25 pkt 1, art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 06 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2014 r., poz. 1649 t.j. ze zm.), art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 2a i ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 t.j. ze zm.) oraz art. 41 ust. 2 pkt 4 i art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 05 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2013 r., poz. 596 t.j. ze zm.)
Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego uchwala, co następuje:
§ 1
1. Podejmuje się decyzję o zwrocie przez Beneficjenta – Jerzego Maciaszek oraz Adama Maciaszek wspólników spółki cywilnej: Firma Handlowa Import-Export „PERŁA” S.C. Jerzy, Adam Maciaszek (obecnie: wspólników spółki cywilnej: Firma Handlowa Import-Export „PERŁA” S.C. A. Maciaszek, A. Maciaszek, J. Maciaszek) z siedzibą w S. przy ul. M. – środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013 na podstawie umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.01-32-088/10-00 zawartej w Szczecinie w dniu 29 grudnia 2010 r. na realizację projektu pn. „Zwiększenie potencjału konkurencyjnego i ekonomicznego Firmy Handlowej Import-Eksport „Perła” S.C. Jerzy, Adam Maciaszek poprzez rozszerzenie działalności gospodarczej firmy” w łącznej kwocie 10 720,05 zł (słownie: dziesięć tysięcy siedemset dwadzieścia złotych 05/100) wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.
2. Decyzja, o której mowa w ust. 1 stanowi załącznik do niniejszej uchwały.
§ 2
Wykonanie uchwały powierza się Marszałkowi Województwa Zachodniopomorskiego.
§ 3
Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
Uzasadnienie
Beneficjent – Jerzy Maciaszek i Adam Maciaszek wspólnicy spółki cywilnej: Firma Handlowa Import-Export „PERŁA” S.C. Jerzy, Adam Maciaszek (obecnie: wspólnicy spółki cywilnej: Firma Handlowa Import-Export „PERŁA” S.C. A. Maciaszek, A. Maciaszek, J. Maciaszek) z siedzibą w S.przy ul. M.– w dniu 29 grudnia 2010 r. zawarł z Województwem Zachodniopomorskim reprezentowanym przez Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego, pełniącym na podstawie art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 06 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2014 r., poz. 1649 t.j., dalej: uzppr) rolę Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 – 2013 (dalej: IZ RPO WZ), umowę o dofinansowanie projektu nr UDA-RPZP.01.01.01-32-088/10-00 pn. „Zwiększenie potencjału konkurencyjnego i ekonomicznego Firmy Handlowej Import-Eksport „Perła” S.C. Jerzy, Adam Maciaszek poprzez rozszerzenie działalności gospodarczej firmy”.
W ramach przedmiotowej umowy określone zostały szczegółowe warunki dofinansowania projektu oraz prawa i obowiązki Beneficjenta z tym związane. IZ RPO WZ, zgodnie z zapisami umowy, zobowiązała się do dofinansowania części wydatków kwalifikowalnych poniesionych na realizację projektu na podstawie zweryfikowanego przez IZ RPO WZ poprawnego wniosku o płatność. Natomiast Beneficjent, w § 4 ust. 4 umowy o dofinansowanie, zobowiązał się realizować projekt z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami w ramach programu oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie celów (produktów i rezultatów) zakładanych we wniosku o dofinansowanie. Ponadto w związku z realizacją projektu i w wykonaniu umowy Beneficjent obowiązany był do przestrzegania właściwych przepisów pierwotnego i wtórnego prawa wspólnotowego, właściwych przepisów prawa polskiego, w tym wszelkich wytycznych do nich, a także obowiązujących odpowiednich reguł, zasad i postanowień wynikających z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 – 2013 (dalej: RPO WZ), Uszczegółowienia RPO WZ, obowiązujących procedur, wytycznych, informacji IZ RPO WZ (§ 9 ust. 5 umowy o dofinansowanie).
Należy wskazać, iż umowa o dofinansowanie co do zasady nie przewiduje możliwości przenoszenia praw i obowiązków Beneficjenta wynikających z umowy na inny podmiot. Zapisy § 4 ust. 2 umowy o dofinansowanie stanowią, iż zakaz przenoszenia praw i obowiązków Beneficjenta wynikających z umowy na rzecz osób trzecich obowiązuje przez okres trzech lat od zakończenia realizacji projektu. IZ RPO WZ dopuszcza jednak możliwość zmiany formy prawnej Beneficjenta, dokonania przekształceń własnościowych czy innych zmian, jeżeli jest to konieczne z punktu widzenia Beneficjenta, przy czym zmiany te musi poprzedzać analiza dokonana przez IZ RPO WZ w zakresie zbadania czy zmieniony podmiot będzie mógł w dalszym ciągu realizować postanowienia umowne. Ponadto IZ RPO WZ bada czy w wyniku dokonania przekształceń Beneficjent nadal spełnia wszystkie kryteria kwalifikujące go do danego działania i poddziałania, w ramach którego otrzymał dofinansowanie, a więc pod kątem spełniania odpowiednich kryteriów dostępu do pomocy, w tym również do pomocy publicznej. W przypadku stwierdzenia braku możliwości dalszej realizacji umowy przez zmieniony podmiot umowa ulega rozwiązaniu, a Beneficjent zobowiązany jest do zwrotu całości albo części dofinansowania (§ 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie).
Nadto obowiązkiem Beneficjenta wynikającym z § 15 ust. 6 umowy o dofinansowanie jest zachowanie zasady trwałości projektu. W myśl ww. zapisu Beneficjent zobowiązał się do niedokonywania znaczącej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r., ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z 31 lipca 2006 r., ze zm., dalej: rozporządzenie nr 1083/2006).
Zgodnie z zapisami aneksu nr UDA-RPZP.01.01.01-32-088/10-01 z dnia 02 września 2011 r. zmieniającego brzmienie § 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie, Beneficjent obowiązany był zrealizować projekt w okresie od dnia 08 czerwca 2010 r. do dnia 29 kwietnia 2011 r. (zakończenie finansowe realizacji projektu), zatem do dnia 29 kwietnia 2014 r. winien był zachować trwałość projektu.
W dniu 10 października 2014 r. IZ RPO WZ przeprowadziła kontrolę trwałości projektu nr WND-RPZP.01.01.01-32-088/10 pn. „Zwiększenie potencjału konkurencyjnego i ekonomicznego Firmy Handlowej Import-Eksport „Perła” S.C. Jerzy, Adam Maciaszek poprzez rozszerzenie działalności gospodarczej firmy” w siedzibie Beneficjenta. W trakcie ww. kontroli stwierdzono, iż przed upływem okresu trwałości projektu (tj. przed 29 kwietnia 2014 r.) nastąpiła zmiana składu wspólników spółki cywilnej. Do umowy spółki z dnia 13 stycznia 1992 r. zawarto w dniu 31 grudnia 2013 r. aneks nr 4, z którego wynikało, że Adam Maciaszek wystąpił ze spółki z dniem 31 grudnia 2013 r., a w tym samym dniu do spółki przystąpiła M. A. (…). Jednocześnie M. A. objęła 30% udziału w podziale zysków i strat wspólników. Kolejne zmiany w składzie osobowym spółki przedstawiają się następująco:
IZ RPO WZ pismem z dnia 23 marca 2015 r. poinformowała Beneficjenta o zakończeniu czynności kontrolnych oraz przedstawiła swoje stanowisko w sprawie. I tak na podstawie przedstawionych w toku czynności kontrolnych dokumentów, z uwzględnieniem informacji zawartych w dokumentacji księgowej Beneficjenta, a także przez wzgląd na fakt, iż rezultaty projektu zostały utrzymane przez podmiot będący stroną umowy o dofinansowanie do dnia 30 grudnia 2013 r. włącznie, ustalono, iż z dniem 31 grudnia 2013 r. nastąpiła zmiana charakteru własności infrastruktury, a co za tym idzie nieuzasadniona korzyść po stronie nowego wspólnika spółki cywilnej M. A. Niniejsze zmiany w składzie osobowym spółki Beneficjent przeprowadził bez wcześniejszego poinformowania o tym fakcie IZ RPO WZ i uzyskania jej zgody. Zatem wobec stwierdzenia, iż w projekcie realizowanym na podstawie umowy o dofinansowanie nr UDA‑RPZP.01.01.01-32-088/10-00 dokonano znaczącej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006, IZ RPO WZ uznała za właściwe zastosowanie korekty finansowej proporcjonalnie do okresu, w którym utrzymano inwestycję, tj. do dnia 30 grudnia 2013 r.
Tym samym pismem z dnia 22 kwietnia 2015 r., znak: WWRPO.II.4331.(1.1.1/2010/088).2015 .MO.01 IZ RPO WZ wezwała Beneficjenta do zwrotu środków wykorzystanych niezgodnie z procedurami obowiązującymi w ramach RPO WZ w łącznej kwocie 10 720,05 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Zgodnie bowiem z treścią art. 207 ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 t.j., ze zm., dalej: ufp), w przypadku stwierdzenia okoliczności, że środki zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, Instytucja Zarządzająca, wzywa go do zwrotu środków lub do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.
Pismem z dnia 07 maja 2015 r., będącym odpowiedzią na ww. wezwanie do zwrotu, Beneficjent wniósł o udzielenie ulgi w spłacie należności związanej ze środkami przekazanymi w ramach umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.01-32-088/10-00.
Następnie przez wzgląd na bezskuteczny upływ terminu wskazanego w wezwaniu do zwrotu środków, z dniem 12 maja 2015 r. wobec Beneficjenta wszczęte zostało z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.01-32-088/10-00. Jednocześnie Beneficjent został poinformowany o możliwości złożenia dowodów, wyjaśnień i zastrzeżeń w sprawie.
W związku z trwającą analizą całokształtu materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji związanej z czynnościami kontrolnymi przeprowadzonymi przez IZ RPO WZ, umowy o dofinansowanie wraz z zawartym aneksem, wyjaśnień Beneficjenta jak również pozostałej dokumentacji zgromadzonej w sprawie oraz ze względu na konieczność rozpatrzenia wniosku Beneficjenta zgłoszonego w piśmie z dnia 07 maja 2015 r., IZ RPO WZ postanowieniem z dnia 11 czerwca 2015 r. wydłużyła postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków.
Z uwagi na fakt, iż ww. wniosek Beneficjenta o zastosowanie ulgi w spłacie odnosił się do zobowiązania, którego elementy w tym te najistotniejsze, mające wpływ na określenie jego rozmiaru, nie zostały jeszcze ostatecznie określone, IZ RPO WZ zobowiązana była odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie udzielenia wnioskowanej ulgi, co nastąpiło postanowieniem z dnia 18 czerwca 2015 r. Pismem z dnia 24 czerwca 2015 r. Beneficjent wniósł kolejne pismo, w którym przytoczył argumenty oraz złożył dokumenty przedstawione uprzednio na etapie czynności kontrolnych. Z uwagi na niejednoznaczną treść ww. pisma IZ RPO WZ pismem z dnia 08 lipca 2015 r. wezwała Stronę do sprecyzowania w jakim zakresie złożony wniosek winien podlegać rozpoznaniu. Jednocześnie, z uwagi na powyższe, IZ RPO WZ zdecydowała o przedłużeniu postępowania administracyjnego do dnia 10 sierpnia 2015 r.
W odpowiedzi Beneficjent w piśmie z dnia 15 lipca 2015 r. wskazał, iż pismo z dnia 24 czerwca 2015 r. stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie udzielenia ulgi w myśl treści pouczenia zawartego w postanowieniu z dnia 18 czerwca 2015 r. Tym samym z uwagi na konieczność rozpatrzenia wniosku Beneficjenta oraz przez wzgląd na trwającą analizę całokształtu materiału dowodowego IZ RPO WZ wydłużyła do dnia 10 września 2015 r. postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków. Po rozpatrzeniu złożonego przez Stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 24 czerwca 2015 r. (uzupełnionego pismem z dnia 15 lipca 2015 r.) postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2015 r. utrzymano w całości w mocy postanowienie Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 18 czerwca 2015 r.
Nadto pismem z dnia 12 sierpnia 2015 r. IZ RPO WZ poinformowała Beneficjenta o zamiarze zakończenia postępowania w przedmiotowej sprawie oraz pouczyła o prawach wynikających z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). Tym samym Beneficjent realizując swoje uprawnienia w dniu 19 sierpnia 2015 r. zapoznał się z aktami sprawy.
Należy wskazać, iż IZ RPO WZ przeprowadziła postępowanie wyjaśniające, obejmujące całościową ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (w tym m. in. wniosku o dofinansowanie projektu pn. „Zwiększenie potencjału konkurencyjnego i ekonomicznego Firmy Handlowej Import-Eksport „Perła” S.C. Jerzy, Adam Maciaszek poprzez rozszerzenie działalności gospodarczej firmy”, umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.01-32-088/10-00 wraz z aneksami, dokumentacji z kontroli przeprowadzonej przez IZ RPO WZ, w tym także zarzutów i wyjaśnień Beneficjenta) oraz pełną analizę stanu faktycznego i prawnego sprawy, co pozwoliło na zajęcie przez IZ RPO WZ stanowiska w sprawie jak poniżej.
Na wstępie podkreślenia wymaga fakt, iż środki publiczne przeznaczone na wykonywanie projektów realizowanych w ramach programów finansowych ze środków europejskich mają charakter bezzwrotny i powinny być wykorzystywane zgodnie z prawem, obowiązującymi procedurami, a także ściśle z celem, na który zostały przekazane. W myśl art. 207 ust. 1 ufp, w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
– podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Co więcej, na podstawie art. 207 ust. 4 pkt 3 ufp w przypadku braku zwrotu środków w terminie określonym wydaną decyzją, Beneficjentowi grozi sankcja w postaci wykluczenia z możliwości otrzymywania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Okres wykluczenia kończy się z upływem trzech lat liczonych od dnia dokonania zwrotu tych środków (art. 207 ust. 5 ufp).
W analizowanej sprawie Beneficjent wykorzystał środki przekazane mu na podstawie umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.01-32-088/10-00 niezgodnie z procedurami obowiązującymi w ramach RPO WZ, do których stosowania był zobowiązany przystępując do konkursu nr RPOWZ/1.1.1/Schemat B Małe dotacje/2010/1, a następnie w dniu 29 grudnia 2010 r. podpisując umowę o dofinansowanie. Pod pojęciem procedur, których naruszenie uprawnia do wydania decyzji określającej kwotę zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, objęte są postanowienia dokumentów regulujących zasady przyznawania i wykorzystania dofinansowania, w tym także zasady ponoszenia wydatków w ramach projektu, a przede wszystkim umowy o dofinansowanie oraz Wytycznych. Ustawodawca nie przewidział zamkniętego katalogu procedur na podstawie, których wydatkowane są środki unijne związane z realizacją konkretnych programów operacyjnych. Podstawę dofinansowania projektu stanowi więc umowa o dofinansowanie zawarta z beneficjentem przez instytucję zarządzającą albo działającą w jej imieniu instytucję pośredniczącą lub instytucję wdrażającą. Umowa ta określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane (art. 30 ust. 1 i 2 uzppr) oraz jest elementem projektu. W związku z powyższym, niewypełnienie postanowień umowy czy dokumentów regulujących zasady przyznawania i wykorzystania dofinansowania, powoduje konieczność odzyskiwania przez IZ RPO WZ kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawania decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach ufp.
Zaznaczyć należy, iż przystąpienie Beneficjenta do ubiegania się o dofinansowanie oznacza m.in. akceptację obowiązujących Wytycznych oraz innych norm wynikających z dokumentacji konkursowej oraz przepisów prawa. Skorzystanie z możliwości dofinansowania nie jest obowiązkiem. Wnioskodawcy w opinii których uregulowania wynikające z ww. dokumentów, bądź przepisów prawa są zbyt rygorystyczne nie muszą składać wniosków aplikacyjnych czy podpisywać umowy o dofinansowanie. Podpisując umowę o dofinansowanie Beneficjent zobowiązuje się do ich przestrzegania i postępowania zgodnie z ich literą. Zatem wobec powyższego Beneficjent podpisując w dniu 29 grudnia 2010 r. umowę o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.01-32-088/10-00 zobowiązał się do niedokonywania znaczącej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006.
Wskazania wymaga, iż na skutek zmiany rozporządzenia nr 1083/2006 dokonanej Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 539/2010 z dnia 16 czerwca 2010 r. w nomenklaturze rozporządzenia zaczęły obowiązywać jednostki redakcyjne w postaci paragrafów i ustępów, a nie jak przed zmianą w postaci liter. Jednak dla ułatwienia posługiwania się wskazanymi w art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006 przesłankami, na potrzeby uzasadnienia decyzji, IZ RPO WZ posłuży się literami a) i b).
I tak zasada trwałości projektu określona w art. 57 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 stanowi, iż trwałość projektu uznaje się za zachowaną, gdy projekt w ciągu 5 albo odpowiednio 3 lat (jak w przedmiotowej sprawie) od jego zakończenia nie zostanie poddany zasadniczym modyfikacjom:
a) mającym wpływ na jego charakter lub warunki jego realizacji lub powodującym uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny, oraz
b) wynikającym ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury albo z zaprzestania działalności produkcyjnej.
Znacząca modyfikacja projektu oznacza spełnienie co najmniej jednego z warunków wskazanych w lit. a) oraz co najmniej jednego z warunków wskazanych w lit. b). Przy czym pomiędzy tymi warunkami musi zachodzić związek przyczynowo-skutkowy (tzn. lit. b) to przyczyna, a lit. a) to skutek).
Zgodnie z opracowanymi przez IZ RPO WZ „Wytycznymi do monitoringu i kontroli trwałości projektu w ramach RPO WZ” (dalej: Wytyczne do monitoringu) za zmianę charakteru własności uznaje się każdą podmiotową zmianę własności wytworzonego majątku poprzez prawne jej przeniesienie na inny podmiot na mocy umowy. Pojęcie to odnosi się także do przekształceń polegających na zmianach w strukturze własnościowej podmiotu.
Natomiast korzyść, o której mowa powyżej, interpretować należy jako takie przysporzenie majątkowe, w tym uzyskanie przychodu, zwolnienie z długu, lub uniknięcie straty, albo takie uzyskanie pozycji ekonomicznie lepszej niż możliwa do uzyskania przez inne podmioty działające w tych samych warunkach rynkowych bez wsparcia w postaci dofinansowania, które:
Przesłanka korzyści może dotyczyć zarówno Beneficjenta jak również innego podmiotu, np. takiego, któremu Beneficjent odpłatnie bądź nieodpłatnie przekazał produkty projektu czy elementy infrastruktury. Zaś nieuzasadniona korzyść to taka korzyść Beneficjenta lub innego podmiotu, która jest nie do pogodzenia z celami pomocy realizowanej przez zaangażowanie funduszy Unii Europejskiej (w tym z uwzględnieniem przepisów regulujących udzielanie pomocy publicznej) oraz celami dofinansowania danego działania czy poddziałania w ramach RPO WZ. W tym miejscu wskazać należy, iż sprzeczność z celami może mieć charakter podmiotowy jak i przedmiotowy. Aspekt podmiotowy zgodności dotyczy osoby Beneficjenta oraz osoby trzeciej, która uczestniczy z Beneficjentem w transakcji mającej za cel zmianę charakteru własności elementu infrastruktury. Podkreślić należy, iż aspekt ten powinien być odnoszony w stosunku do kryteriów, jakie musi spełniać Beneficjent, aby otrzymać wsparcie w ramach danej operacji współfinansowanej z funduszy. Ponadto w niektórych przypadkach sam sposób wyboru kontrahenta przez Beneficjenta może wpływać na zgodność z celami pomocy, w szczególności, gdy wybór ten nie będzie zorganizowany w sposób zgodny z zasadami konkurencji. Uzasadnieniem dla czynności podejmowanych przez Beneficjentów w ramach realizowanych operacji może być w szczególności zgodność tych czynności z celami działania, należącego do osi priorytetowej w ramach której operacja jest dofinansowana. Zaś cele danego działania zgodne są z celami programu operacyjnego, a przez to z celami wyznaczonymi przez krajowe i unijne dokumenty strategiczne regulujące funkcjonowanie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, dla których oparciem są przepisy rozporządzenia nr 1083/2006. Aspekt przedmiotowy dotyczy natomiast faktu niezgodności z celami funduszy samej zmiany charakteru własności elementu infrastruktury lub zaprzestania działalności produkcyjnej. Co więcej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 26 listopada 2006 r. (sygn. akt I SA/Lu 815/10) wskazał, iż „w ramach programów pomocy objętych art. 87 Traktatu beneficjentami są przedsiębiorstwa publiczne lub prywatne, realizujące indywidualny projekt i otrzymujące pomoc publiczną. Oznacza to, że z pomocy publicznej nie mogą korzystać inne podmioty”.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt analizowanej sprawy wskazać należy, że Beneficjent miał obowiązek utrzymania trwałości projektu nr WND-RPZP.01.01.01-32-088/10 do dnia 29 kwietnia 2014 r. włącznie (§ 3 pkt 1 w zw. z § 15 ust. 6 umowy o dofinansowanie), jednakże w dniu 31 grudnia 2013 r. doszło do zmiany wspólników spółki cywilnej. W konsekwencji osiągnięte na zakończenie realizacji projektu wskaźniki produktu nie zostały utrzymane przez podmiot będący Beneficjentem RPO WZ na podstawie zawartej umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.01-32-088/10-00. Z uwagi na fakt, iż do zmiany składu wspólników spółki cywilnej doszło z dniem 31 grudnia 2013 r., to po dacie 30 grudnia 2013 r. cele projektu realizowane były przez podmiot niebędący stroną umowy o dofinansowanie. Jednocześnie wskazać należy, że działalność gospodarcza prowadzona przez ww. przedsiębiorstwo była tożsama z prowadzoną wcześniej przez Firmę Handlową Eksport – Import „PERŁA” S.C. Jerzy, Adam Maciaszek. W tym celu wykorzystywana była infrastruktura nabyta w ramach przedmiotowego projektu. Nadto ustalono, że żaden składnik majątku nie uległ modyfikacji, a także nie doszło do zmiany lokalizacji środków trwałych oraz wartości niematerialnej i prawnej nabytych w ramach projektu. Co więcej zakupiona w ramach projektu licencja, zgodnie z zapisami jej warunków, udzielona została Firmie Handlowej Import-Eksport „PERŁA” S.C. Jerzy, Adam Maciaszek na czas nieoznaczony i nie wymagała odnawiania, zaś w rzeczywistości wykorzystywana była także przez Firmę Import – Eksport „PERŁA” S.C. Jerzy Maciaszek, M. A. Niezależnie od powyższego stwierdzono jednak, iż doszło do zmiany charakteru własności elementu infrastruktury. Niniejsze nastąpiło poprzez podjęcie przez Beneficjenta czynności mających za cel zmianę pierwotnego składu wspólników spółki cywilnej, tj. zawarcie w dniu 31 grudnia 2013 r. aneksu nr 4 do umowy spółki cywilnej z dnia 13 stycznia 1992 r. wskutek czego z dniem 31 grudnia 2013 r. Adam Maciaszek wystąpił, a M. A. (nieaplikująca o dofinansowanie w ramach RPO WZ) przystąpiła do spółki.
W przedmiotowej sprawie, co już podkreślano wcześniej, mamy do czynienia ze spółką cywilną. W kontekście wsparcia udzielonego na podstawie umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.01-32-088/10-00 odnotować należy, iż zgodnie z jej zapisami stroną umowy o dofinansowanie, a tym samym Beneficjentem projektu są wyłącznie wspólnicy tej spółki, tj. Jerzy Maciaszek i Adam Maciaszek. Ponieważ spółka nie jest podmiotem prawa cywilnego, stroną zawieranych umów oraz podmiotami praw i obowiązków są wspólnicy, nie zaś spółka. Niniejsze oznacza, że spółka cywilna nie posiada zdolności prawnej, tzn. nie ma możliwości nabywania we własnym imieniu praw i zaciągania zobowiązań cywilnoprawnych. Co za tym idzie, jakakolwiek zmiana osobowa w spółce cywilnej powoduje zmianę podmiotową po stronie Beneficjenta, co w konsekwencji prowadzić może do osiągnięcia korzyści z tego tytułu przez podmiot, który rzeczywiście nie aplikował o dofinansowanie w ramach RPO WZ.
Mając na uwadze powyższe, zmiana osobowa w spółce cywilnej, stwierdzona w wyniku analizy dokumentów przedstawionych na etapie przeprowadzenia czynności kontrolnych w zakresie trwałości projektu, poprzez zmianę charakteru własności elementu infrastruktury mogła stanowić o naruszeniu zasady trwałości projektu. Niemniej koniecznym było także zbadanie kwestii uzyskania nieuzasadnionej korzyści. I tak w wyniku analizy przedstawionej przez Beneficjenta pełnej dokumentacji związanej z rozliczeniem wspólników spółki cywilnej, w związku z dokonanymi zmianami osobowymi oraz przeniesieniem własności majątku należącego do spółki, ustalono, iż z dniem 31 grudnia 2013 r. ze spółki wystąpił Adam Maciaszek, a do spółki przystąpiła M. A. Wraz z przystąpieniem do spółki w dniu 31 grudnia 2013 r. M. A. spełniona została przesłanka zmiany charakteru własności elementu infrastruktury, bowiem podmiotem aplikującym o wsparcie projektu oraz stroną umowy o dofinansowanie był m.in. wspólnik spółki cywilnej Adam Maciaszek (który przed upływem okresu trwałości wystąpił ze spółki), nie zaś przystępująca M. A. Jak wynika z zeznania M. A. o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2013 (PIT-36 wraz z załącznikiem PIT/B) przychód spółki na dzień 31 grudnia 2013 r. wyniósł (…) zł, natomiast M. A. jako wspólnik spółki uzyskała przychód w wysokości (…) zł. Niniejsze jednoznacznie wskazuje, że wskutek ww. zmiany związanej z przystąpieniem przez M. A. do spółki na jeden, ostatni dzień 2013 roku (31 grudnia 2013 r.) oraz dokonania przez wspólników podziału osiągniętego przez spółkę zysku, doszło do uzyskania przez nią korzyści.
Jak już wyżej wspomniano, korzyść nieuzasadniona to taka, która jest nie do pogodzenia z celami pomocy realizowanej przez zaangażowanie funduszy (z uwzględnieniem przepisów regulujących udzielanie pomocy publicznej) oraz celami Poddziałania 1.1.1 „Inwestycje w mikroprzedsiębiorstwa”. Na podstawie dokumentów i uzyskanych informacji nie można uznać, że przystąpienie M. A. do spółki na okres zaledwie jednego miesiąca (od 31 grudnia 2013 r. do 31 stycznia 2014 r.), czego skutkiem było odniesienie przez nią korzyści, wpisywało się w cel, jaki przyświecał zaangażowaniu środków RPO WZ w realizację projektu nr WND-RPZP.01.01.01-32-088/10. Celem tym bowiem była poprawa konkurencyjności firmy poprzez zmniejszenie kosztów funkcjonowania i poszerzenie jej działalności związanej z uruchomieniem własnej produkcji wysokiej jakości sztucznej biżuterii. Należy zauważyć, iż Beneficjent nie złożył żadnych wyjaśnień, w jaki sposób przystąpienie M. A. do spółki miało przybliżyć spółkę do osiągnięcia lub utrzymania wskazanego w dokumentacji aplikacyjnej i zaakceptowanego przez IZ RPO WZ celu projektu.
Okoliczności stanu faktycznego w żaden sposób nie potwierdzają twierdzenia, aby korzyść odniesiona przez M. A. miała charakter uzasadniony. Jednocześnie zauważyć należy, iż na etapie badania trwałości projektu, przesłanka uzyskania nieuzasadnionej korzyści jest sformułowana w sposób szeroki i nie pozwala ograniczyć jej zastosowania tylko do Beneficjenta środków unijnych. Poprzez podmiot publiczny lub przedsiębiorstwo, o których mowa w przepisach rozporządzenia nr 1083/2006, należy zatem rozumieć zarówno Beneficjenta jak również jakikolwiek inny podmiot, np. taki, któremu Beneficjent miałby przekazać infrastrukturę. W niniejszej sprawie podmiotem tym jest prowadząca oddzielne przedsiębiorstwo M. A.
Mając na uwadze, iż w przedmiotowej sprawie doszło do zmiany charakteru własności infrastruktury (zmiana wspólników spółki), co za tym idzie również do uzyskania nieuzasadnionej korzyści przez podmiot nieaplikujący o środki unijne (M. A.), w opinii IZ RPO WZ doszło do zasadniczej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006.
Podsumowując powyższe ustalenia, należy wskazać, iż w analizowanej sprawie Beneficjent wykorzystał środki przekazane mu na podstawie umowy o dofinansowanie niezgodnie z procedurami obowiązującymi w ramach RPO WZ, do których stosowania był zobowiązany w następstwie podpisania umowy dofinansowanie. Pod pojęciem procedur, których naruszenie uprawnia do wydania decyzji określającej kwotę zwrotu, rozumiane są postanowienia dokumentów regulujących zasady przyznawania i wykorzystania dofinansowania, w tym zasady ponoszenia wydatków w ramach projektu, a zatem przede wszystkim umowy o dofinansowanie, Wytycznych, Uszczegółowienia RPO WZ oraz Przewodnika po wskaźnikach. Wobec przeprowadzonej przez IZ RPO WZ analizy należy wskazać, iż z uwagi na dopuszczenie się przez Beneficjenta znaczącej modyfikacji projektu, o której mowa w art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006, w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka z art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp, skutkująca koniecznością odzyskania przez IZ RPO WZ środków w trybie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o zwrocie.
W tym miejscu zaznaczenia wymaga, iż do zadań instytucji zarządzającej należy między innymi, jak wynika z art. 26 uzppr, nie tylko dokonywanie płatności ze środków programu operacyjnego na rzecz beneficjentów, ale i również monitorowanie postępów w realizacji, ewaluacji programu operacyjnego oraz stopnia osiągania jego celów, a także prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów oraz odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach ufp. Przyjęte rozwiązania jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lutego 2014 r. (sygn. akt II GSK 1945/12) stanowią refleks obowiązujących w tym zakresie aktów prawa unijnego, a w tym kontekście wymaga przypomnienia, że instytucja zarządzająca odpowiadając za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zobowiązana jest do uwzględniania zasad należytego zarządzania finansami (art. 60 rozporządzenia nr 1083/2006). W świetle powyższego nie może budzić żadnych wątpliwości to, że instytucja zarządzająca powinna być wyposażona w efektywne instrumenty i środki realizacji powierzonych jej zadań, w tym tych, o których mowa między innymi w art. 26 ust. 1 pkt 15 uzppr.
W przedmiotowej sprawie IZ RPO WZ na podstawie posiadanych kompetencji stwierdziła, iż w związku z naruszeniem art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006, Beneficjent dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006, przez którą rozumie się jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Do stwierdzenia nieprawidłowości konieczne jest wystąpienie łącznie trzech podstawowych elementów tej definicji: naruszenie prawa, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje choćby potencjalną szkodę finansową w budżecie ogólnym Unii Europejskiej. Zarówno Komisja Europejska, jak i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmują szeroką wykładnię przesłanki naruszenia prawa wspólnotowego, która obejmuje tak naruszenie prawa unijnego, jak i prawa krajowego, którego poszczególne regulacje zostały przytoczone powyżej na etapie opisu nieprawidłowości jakiej dopuścił się Beneficjent. W niniejszej sprawie Beneficjent poprzez dokonanie znaczącej modyfikacji projektu, wykorzystał środki przekazane w ramach RPO WZ niezgodnie z warunkami określonymi w umowie o dofinansowanie (§ 15 ust. 6 umowy o dofinansowanie), przepisami prawa (art. 57 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006) i obowiązującymi procedurami (Wytyczne), szkodząc interesowi Unii Europejskiej i narażając jej budżet na straty. I tak, po dniu 30 grudnia 2013 r., na skutek zmiany składu wspólników spółki cywilnej, cele projektu realizowane były przez podmiot niebędący stroną umowy o dofinansowanie. Przystąpienie do spółki podmiotu nieaplikującego o wsparcie (M. A. wskutek czego odniosła ona nieuzasadnioną korzyść) nie wpisywało się w cel jaki przyświecał zaangażowaniu środków RPO WZ w realizację projektu pn. „Zwiększenie potencjału konkurencyjnego i ekonomicznego Firmy Handlowej Import-Eksport „Perła” S.C. Jerzy, Adam Maciaszek poprzez rozszerzenie działalności gospodarczej firmy”, prowadząc do powstania szkody w budżecie Unii Europejskiej. Doszło zatem do nieuzasadnionego finansowania. Tym samym przekazane środki nie powinny być ani wykorzystane, ani wypłacone z budżetu Unii Europejskiej. Winny zaś służyć celom akceptowanym przez IZ RPO WZ (tj. wspierać mikroprzedsiębiorczość, lokalne inicjatywy rozwojowe oraz wzrost innowacyjnych inwestycji), a także tym, które Beneficjent wykazał w dokumentacji aplikacyjnej związanych w szczególności z uruchomieniem przez Beneficjenta RPO WZ (tj. Jerzego Maciaszek oraz Adama Maciaszek) produkcji wysokiej jakości sztucznej biżuterii.
Wobec faktu, iż w analizowanej sprawie doszło do zmiany charakteru własności elementu infrastruktury, a w konsekwencji powstania nieuzasadnionej korzyści (co zostało przez IZ RPO WZ ustalone i uzasadnione), stwierdzić należało, iż zasada trwałości nie została zachowana. Naruszenie trwałości projektu mogłoby uzasadniać rozwiązanie przez IZ RPO WZ umowy o dofinansowanie bez wypowiedzenia na podstawie § 17 ust. 1 pkt 14 umowy i żądanie zwrotu całości dofinansowania przekazanego Beneficjentowi wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Jednakże mając na względzie:
IZ RPO WZ uznała za właściwe zastosowanie korekty finansowej.
Zgodnie z wyżej przytoczonym stanowiskiem Komisji Europejskiej, dokonując oceny faktu wystąpienia zasadniczej modyfikacji projektu należy kierować się zasadą proporcjonalności, przez co rozumie się to, że korekty finansowe związane z naruszeniem zasady trwałości powinny być proporcjonalne, tzn. nie muszą wiązać się ze zwrotem 100% kwoty otrzymanego przez Beneficjenta dofinansowania. Kwota wymagana do zwrotu może zostać ustalona w zależności od przedmiotu zidentyfikowanego naruszenia, tj. nieosiągnięcia lub nieutrzymania wskaźników realizacji projektu albo z uwzględnieniem długości okresu, w którym Beneficjent nie dokonał zasadniczej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 ust. 1 rozporządzenia 1083/2006, liczonego proporcjonalnie do okresu wymaganej umową o dofinansowanie trwałości projektu. Takie założenie oznacza, że wysokość korekty może być uzależniona od długości okresu w jakim Beneficjent wypełnił zobowiązanie utrzymania wskaźników w ramach okresu trwałości, tj. 3 lat od zakończenia realizacji projektu.
W przedmiotowej sprawie IZ RPO WZ ustalając wysokość kwoty wymaganej do zwrotu wzięła pod uwagę wszystkie okoliczności, w tym przede wszystkim naruszenie przez Beneficjenta zapisów umowy o dofinansowanie. IZ RPO WZ stwierdziła wykorzystanie przez Beneficjenta środków niezgodnie z zapisami umowy o dofinansowanie i na podstawie art. 207 ust. 8 ufp wezwała go do zwrotu części przekazanego dofinansowania. Ustalając kwotę do zwrotu, IZ RPO WZ kierowała się przede wszystkim rodzajem i wagą dokonanych naruszeń, konsekwencjami z nich wynikającymi. Nadto wysokość korekty została ustalona proporcjonalnie w stosunku do okresu w którym Beneficjent dopuścił się znaczącej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006. Zatem obliczając wysokość korekty finansowej ustalono, że:
Wskutek powyższych ustaleń stwierdzono, iż liczba dni pozostałych do końca okresu trwałości wyniosła 120 dni (31 grudnia 2013 r. – 29 kwietnia 2014 r.), w związku z czym obliczono korektę finansową w kwocie 10 720,05 zł (120 dni/1 096 dni x 97 909,80 zł). Tym samym kwotę przekazanego dofinansowania wymaganą do zwrotu ustalono w wysokości 10 720,05 zł.
Mając na uwadze całość zgromadzonego materiału dowodowego, koniecznym stało się wydanie decyzji. Zgodnie bowiem z treścią art. 207 ust. 9 pkt 1 ufp, po bezskutecznym upływie terminu, określonego w wezwaniu Instytucja Zarządzająca wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków.
Zanonimizowała Aleksandra Koszykowska na podstawie przepisów o ochronie danych osobowych.
Odnośniki:
[1] https://www.bip.wzp.pl/sites/bip.wzp.pl/files/articles/decyzjaperlabip_0.pdf