Uchwała Nr 614/16 Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego

Uchwała Nr 614/16 Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego
z dnia 18 kwietnia 2016 r.

w sprawie podjęcia decyzji o zwrocie przez Beneficjenta – Geotronics Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie przy ul. Konecznego 4/10u – środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013 na podstawie umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.03-32-036/10-00 zawartej w Szczecinie w dniu 21 grudnia 2010 r. na realizację projektu pn. „Wdrożenie technologii Mobilnego Systemu Pomiarowego do Infrastruktury Drogowej kluczem do wzrostu konkurencyjności spółki Geotronics Polska” w łącznej kwocie należności głównej 2 827 350,82 zł (słownie: dwa miliony osiemset dwadzieścia siedem tysięcy trzysta pięćdziesiąt złotych 82/100) wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.

Na podstawie art. 25 pkt 1, art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 06 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2016 r. poz. 383 t.j.), art. 207 ust. 1 pkt 3, ust. 2a i ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 t.j. ze zm.) oraz art. 41 ust. 2 pkt 4 i art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 05 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 1392 t.j.)

Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego uchwala, co następuje:

§ 1

1. Podejmuje się decyzję o zwrocie przez Beneficjenta – Geotronics Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie przy ul. Konecznego 4/10u – środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013 na podstawie umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.03-32-036/10-00 zawartej w Szczecinie w dniu 21 grudnia 2010 r. na realizację projektu pn. „Wdrożenie technologii Mobilnego Systemu Pomiarowego do Infrastruktury Drogowej kluczem do wzrostu konkurencyjności spółki Geotronics Polska” w łącznej kwocie należności głównej 2 827 350,82 zł (słownie: dwa miliony osiemset dwadzieścia siedem tysięcy trzysta pięćdziesiąt złotych 82/100) wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.

2. Decyzja, o której mowa w ust. 1 stanowi załącznik do niniejszej uchwały.

§ 2

Wykonanie uchwały powierza się Marszałkowi Województwa Zachodniopomorskiego.

§ 3

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Uzasadnienie

W dniu 30 czerwca 2010 r. Geotronics Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie przy ul. Konecznego 4/10u, w odpowiedzi na konkurs nr RPOWZ/1.1.3/2010/1, złożyła wniosek o dofinansowanie projektu nr WND-RPZP.01.01.03-32-036/10 pn. „Wdrożenie technologii Mobilnego Systemu Pomiarowego do Infrastruktury Drogowej kluczem do wzrostu konkurencyjności spółki Geotronics Polska”.
Wnioskodawca we wniosku o dofinansowanie wskazał, iż głównym celem inwestycji jest podniesienie konkurencyjności firmy poprzez zakup technologii Mobilnego Systemu Pomiarowego do oceny nawierzchni drogi, a planowana inwestycja wpisuje się w cel Poddziałania 1.1.3 określony w Uszczegółowieniu Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 – 2013 (dalej: RPO WZ) jako poprawa poziomu innowacyjności sektora małych i średnich przedsiębiorstw, do którego zaliczała się Geotronics Polska Sp. z o.o.
W dokumentacji aplikacyjnej Beneficjent wskazał, iż:
- siedziba Geotronics Polska Sp. z o.o. znajduje się w województwie małopolskim, tj. w Krakowie przy ul. Konecznego 4/10u (pkt B.4 wniosku o dofinansowanie),
- projekt pn. „Wdrożenie technologii Mobilnego Systemu Pomiarowego do Infrastruktury Drogowej kluczem do wzrostu konkurencyjności spółki Geotronics Polska” ma charakter stacjonarny i zlokalizowany będzie w województwie zachodniopomorskim, tj. w Kołobrzegu (pkt C.1 wniosku o dofinansowanie),
- projekt pn. „Wdrożenie technologii Mobilnego Systemu Pomiarowego do Infrastruktury Drogowej kluczem do wzrostu konkurencyjności spółki Geotronics Polska” realizowany będzie w nieruchomości przy ul. Tarnopolskiej 1C/C w Kołobrzegu (pkt C.4.2 biznes planu).
Dnia 25 listopada 2010 r. uchwałą Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr 2124/10 Wnioskodawcy przyznano dofinansowanie na realizację przedmiotowego projektu w wysokości 3 999 984,93 zł ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
W dniu 21 grudnia 2010 r. Geotronics Polska Sp. z o.o. zawarł z Województwem Zachodniopomorskim reprezentowanym przez Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego, pełniącym na podstawie art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 06 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2016 r. poz. 383 t.j., dalej: uzppr) rolę Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 – 2013 (dalej: IZ RPO WZ), umowę o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.03-32-036/10-00 na realizacje projektu pn. „Wdrożenie technologii Mobilnego Systemu Pomiarowego do Infrastruktury Drogowej kluczem do wzrostu konkurencyjności spółki Geotronics Polska”.
W przedmiotowej umowie określone zostały szczegółowe zasady dofinansowania projektu oraz prawa i obowiązki Beneficjenta z tym związane. IZ RPO WZ, zgodnie z zapisami umowy, zobowiązała się do dofinansowania części wydatków kwalifikowalnych poniesionych na realizację projektu na podstawie zweryfikowanego przez IZ RPO WZ poprawnego wniosku o płatność. Natomiast Beneficjent, w § 4 ust. 4 umowy o dofinansowanie, zobowiązał się realizować projekt z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami w ramach RPO WZ oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie celów (produktów i rezultatów) zakładanych we wniosku o dofinansowanie nr WND-RPZP.01.01.03-32-036/10. Ponadto w związku z realizacją projektu i w wykonaniu umowy Beneficjent obowiązany był do przestrzegania właściwych przepisów pierwotnego i wtórnego prawa wspólnotowego, właściwych przepisów prawa polskiego, w tym wszelkich wytycznych do nich, a także obowiązujących odpowiednich reguł, zasad i postanowień wynikających z RPO WZ, Uszczegółowienia RPO WZ, obowiązujących procedur, wytycznych, informacji IZ RPO WZ (§ 9 ust. 5 umowy o dofinansowanie).
Na mocy zapisów art. 26 ust. 1 pkt 14 uzppr oraz § 12 umowy o dofinansowanie, w związku z zakończeniem realizacji przedmiotowego projektu oraz złożeniem przez Beneficjenta wniosku o płatność końcową, w dniach 18-19 lutego 2013 r. IZ RPO przeprowadziła kontrolę planową realizacji projektu. Dodatkowo w dniach 10-11 czerwca 2013 r. oraz 10 września 2013 r. przeprowadzono kontrole doraźne realizacji projektu z udziałem eksperta zewnętrznego powołanego przez IZ RPO WZ, którego zadaniem było sporządzenie wyceny zakupionych w ramach projektu składników majątku. Podczas czynności kontrolnych dokonano analizy przedstawionych dokumentów związanych z realizowaną inwestycją oraz przeprowadzono wizytację pod wskazanym w dokumentacji aplikacyjnej (jako miejsce realizacji projektu) adresem, w wyniku czego ustalono, iż pomimo, że w dokumentacji aplikacyjnej określono charakter projektu jako stacjonarny, a jako miejsce jego realizacji wskazano Kołobrzeg, w rzeczywistości zrealizowany przez Beneficjenta projekt posiadał charakter niestacjonarny. Przez wzgląd na fakt, iż siedziba Beneficjenta znajdowała się poza województwem zachodniopomorskim tj. w Krakowie ustalono, że projekt nr WND-RPZP.01.01.03-32-036/10 nie kwalifikował się do objęcia wsparciem w ramach konkursu nr RPOWZ/1.1.3/2010/1.
Powyższe ustalenia IZ RPO WZ zawarła w protokole pokontrolnym z kontroli przeprowadzonej na miejscu realizacji projektu pn. „Wdrożenie technologii Mobilnego Systemu Pomiarowego do Infrastruktury Drogowej kluczem do wzrostu konkurencyjności spółki Geotronics Polska”, który to pismem z dnia 31 grudnia 2013 r. przekazała Beneficjentowi. Ponadto IZ RPO WZ wskazała, że z uwagi na fakt, iż realizowany przez Beneficjenta projekt nie wpisuje się w cel Poddziałania 1.1.3., którym jest wsparcie projektów podnoszących konkurencyjność oraz innowacyjność mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, które bądź realizują projekty stacjonarne na terenie województwa zachodniopomorskiego, bądź w przypadku realizacji projektów niestacjonarnych mają siedzibę na terenie tego województwa, w razie niewniesienia przez Beneficjenta istotnych uwag do zapisów niniejszego protokołu w terminie 14 dni roboczych od dnia jego dostarczenia podjęte zostaną czynności zmierzające do rozwiązania umowy o dofinansowanie.
Pismem z dnia 21 stycznia 2014 r. Beneficjent złożył wyjaśnienia i zastrzeżenia do treści protokołu pokontrolnego. Nadto pismem z dnia 27 stycznia 2014 r. Beneficjent poinformował o odmowie podpisania protokołu pokontrolnego.
IZ RPO WZ pismem z dnia 10 września 2014 r. zawiadomiła Beneficjenta o zakończeniu czynności kontrolnych oraz podtrzymała swoje stanowisko w sprawie. IZ RPO WZ podniosła, iż wobec ustaleń poczynionych w zakresie niestacjonarnego charakteru projektu, dalszą weryfikację zastrzeżeń odnoszących się do kryteriów zawartych w protokole pokontrolnym uznano za bezprzedmiotową. Jednocześnie poinformowano o wszczęciu procedury rozwiązania umowy o dofinansowanie nr UDA RPZP.01.01.03-32-036/10-00 z dnia 21 grudnia 2010 r. w związku z zapisami § 17 ust. 5 umowy o dofinansowanie.
Pismem z dnia 02 października 2014 r. Beneficjent wskazał, iż nie podziela ustaleń zawartych w piśmie IZ RPO WZ z dnia 10 września 2014 r. Ponadto zakwestionował zasadność wszczęcia procedury rozwiązania umowy o dofinansowanie.
Uchwałą nr 1838/14 z dnia 23 października 2014 r. Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego zdecydował o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.03-32-036/10-00 z dnia 21 grudnia 2010 r. projektu pn. „Wdrożenie technologii Mobilnego Systemu Pomiarowego do Infrastruktury Drogowej kluczem do wzrostu konkurencyjności spółki Geotronics Polska” na podstawie § 17 ust. 5 umowy o dofinansowanie projektu (tj. „Beneficjent na dzień podpisania Umowy nie spełniał kryteriów kwalifikujących do Poddziałania”).
Jednocześnie IZ RPO WZ pismem z dnia 19 listopada 2014 r., znak: WWRPO.I.AZ.3461-5(1.1.3/2010/036)/03/14 wezwała Beneficjenta do zwrotu środków w łącznej kwocie 2 827 350,82 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Zgodnie bowiem z treścią art. 207 ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 t.j. ze zm., dalej: ufp), w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1 instytucja, która podpisała umowę z beneficjentem, wzywa go do zwrotu środków lub do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.
Z uwagi na bezskuteczny upływ terminu wskazanego w ww. wezwaniu do zwrotu z dniem 10 grudnia 2014 r. wobec Beneficjenta wszczęte zostało z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.03-32-036/10-00.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, obejmującego całościową ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (w tym m.in. wniosku o dofinansowanie projektu pn. „Wdrożenie technologii Mobilnego Systemu Pomiarowego do Infrastruktury Drogowej kluczem do wzrostu konkurencyjności spółki Geotronics Polska”, umowy o dofinansowanie nr UDA RPZP.01.01.03-32-036/10-00 z dnia 21 grudnia 2010 r. wraz ze wszystkimi aneksami, wyników kontroli, a także wyjaśnień Beneficjenta) oraz pełną analizę stanu faktycznego i prawnego sprawy, IZ RPO WZ wskazuje co następuje.
Na wstępie podkreślenia wymaga fakt, iż środki publiczne przeznaczone na wykonywanie projektów realizowanych w ramach programów finansowych ze środków europejskich mają charakter bezzwrotny i powinny być wykorzystywane zgodnie z prawem, obowiązującymi procedurami, a także ściśle z celem, na który zostały przekazane. Nadto zauważyć należy, iż środki te są takimi wydatkami, które podlegają szczególnym zasadom rozliczania. Beneficjent dofinansowania przeznaczonego na realizację konkretnego zadania wskazanego umową ma obowiązek jego rozliczenia w zakresie finansowym i rzeczowym oraz zwrotu w określonych sytuacjach. W przypadku udzielenia dotacji ze środków publicznych nie dochodzi do zmiany jej statusu ze środków publicznych na wartość prywatną i tym samym Beneficjent nie włada nią bez ograniczeń jak właściciel, a może ją jedynie wykorzystać w sposób ściśle określony przepisami prawa. W przeciwnym razie zobowiązany będzie do ich zwrotu. Wskazać należy, iż jedną z kompetencji, a zarazem obowiązków ustawowych IZ RPO WZ jest prowadzenie kontroli realizacji poszczególnych projektów w ramach RPO WZ, a także odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi. Obowiązkiem IZ RPO WZ jest zatem nie tylko ustalanie zasad konkursu, zawieranie umów z beneficjentami czy zarządzanie środkami finansowymi przeznaczonymi na realizację programu operacyjnego, ale również czuwanie nad przebiegiem realizacji projektu i weryfikowanie czy w całym okresie realizacji, projekt, na który przekazano środki publiczne, realizowany jest zgodnie z prawem oraz zasadami określonymi przez IZ RPO WZ dla danego konkursu. Wykrycie nieprawidłowości w zakresie wydatkowania środków publicznych powoduje konieczność dochodzenia ich zwrotu. I tak zgodnie z art. 207 ust. 1 ufp, w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
– podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Co więcej, na podstawie art. 207 ust. 4 pkt 3 ufp, w przypadku braku zwrotu środków w terminie określonym wydaną decyzją, Beneficjent zostaje wykluczony z możliwości otrzymywania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Okres wykluczenia kończy się z upływem trzech lat liczonych od dnia dokonania zwrotu tych środków (art. 207 ust. 5 ufp).
W przedmiotowej sprawie doszło do nienależnego pobrania środków (art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp) przez Beneficjenta na realizację projektu pn. „Wdrożenie technologii Mobilnego Systemu Pomiarowego do Infrastruktury Drogowej kluczem do wzrostu konkurencyjności spółki Geotronics Polska” w ramach RPO WZ. Ustawodawca nie zdefiniował wprost nienależnego pobrania środków. Definicja taka nie pojawia się także w przepisach unijnych. Przyjmuje się, że pobranie bez podstawy prawnej oznacza pobranie środków bez umocowania w jakimkolwiek przepisie prawa, gdy nie ma przepisu upoważniającego do pobrania środków (W. Miemiec „Przesłanki determinujące zwrot środków przeznaczonych na finansowanie programów realizowanych przez JST z udziałem bezzwrotnych środków europejskich”, Finanse komunalne 1-2/212).
Podkreślenia wymaga, iż Beneficjent był zobowiązany do realizowania projektu zgodnie z umową o dofinansowanie, Wytycznymi oraz przepisami prawa. Przystąpienie Beneficjenta do ubiegania się o dofinansowanie oznacza m.in. akceptację obowiązujących Wytycznych oraz innych norm wynikających z dokumentacji konkursowej, a także przepisów prawa. Jednocześnie obowiązkiem każdego Wnioskodawcy aplikującego o środki w ramach RPO WZ jest zaznajomienie się z dokumentacją właściwą dla danego konkursu, gdyż zawiera ona zbiór informacji dotyczących m.in. sposobu wypełnienia wniosku o dofinansowanie oraz trybu wyłaniania projektów do dofinansowania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 09 września 2011 r. (sygn. akt GSK 1500/11), to na wnioskodawcy zgłaszającym do konkursu własny projekt o dofinansowanie ciąży obowiązek uważnego zapoznania się z priorytetami konkretnego programu operacyjnego, z przyjętym przez instytucję zarządzającą systemem realizacji strategii rozwoju, a następnie z dokumentacją konkursową i na nim też spoczywa obowiązek starannego i odpowiadającego założeniom danego programu operacyjnego przygotowania dokumentacji konkursowej. Akceptacja zasad konkursu następuje poprzez sam fakt przystąpienia do niego i złożenia dokumentacji aplikacyjnej. Nadto samo skorzystanie z możliwości dofinansowania nie jest obowiązkiem. Wnioskodawcy w opinii których uregulowania wynikające z ww. dokumentów, bądź przepisów prawa są zbyt rygorystyczne nie muszą składać wniosków aplikacyjnych czy podpisywać umowy o dofinansowanie. Podpisując umowę o dofinansowanie Beneficjent zobowiązuje się do ich przestrzegania i postępowania zgodnie z ich literą. Co więcej zasady konkursu określone w regulaminie są jednakowe dla wszystkich i nie mogą być zmieniane dla potrzeb poszczególnych Beneficjentów, a każdy przystępując do konkursu godzi się na te zasady (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Rz 823/10). Tym samym IZ RPO WZ nie może ponosić odpowiedzialności za niezaznajomienie się przez Beneficjenta, bądź też niezrozumienie przez niego zapisów dokumentacji konkursowej.
Wskazać należy, iż wniosek o dofinansowanie projektu został złożony przez Geotronics Polska Sp. z o.o. w ramach konkursu nr RPOWZ/1.1.3/2010/1 ogłoszonego dnia 30 kwietnia 2010 r. przez Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego, pełniącego rolę IZ RPO WZ. Beneficjent aplikując o środki RPO WZ, a następnie podpisując z IZ RPO WZ umowę o dofinansowanie, zobowiązał się do stosowania obowiązujących i aktualnych wzorów dokumentów oraz informacji zamieszczonych w szczególności na stronie internetowej IZ RPO WZ, w tym Wytycznych dla Wnioskodawców, a także innych dokumentów w ramach Programu. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w judykaturze (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Wr 336/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1758/12) zapisy umów o dofinansowanie czy wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych stanowią szczególną regulację normującą, jak otrzymane środki mają być wydatkowane. Zapisy te są zatem rodzajem swoistej procedury wiążącej Strony umowy dotyczącej wykorzystania tych środków. Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, iż zapisy Wytycznych, które stanowią zbiór informacji niezbędnych do prawidłowego przygotowania dokumentacji aplikacyjnej składanej przez przedsiębiorców ubiegających się o dofinansowanie, określają precyzyjnie, że dla projektów w ramach których nabywane są środki trwałe, które ze względu na swoją specyfikę nie są instalowane na stałe (np. specjalistyczne maszyny budowlane), a zatem nie jest możliwe określenie lokalizacji inwestycji, należy przyjąć, że decydująca jest siedziba Wnioskodawcy – wówczas musi się ona znajdować na terenie województwa zachodniopomorskiego (pkt 2.2 Wytycznych). Powyższą kwestię opisano również w pkt 2.2.1 Wytycznych wskazując, że „prawa do dysponowania nieruchomością w celach realizacji projektu nie muszą posiadać projekty, które ze względu na swoją specyfikę mają niestacjonarny charakter (np. projekt polega na podniesieniu konkurencyjności przedsiębiorstwa poprzez zakup specjalistycznych maszyn budowlanych, dzięki którym Wnioskodawca będzie świadczył usługi na terenie całego kraju). W przypadku takich projektów siedziba Wnioskodawcy musi się znajdować na terenie województwa zachodniopomorskiego”.
W ramach przedmiotowego projektu Beneficjent zakupił wartości niematerialne i prawne (oprogramowanie – 1 378 332,55 zł netto) oraz środki trwałe niezbędne do wprowadzenia nowych usług tj.: Mobilny system pomiarowy do oceny nawierzchni drogi (3 169 200 zł netto), Skaner stacjonarny wraz z akcesoriami (1 125 400,00 zł netto), Tachimetr Trimble VX (240 000,00 zł netto), Odbiorniki GPS Trimble R8 (240 000,00 zł netto), Aparat fotograficzny wraz z 5 obiektywami (29 000,00 zł netto). Łączna kwota ww. wydatków wyniosła 6 181 932,55 zł, co w przybliżeniu stanowi 92,8% wartości wszystkich wydatków kwalifikowalnych projektu. Pozostałe wydatki dotyczące zakupu usług szkoleniowych (ok. 4,7%), wyposażenia biura i serwerowni (ok. 2,5%) stanowią zatem znikomą część projektu w sensie zadaniowym i finansowym.
Nadto IZ RPO WZ ustaliła, że opisane powyżej wydatki, które stanowią 92,8% kosztów kwalifikowalnych projektu dotyczą zakupu urządzeń mobilnych i oprogramowania, które z uwagi na swój charakter nie wymagają instalacji w konkretnym miejscu, a tym samym mogą być wykorzystywane na terenie całego kraju. Świadczy o tym również sam charakter usług, które Beneficjent zadeklarował we wniosku aplikacyjnym jako bezpośrednio związane z realizowanym projektem tj.:
- wizualizacje gruntów i budynków,
- inwentaryzacja pasa drogowego,
- tworzenie map pęknięć dróg i płyt lotnisk,
- ocena stanu środowiska przyrodniczego,
- inwentaryzacja przestrzenna obiektów zabytkowych oraz ich elewacji,
- inwentaryzacja linii energetycznych, słupów energetycznych, zwisów linii energetycznych oraz przygotowanie modeli sieci energetycznych,
- inwentaryzacja przestrzenna systemów rurociągowych w zakładach przemysłowych,
- prowadzenie prac archeologicznych,
- tworzenie map akustycznych i map zagrożeń.
W trakcie dokonywania analizy sprawy, IZ RPO WZ wystąpiła do eksperta zewnętrznego o sporządzenie opinii dotyczącej realizowanego przez Beneficjenta projektu. Jak stwierdził ekspert zewnętrzny: „(...) elementy takie jak mobilny system do oceny nawierzchni dróg, skaner, tachimetr i odbiorniki GPS służą do zbierania danych a serwer (oprogramowanie na nim zainstalowane) syntetyzuje, analizuje lub konwertuje te dane dla potrzeb innych programów do projektowania, obrazowania lub kartografii. W związku z tym obszar zbierania danych przez elementy takie jak mobilny system do oceny nawierzchni dróg, skaner, tachimetr i odbiorniki GPS jest miejscem zbierania danych a lokalizacja serwera jest miejscem przetwarzania danych (...)”. Dodatkowo w piśmie z dnia 21 października 2013 r. skierowanym do IZ RPO WZ ekspert wskazał, iż „(...) wymienione urządzenia (...) mogą zbierać informacje w dowolnej lokalizacji”. Niniejsze prowadzi do wniosku, że jedynie wydatki dotyczące zakupu serwera oraz wyposażenia miałyby stanowić o stacjonarności projektu. Nadto specyfika zakupionych w ramach projektu środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych jednoznacznie wskazuje, że mogą one być wykorzystywane w różnych lokalizacjach, natomiast sam fakt przechowywania mobilnego systemu do oceny nawierzchni dróg, skanera, tachimetra czy odbiorników GPS na terenie województwa zachodniopomorskiego nie może świadczyć o stacjonarności projektu. W tym kontekście okoliczność, że specyfika wdrożonej technologii zakłada stacjonarny sposób obróbki danych, nie ma żadnego wpływu na charakter całego projektu, którego głównym elementem jest zakup mobilnych środków trwałych oraz oprogramowania i świadczenie usług w dowolnej, nieokreślonej na stałe lokalizacji. Dodać tutaj należy, że dane mogą być obrabiane w każdym miejscu na świecie, w tym również w siedzibie spółki znajdującej się w Krakowie. Ze względu na charakter zakupionych środków trwałych oraz fakt, iż obróbka danych może być dokonywana w każdym miejscu na świecie a lokalizacja serwera w żaden sposób nie determinuje lokalizacji projektu jako całości, należy uznać, że projekt realizowany przez Beneficjenta posiada charakter niestacjonarny.
Powyższe znalazło potwierdzenie w dokumentacji postępowania sądowego – która została włączona do akt niniejszego postępowania administracyjnego – toczącego się przed Sądem Rejonowym S, – C, w S, (sygn. akt (…)) z powództwa Z.G.D. Sp. z o.o. przeciwko Geotronics Polska Sp. z o.o. o zapłatę. W piśmie z dnia 22 czerwca 2015 r. będącym sprzeciwem od nakazu zapłaty z dnia 26 maja 2015 r. (sygn. akt (…)), pełnomocnik Beneficjenta wskazał, iż „(…)brak stacjonarności projektu spowodowany jest nieprawidłowym wykonaniem usługi przez powódkę – nieprawidłowym zakwalifikowaniem projektu (…)”. Z powyższego bezsprzecznie wynika, iż Beneficjent – wbrew składanym w trakcie postępowania administracyjnego wyjaśnieniom – również kwalifikuje przedmiotowy projekt jako niestacjonarny. Co więcej potwierdził również stanowisko IZ RPO WZ wskazujące, iż projekt powinien być zakwalifikowany jako niestacjonarny już na etapie aplikowania przez Beneficjenta o dofinansowanie przedmiotowego projektu.
Zgodnie bowiem z przytoczonymi na wstępie zapisami Wytycznych (pkt 2.2), dla projektów niestacjonarnych, o możliwości otrzymania wsparcia w ramach RPO WZ decyduje siedziba Wnioskodawcy, która musi się znajdować na terenie województwa zachodniopomorskiego. Zgodnie z odpisem z rejestru przedsiębiorców, siedzibą Geotronics Polska Sp. z o.o. jest miejscowość Kraków w województwie małopolskim, tym samym zrealizowany przez Beneficjenta projekt nie wpisuje się w cel Poddziałania 1.1.3., którym jest wsparcie projektów podnoszących konkurencyjność oraz innowacyjność tych mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, które bądź realizują projekty stacjonarne na terenie województwa zachodniopomorskiego bądź też w przypadku realizacji projektów niestacjonarnych mają siedzibę na terenie tego województwa. Na uwagę zasługuje również fakt, iż w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie wskazano, aby przedsiębiorstwo posiadało oddział na obszarze województwa zachodniopomorskiego.
Wobec dokonanych przez IZ RPO WZ ustaleń, a także zapisów Wytycznych należy wskazać, iż sam fakt lokalizacji serwera (Kołobrzeg) i prowadzenia obróbki danych w konkretnej lokalizacji, nie przesądza o stacjonarnym charakterze całego projektu. Ustalenie prawidłowego charakteru przedmiotowego projektu ma o tyle istotne znaczenie, że wiąże się z uprawnieniem do uzyskania dofinansowania w ramach RPO WZ bądź brakiem takiej możliwości. Zatem w sytuacji, gdy dany projekt z jakichkolwiek względów nie spełnia kryterium zgodności z prawem, właściwa instytucja ma nie tylko uprawnienie, ale i obowiązek zakwestionować prawidłowość przyznania dofinansowania.
Rozważając zagadnienie charakteru projektu, w tym miejscu IZ RPO WZ podnosi, iż w dniu 05 lutego 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Geotronics Polska Sp. z o.o. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego w zakresie błędnego uznania przez Geotronics Polska Sp. z o.o. o stacjonarności podobnego projektu pn. „(…)” (wniosek o dofinansowanie nr (…)), o którego wsparcie aplikował Beneficjent w ramach konkursu nr (…) (sygn. akt (…)). Orzeczenie jest prawomocne. Jak wskazano w ww. wyroku określenia stacjonarny i niestacjonarny użyte są w rozumieniu powszechnym i ilustrowane są w Wytycznych i innych aktach konkursowych przykładami. Określenie stacjonarny rozumiane jest w Wytycznych zgodnie z regułami języka polskiego i oznacza charakteryzujący się stałym miejscem pobytu, niezmieniający położenia. Projekty stacjonarne to projekty posiadające lokalizację. Konkludując swój wywód Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż „umieszczenie definicji określenia użytego w akcie prawnym jest niezbędne tylko wtedy, gdy dane pojęcie jest wieloznaczne, nieostre, niezrozumiałe lub użyte w nowym znaczeniu. Gdy żadna z tych sytuacji nie występuje, a w szczególności określenie jest używane w znaczeniu potocznym, podstawowym, powszechnie przyjętym, tworzenie definicji nie jest niezbędne”. W dalszej części wyroku wskazano, że z Wytycznych wynika, że projekt jest niestacjonarny, kiedy nie jest możliwe określenie lokalizacji inwestycji, a nabywane środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne nie są instalowane na stałe (np. specjalistyczne maszyny budowlane, dzięki którym wnioskodawca będzie świadczył usługi w całym kraju). Niestacjonarny charakter projektu musi wynikać ze specyfiki projektu, a nie ze specyfiki nabywanych środków trwałych, czy wartości niematerialnych i prawnych. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż „w świetle uregulowań i informacji wynikających z aktów konkursu, nie ma wątpliwości, że „projekty zlokalizowane na terenie województwa zachodniopomorskiego” mogą być zlokalizowane przez siedzibę wnioskodawcy lub przez miejsce realizacji projektu. Jeżeli wnioskodawca ma siedzibę na terenie województwa może realizować każdy projekt, zarówno umiejscowiony na terenie województwa (stacjonarny), jak i taki, który będzie realizowany poza województwem (niestacjonarny). Natomiast wnioskodawcy spoza województwa (mający siedzibę gdzie indziej) mogą ubiegać się o wsparcie projektów zlokalizowanych – umiejscowionych na terenie województwa tj. projektów stacjonarnych. Takie uregulowanie jest całkowicie zrozumiałe zważywszy, że mamy do czynienia z RPO WZ, którego celem głównym jest rozwój województwa zachodniopomorskiego zmierzający do zwiększenia konkurencyjności gospodarki, spójności przestrzennej, społecznej oraz wzrostu poziomu życia mieszkańców. Środki z tego programu są więc przeznaczone dla wnioskodawców miejscowych lub takich wnioskodawców z zewnątrz, którzy zrealizują projekt umiejscowiony (zlokalizowany) w województwie zachodniopomorskim. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uregulowania powyższe są zupełnie przejrzyste i nie naruszają zasad równego dostępu do pomocy tych podmiotów, dla których ta pomoc jest przeznaczona w ramach RPO WZ”.
W innym wyroku (sygn. akt (…)), również dotyczącym uznania przez IZ RPO WZ projektu za niestacjonarny, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż dofinansowanie projektu niestacjonarnego w ramach RPO WZ przysługuje jedynie podmiotom, które posiadają swą siedzibę na terenie województwa zachodniopomorskiego. Jednocześnie w przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego specyfika projektu Wnioskodawcy (również posiadającego siedzibę w Krakowie w województwie małopolskim) związana była ze zrealizowaniem inwestycji umożliwiającej prowadzenie badań (świadczenia usług) w terenie. Jedynie przetwarzanie i obróbka danych, czyli pewna część projektu, miała być realizowana w wynajętym lokalu w Kołobrzegu (województwo zachodniopomorskie). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny przeważająca cześć projektu ma charakter niestacjonarny, co przesądza, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, o niestacjonarnym charakterze całego projektu. Jak wskazano w treści wyroku „przekonuje do takiego stanowiska także, jak słusznie zauważyła Instytucja Zarządzająca, suma wydatków projektu dotycząca wyposażenia komputerowego do przetwarzania i archiwizacji danych, która wynosi 116 235,00 zł, zaś suma wydatków projektu dotyczących zakupu lotniczego systemu pomiarowego i mobilnego centrum zarządzania stanowi kwotę 5 716 548,00 zł. Ze wskazanych danych liczbowych wynika, że wartość wydatków dotycząca wyposażenia komputerowego stanowi około 2% wartości wydatków na elementy projektu o charakterze niestacjonarnym. Obróbka i archiwizacja danych, stanowiąca znikomą część projektu w sensie zadaniowym i finansowym nie może przesądzić o stacjonarnym charakterze projektu”.
Przytoczona wyżej argumentacja oraz przywołane orzecznictwo stanowią potwierdzenie prawidłowości ustaleń IZ RPO WZ w odniesieniu do charakteru projektu nr WND-RPZP.01.01.03-32-036/10, które nie pozwalają na uznanie jego stacjonarności, co w tym przypadku ma kluczowe znaczenie dla możliwości udzielenia dofinansowania. Już w biznes planie w pkt C.4.2 Beneficjent wskazał, iż „konieczność wyjazdów poza siedzibę firmy w celu zebrania danych sprawia, że projekt ma tylko częściowo charakter niestacjonarny – zakupiony sprzęt geodezyjny będzie wykorzystywany też poza siedzibą firmy. Samochód z zainstalowanym na nim Mobilnym Systemem Pomiarowym będzie wyjeżdżał na obszary pomiarów (…) w teren zabierane będą również laptop, sprzęt fotograficzny oraz geodezyjny (…). Po realizacji pomiarów pracownicy firmy będą wracać ze sprzętem do siedziby, gdzie urządzenia będą bezpiecznie przechowywane”. Niemniej w pkt C.1 wniosku o dofinansowanie Beneficjent wskazał, że projekt nr WND-RPZP.01.01.03-32-036/10 ma charakter stacjonarny i zlokalizowany będzie w województwie zachodniopomorskim, tj. w Kołobrzegu. Podkreślić należy, że o powiązaniu projektu z województwem zachodniopomorskim świadczyć miała wyłącznie lokalizacja wynajętego biura wyposażonego w sprzęt komputerowy oraz meble, przy czym uwagi wymaga, iż obróbka danych mogłaby być faktycznie dokonywana w każdym miejscu na świecie, nie wyłączając siedziby spółki znajdującej się w Krakowie. Ze względu na fakt, iż lokalizacja serwera w żaden sposób nie determinuje lokalizacji przedmiotowego projektu jako całości, a charakter czynności wykonywanych z użyciem zakupionego sprzętu wpisuje się w przedstawiony w Wytycznych przykład projektu o charakterze niestacjonarnym, co dodatkowo znajduje poparcie w strukturze wydatków projektu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 2376/13) należy uznać, że projekt Wnioskodawcy posiada charakter niestacjonarny. Wbrew temu co twierdzi Beneficjent, iż IZ RPO WZ na etapie weryfikowania wniosków aplikacyjnych bada jedynie czy wnioskodawca słusznie zaznaczył w pkt C.1 wniosku o dofinansowanie, że jego projekt jest niestacjonarny. Wskazać należy, iż na tym etapie nie podlegało weryfikacji, czy wnioskodawca słusznie określił lokalizację projektu, zaznaczając, że jego projekt jest stacjonarny. Kwestia stacjonarności lub niestacjonarności sprawdzana byłaby wyłącznie wtedy, gdyby Wnioskodawca określił że projekt ma charakter niestacjonarny (co nie miało miejsca w niniejszej sprawie). Ponieważ Beneficjent, w pkt C.1 wniosku o dofinansowanie wyraźnie wskazał jako miejsce lokalizacji projektu Kołobrzeg, to nie można uznać za zasadne jego twierdzeń, jakoby organ na etapie weryfikacji wniosku aplikacyjnego pozytywnie zweryfikował charakter projektu jako stacjonarny. Zatem biorąc pod uwagę, iż:
- w ramach konkursu nr RPOWZ/1.1.3/2010/1 mogły być realizowane zarówno projekty stacjonarne jak i niestacjonarne, przy czym w przypadku tych drugich warunkiem niezbędnym było posiadanie przez wnioskodawcę siedziby na terenie województwa zachodniopomorskiego,
- poza sporem pozostaje, iż siedzibą Beneficjenta, zarówno w chwili złożenia wniosku o dofinansowanie, podpisania umowy jak i przeprowadzenia kontroli, pozostawał Kraków,
to okoliczność umiejscowienia siedziby Beneficjenta poza granicami województwa zachodniopomorskiego w zestawieniu z faktem, iż przedmiotowy projekt ma charakter niestacjonarny, determinuje wniosek, że Beneficjent nie kwalifikował się do uzyskania dofinansowania w ramach Poddziałania 1.1.3 RPO WZ.
W tym miejscu zaznaczyć należy, że zgodnie z zapisami pkt 2.3.1 Wytycznych „przyjęcie danego projektu do realizacji i podpisanie z Beneficjentem umowy o dofinansowanie nie oznacza, że wszystkie wydatki, które Beneficjent przedstawi do rozliczenia w trakcie realizacji projektu, będą kwalifikować się do współfinansowania. Kwalifikowalność poniesionych wydatków oceniana jest również w trakcie realizacji, kiedy Beneficjent przedkłada kolejne wnioski o płatność oraz po zakończeniu projektu”. Należy pamiętać, iż ocena kwalifikowalności wydatku polega na analizie zgodności jego poniesienia z obowiązującymi przepisami. Oceny takiej dokonuje się zatem zarówno na etapie wyboru wniosku o dofinansowanie, jak i podczas realizacji projektu. Niemniej, na etapie wyboru wniosku o dofinansowanie sprawdzeniu podlega potencjalna kwalifikowalność wydatków (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 25 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 79/13; 09 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 896/13). Podkreślić należy, iż ocena projektów prowadzona jest przez niezależnych, zewnętrznych ekspertów. Świadczy to o obiektywności oceny, a pozostawienie pewnej swobody w ocenie wniosków pozwala na indywidualne podejście do każdego projektu na podstawie posiadanej przez eksperta wiedzy i doświadczenia. Ocena poszczególnych kryteriów dokonywana jest zatem na podstawie dokumentacji aplikacyjnej, zapisów zawartych w karcie oceny oraz kompetencji eksperta. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 09 lipca 2014 r. (sygn. akt II GSK 896/13), art. 60 rozporządzenia nr 1083/2006 skierowany do instytucji zarządzającej wskazuje, że odpowiada ona za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, a w szczególności za zapewnienie, że operacje są wybierane do finansowania zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz że spełniają one mające zastosowanie zasady wspólnotowe i krajowe przez cały okres ich realizacji (lit. a). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż przepis ten odnosi się nie tylko do etapu konkursu i wyboru projektu, ale także fazy realizacji projektu. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył także, iż należy mieć na uwadze, że obowiązki instytucji zarządzającej w związku z realizacją programów operacyjnych zostały określone bardzo szeroko, na co wskazuje treść art. 26 ust. 1 uzppr. Nadto wskazał, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych nie jest kwestionowane, że instytucja zarządzająca, skoro z mocy art. 25 pkt 1 uzppr odpowiada za prawidłową realizację programu operacyjnego i w związku z tym ma wykonywać zadania wyszczególnione w art. 26 ust. 1 uzppr, to musi oceniać projekt także w czasie jego realizacji. Mając na uwadze powyższe, należy zaznaczyć, iż kwalifikowalność poniesionych wydatków oceniana jest również w trakcie realizacji, kiedy Beneficjent przedkłada kolejne wnioski o płatność. W sytuacji, kiedy IZ RPO uzna część lub całość wydatków za niekwalifikowalne, Beneficjent jest zobowiązany do zwrotu środków przekazanych na ich dofinansowanie (§ 7 umowy o dofinansowanie). Ponadto, jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 marca 2014 r. (sygn. akt II GSK 430/14), Beneficjent pomocy finansowanej ze środków europejskich, z racji jej przyznania i zatwierdzenia, nie nabywa żadnych ostatecznych praw do wypłaconej kwoty pomocy, jeżeli nie przestrzega warunków, którymi to wsparcie finansowe zostało obwarowane, i które może być przyznane tylko wówczas, gdy spełnia on określone warunki.
Podsumowując powyższe, wskazać należy, iż w niniejszej sprawie, w dniu zawarcia umowy o dofinansowanie, IZ RPO WZ dysponowała informacją, że projekt nr WND-RPZP.01.01.03-32-036/10 posiada charakter stacjonarny. Taka informacja wynikała jednoznacznie z przygotowanego przez Beneficjenta wniosku o dofinansowanie i jak już wyżej wskazano, IZ RPO WZ nie miała obowiązku sprawdzania tej informacji na etapie weryfikacji wniosku aplikacyjnego (kwestia stacjonarności sprawdzana byłaby tylko wtedy, gdyby Beneficjent zaznaczył, że projekt nr WND-RPZP.01.01.03-32-036/10 jest niestacjonarny). Ponieważ wskutek przeprowadzonych czynności kontrolnych ustalono jednak, że projekt posiada charakter niestacjonarny, a siedziba Beneficjenta nie znajdowała się na terenie województwa zachodniopomorskiego, to w dniu podpisania umowy o dofinansowanie Beneficjent nie kwalifikował się do uzyskania dofinansowana. Konsekwencją ww. ustaleń jest stwierdzenie, że środki finansowe przeznaczone na przedmiotowy projekt na podstawie zawartej z Beneficjentem umowy o dofinansowanie stanowią środki nienależnie pobrane (art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp) i jako takie powinny podlegać zwrotowi wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowej.
Niezależnie od powyższego, w odniesieniu do zarzutów Beneficjenta w zakresie powiązania postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków z faktem rozwiązania umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.03-32-036/10-00 zaznaczenia wymaga, iż § 17 umowy o dofinansowanie wskazuje przypadki, w których może dojść do rozwiązania umowy. Zgodnie z § 17 ust. 5 umowy o dofinansowanie, IZ RPO WZ może rozwiązać z Beneficjentem umowę bez wypowiedzenia, w przypadku powzięcia informacji o tym, iż Beneficjent na dzień podpisania umowy nie spełniał kryteriów kwalifikujących do Poddziałania. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego uchwałą nr 1838/14 z dnia 23 października 2014 r., zdecydował o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.03-32-036/10-00. Niemniej, podkreślenia wymaga, iż sam fakt rozwiązania umowy z Beneficjentem nie jest podstawą do wydania decyzji w oparciu o art. 207 ust. 1 ufp, jednakże uzyskanie wsparcia pomimo braku uprawnienia niewątpliwie wypełnia już przesłanki z art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp. Powyższe potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 748/13 wskazując, iż przepisy obowiązującej ufp nie uzależniają ani wszczęcia ani też wydania decyzji w przedmiocie zwrotu środków od rozwiązania umowy o dofinansowanie. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1945/12 wskazał, iż z regulacji ufp wynika, że warunkiem wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu, nie jest uprzednie rozwiązanie umowy o dofinansowanie, jakkolwiek nie można wykluczyć sytuacji, w której zaistnienie przesłanek uzasadniających wydanie decyzji na podstawie art. 207 ufp będzie jednocześnie stanowiło podstawę do rozwiązania umowy. Niemniej w przedmiotowej sprawie okoliczności związane z rozwiązaniem umowy nie miały prawnego znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek uzasadniających wydanie decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu.
Rozwiązanie umowy o dofinansowanie zawartej z Beneficjentem, było możliwe w drodze uchwały podjętej przez organ kolegialny, tj. Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego, który na mocy art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 05 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 1392 t.j.) jest organem wykonawczym Województwa Zachodniopomorskiego, tym samym zgodnie z art. 25 pkt 1 uzppr pełni rolę IZ RPO WZ. Przyjęte rozwiązania, jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1945/12, stanowią refleks obowiązujących w tym zakresie aktów prawa unijnego, a w tym kontekście wymaga podkreślenia, że instytucja zarządzająca odpowiadając za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zobowiązana jest do uwzględniania zasad należytego zarządzania finansami (art. 60 rozporządzenia nr 1083/2006). W świetle powyższego nie może budzić żadnych wątpliwości to, że instytucja zarządzająca winna być wyposażona w efektywne instrumenty i środki realizacji powierzonych jej zadań. I tak do zadań IZ RPO WZ, na mocy art. 26 uzppr, należy nie tylko dokonywanie płatności ze środków programu operacyjnego na rzecz beneficjentów, ale także prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów (art. 26 pkt 14 uzppr) oraz określanie i odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych (art. 26 pkt 15 uzppr). Zatem to właśnie w gestii IZ RPO WZ leży zapewnienie wydatkowania środków publicznych zgodnie z obowiązującymi zasadami, gdyż zostały jej przypisane kompetencje w zakresie całościowej, tzn. nieograniczonej do wybranych obszarów, oceny prawidłowości działań Beneficjentów. Jest ona zatem samoistnym organem administracji publicznej odpowiedzialnym za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację. IZ RPO WZ nie jest związana także ustaleniami innych instytucji czy opiniodawców, co wiąże się z posiadaniem kompetencji w zakresie wykrywania nieprawidłowości, określania skutków jakie wywołuje naruszenie przez Beneficjenta przepisów prawa oraz ostatecznego określania stanowiska w sprawie. Powyższe wskazuje na fakt, iż IZ RPO WZ nie jest związana np. wnioskiem Strony o powołanie biegłego czy przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze Strony dla ustalenia okoliczności, które w sposób niebudzący wątpliwości mogą być ustalone przez nią, m.in. na podstawie dokumentów znajdujących się już w aktach sprawy. Nadto zgodnie z poglądem kształtowanym przez linię orzeczniczą sądów administracyjnych odmowa uwzględnienia wniosku dowodowego może nastąpić, gdy dotyczy on okoliczności stwierdzonych właśnie za pomocą innych dowodów (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2004 r., sygn. akt IV SA/Wa 60/04).
Konkludując, ponownie wskazać należy, iż kwalifikowalność poniesionych wydatków oceniana jest przez IZ RPO WZ zarówno w trakcie, jak i po zakończeniu realizacji projektu, kiedy Beneficjent przedkłada kolejne wnioski o płatność. Należy bowiem pamiętać, że o wcześniejszym ustaleniu zgodności projektu m.in. z obowiązującymi procedurami, decydowały pewne przesłanki, które mogły się zmienić np. w wyniku uzupełnienia materiału dowodowego lub wystąpienia nowych okoliczności w sprawie (tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, kiedy uzupełniono materiał dowodowy w trakcie przeprowadzonej kontroli projektu na miejscu jego realizacji). Jednocześnie, mając na uwadze, iż do zadań IZ RPO WZ należy dokonywanie weryfikacji formalnej oraz merytoryczno-finansowej wniosków o płatność, jak również kontrola realizacji projektu, wskazać należy, że twierdzenia Beneficjenta w zakresie braku uprawnienia zespołu kontrolującego do dokonywania własnych ustaleń, a także wybiórczego przytaczania ustaleń zawartych w opinii powołanego przez IZ RPO WZ zewnętrznego eksperta i niezastosowanie się do tej ekspertyzy nie zasługują na uznanie. Bezspornym pozostaje, iż IZ RPO WZ wystąpiła z wnioskiem o wydanie opinii w przedmiotowej sprawie w celu poznania stanowiska eksperta. Niemniej podkreślić trzeba, iż uzyskanej opinii nie należy utożsamiać z opinią biegłego w rozumieniu art. 84 kpa. Przedmiotem takiej opinii mogą być tylko okoliczności dotyczące stanu faktycznego, a nie jego ocena prawna. W przeciwnym wypadku zastępowałaby ona orzeczenia organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia. Skoro natomiast rozstrzygnięcie danej sprawy należy do kompetencji organu, to opinia wydana przez powołanego przez organ eksperta nie jest i nie może być dla organu wiążąca (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 03 października 2003 r., sygn. akt I SA/Łd 2414/2001). Wskazać należy, iż opinie sporządzane na zlecenie IZ RPO WZ są materiałami urzędowymi i pełnią funkcję służebną w procesie podejmowania decyzji przez organ. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2001 r. (sygn. akt IV CKN 458/00) materiałem urzędowym będzie to, co pochodzi od urzędu lub innej instytucji państwowej, bądź dotyczy sprawy urzędowej, bądź powstało w rezultacie zastosowania procedury urzędowej. Niezależnie od powyższego należy uznać, że niniejsza ekspertyza niewątpliwie stanowi element postępowania wyjaśniającego i tak właśnie została potraktowana w postępowaniu administracyjnym. Tym samym postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków zostało wobec Strony wszczęte w związku z wynikami kontroli planowej projektu przeprowadzonej przez IZ RPO WZ w dniach 18-19 lutego 2013 r. oraz kontroli doraźnej dokonanej w dniach 10-11 czerwca 2013 r. i 10 września 2013 r. W trakcie trwania kontroli, po szczegółowej analizie dokumentacji oraz stanu faktycznego i prawnego w sprawie ustalono, iż Beneficjent nie kwalifikował się on do uzyskania dofinansowania w ramach Poddziałania 1.1.3 z uwagi na niespełnienie kryterium dostępowego, uzyskując wsparcie do którego nie był uprawniony (art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp).
Niezależnie od powyższego, odnosząc się do wniosku Beneficjenta z dnia 11 lutego 2016 r. o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka A.S. IZ RPO WZ wskazuje, iż powyższy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać bowiem należy, iż myśl art. 7 kpa w toku postępowania organ administracji podejmuje wszystkie czynności niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. IZ RPO WZ zobowiązana jest przy tym do zachowania prawidłowych relacji pomiędzy zasadą prawdy obiektywnej, zasadą czynnego udziału Strony w postępowaniu oraz zasadą szybkości i ekonomii postępowania. Ponadto w myśl art. 12 § 1 kpa organ powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Z powyższego wynika obowiązek prowadzenia postępowania, w taki sposób aby nie można było zarzucić organowi przewlekłości czy opieszałości w podejmowanych czynnościach. Organ administracji publicznej rozpoznający sprawę zobowiązany jest zatem do wnikliwego wyjaśnienia okoliczności faktycznych, istotnych dla jej rozstrzygnięcia, możliwie najprostszymi środkami dowodowymi. Przy czym wszelkie wnioski dowodowe strony organ prowadzący postępowanie winien przeanalizować pod kątem ich przydatności dla ustalenia okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a także zweryfikować ich przydatność, mając przy tym na uwadze zasadę szybkości postępowania (wyrok: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2191/12).
Organ administracji z urzędu jest zobowiązany do przeprowadzenia dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego. W związku z tym organ może przeprowadzić również dowody wskazane przez stronę. Zgodnie bowiem z treścią art. 78 § 1 kpa, jeżeli dowód zgłoszony przez stronę ma na celu dowiedzenie okoliczności mającej znaczenie dla sprawy należy go uwzględnić.
Jedynymi ograniczeniami inicjatywy dowodowej zgłoszonej przez stronę, jest to aby teza dowodowa dotyczyła okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a także by zgłoszony przez stronę dowód nie dotyczył okoliczności dostatecznie już wyjaśnionych innymi dowodowymi (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel „Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego”, wyd. LEX 2015). O tym jakie okoliczności mają znaczenie dla sprawy, a więc jakie okoliczności uczynić przedmiotem postępowania wyjaśniającego, decydują normy prawa materialnego, które wyznaczają zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla jej załatwienia. Co więcej ustalenia wymagają nie fakty, które według strony mogą mieć wpływ na wynik sprawy, zaś te mające obiektywne znaczenie dla jej załatwienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w z dnia 20 września 2011 r. sygn. akt II GSK 870/10).
Organ nie ma również obowiązku przeprowadzenia każdego dowodu zgłoszonego przez stronę. Zasadność złożonego wniosku dowodowego powinna być oceniania przez jego dopuszczalności. Jak również przez pryzmat czy dotyczy okoliczności istotnych dla sprawy lub czy ma na celu przewleczenie postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 02 października 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 1863/96).
Przenosząc powyższe rozważania na okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, iż jak zostało to już wcześniej wykazane projekt pn. „Wdrożenie technologii Mobilnego Systemu Pomiarowego do Infrastruktury Drogowej kluczem do wzrostu konkurencyjności spółki Geotronics Polska” realizowany w ramach RPO WZ, został przez Beneficjenta błędnie zakwalifikowany jako projekt stacjonarny. Co z tym związane Beneficjent nie kwalifikował się do otrzymania dofinansowania. Powyższe zostało ustalone przez IZ RPO WZ na podstawie całościowej analizy zebranego materiału dowodowego, w tym: wniosku o dofinansowanie, umowy o dofinansowanie wraz z aneksami, dokumentacji czynności kontrolnych jak i pism składanych przez Beneficjenta w toku czynności kontrolnych, jak i w toku postępowania administracyjnego.
W związku z powyższym niezasadnym jest przeprowadzenie dowodu na okoliczność czy IZ RPO WZ wzięła pod uwagę opinię A.S., albowiem IZ RPO WZ dokonała własnych ustaleń w tym zakresie na podstawie całościowej analizy materiału dowodowego. Nie oparła się zatem tylko i wyłącznie na jednej opinii. Nawet gdyby przedmiotowa opinia nie została sporządzona to i tak wnioski wywiedzione przez IZ RPO WZ na podstawie pozostałego materiału dowodowego byłyby tożsame z przedstawionymi w decyzji administracyjnej. Jednocześnie niezasadnym jest przeprowadzanie dowodu na okoliczność czy IZ RPO WZ kwestionowała wycenę części urządzeń zakupionych przez Beneficjenta w ramach projektu, gdyż przedmiotem postępowania administracyjnego nie jest kwestia prawidłowej realizacji projektu, a kwestia jego nieprawidłowego zakwalifikowania przez Beneficjenta na etapie składania wniosku o dofinansowanie, jako projektu stacjonarnego.
Również niezasadny jest wniosek Beneficjenta dotyczący przeprowadzenie dowodu na okoliczność tego czy IZ RPO WZ zlecała A.S. sporządzenie opinii pod kątem stacjonarności projektu oraz czy udzieliła A.S. wytycznych co do sposobu rozumienia stacjonarności. Wskazać bowiem należy, iż z treści opinii z dnia 18 października 2013 r., sporządzonej na potrzeby IZ RPO WZ przez A.S. wprost wynika, iż dotyczyła ona jedynie analizy wysokości i zasadności kosztów poniesionych na zakup urządzeń i oprogramowania, kosztów prowadzonych szkoleń oraz oceny działania i realizacji założeń wskazanych w dokumentacji aplikacyjnej i użytkowania systemu wyłącznie przez Beneficjenta. Co za tym idzie swoim zakresem nie obejmowała ona kwestii stacjonarności projektu. Jednocześnie warto podkreślić, iż A.S. jest specjalistą z zakresu wyceny sprzętu komputerowego, oprogramowania i systemów informatyczno – telekomunikacyjnych, informatyki, techniki komputerowej i legalności oprogramowania (punkt 1 Opinii z dnia 18 października 2013 r.), natomiast nie zostało w opinii wykazane aby był on specjalistą za zakresu projektów realizowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu UE. W związku z powyższym nie sposób uznać przydatności ww. opinii dla prowadzonego postępowania administracyjnego, w zakresie określenia czy projekt realizowany przez Beneficjenta miał charakter stacjonarny czy niestacjonarny.
Konkludując powyższe rozważania podkreślić należy, iż okoliczności na które A.S. miałby zostać przesłuchany nie mają znaczenia dla sprawy, co za tym idzie nie wpłynęłyby one w żaden sposób na ustalenia IZ RPO WZ poczynione w toku postępowania administracyjnego, a dotyczące uznania projektu realizowanego przez Beneficjenta za niestacjonarny.
W dniu 1 kwietnia 2016 r. (data wpływu do Kancelarii Ogólnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego w dniu 8 kwietnia 2016 r.), Beneficjent wniósł o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego toczącego się przez Sądem Okręgowym w S., Wydział I Cywilny (syng. akt (…)). W przypadku odmowy zawieszenia postępowania Beneficjent alternatywnie wniósł o przedłużenie postępowania administracyjnego w związku z wyznaczoną na dzień 25 kwietnia 2016 r. rozprawą przed Sądem Okręgowym w S., Wydział I Cywilny (syng. (…)).
Na wstępie wskazać należy, iż postępowanie administracyjne z uwagi na inne przesłanki zostało postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2016 r. (tj. przed wpływem do IZ RPO WZ przedmiotowego wniosku) przedłużone do dnia 6 maja 2016 r., co za tym idzie rozpatrywanie wniosku w tym zakresie jest bezprzedmiotowe. Ponadto zgodnie z treścią pisma Sądu Okręgowego w S. z dnia 6 kwietnia 2016 r. na rozprawie, która odbędzie się w dniu 25 kwietnia 2016 r. zostanie dopuszczony jedynie dowód zeznań świadka Pani A.S. w drodze odezwy. Mając na uwadze powyższe na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2016 r. nie zostaną przeprowadzone żadne czynności procesowe, które Beneficjent wskazał w uzasadnieniu wniosku z dnia 1 kwietnia 2016 r.
Odnosząc się natomiast do wniosku o zawieszenie postępowania wskazać należy, iż kwestia ta była już przedmiotem wniosków Beneficjenta, tj. wniosku z dnia 23 grudnia 2014 r. i z dnia 25 maja 2015 r. W obu wyżej wskazanych wnioskach Beneficjent wnosił o zawieszenie postępowania administracyjnego ze względu na toczące się postępowanie sądowe przed Sądem Okręgowym w S., Wydział I Cywilny (syng. akt (…)). IZ RPO WZ każdorazowo odmawiała zawieszenia postępowania tj. postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015 r. i postanowieniem z dnia 3 lipca 2015 r. W powyższych postanowieniach wskazane zostało, iż postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków zostało wszczęte w związku ze stwierdzeniem zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 207 ust. 1 ufp. Podkreślono, iż fakt rozwiązania umowy o dofinansowanie z Beneficjentem nie stanowił podstawy do wszczęcia przedmiotowego postępowania, a w konsekwencji nie jest podstawą do wydania decyzji w oparciu o art. 207 ust. 1 ufp. Wskazano, iż zwrot przez Beneficjenta środków, w przypadku wystąpienia okoliczności wymienionych w art. 207 ust. 1 ufp nie jest uzależniony od uprzedniego rozwiązania umowy stanowiącej podstawę dofinansowania projektu, o której mowa w art. 30 uzppr i art. 206 ufp. Rozstrzygnięcie (decyzja) o zwrocie środków wydawane jest po przeprowadzeniu postępowania, wszczętego po bezskutecznym upływie terminu, w którym Strona mogła dobrowolnie zwrócić środki na wezwanie Instytucji Zarządzającej, po stwierdzeniu, że wystąpiły przesłanki wymienione w art. 207 ust. 1 ufp. Ponadto we wniosku z dnia 1 kwietnia 2016 r. Beneficjent nie przytoczył nowych okoliczności, które mogłyby uzasadnić jego pozytywne rozpatrzenie. Za takie bowiem nie można uznać, iż w ramach ww. postępowania cywilnego będzie przeprowadzony dowód z przesłuchania strony T.P. (…), oraz że Sąd Okręgowy w S. będzie rozstrzygał o zasadności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Mając to na uwadze wskazać należy, iż stanowisko IZ RPO WZ względem wniosku z dnia 1 kwietnia 2016 r. jest tożsame z tym przedstawionym we wcześniejszych postanowieniach i decyzji administracyjnej.
W związku z powyższym wobec faktu – iż postępowanie sądowe przed Sądem Okręgowym w S., Wydział I Cywilny (syng. akt (…)) nie stanowi zagadnienia wstępnego, którego wystąpienie obligowałoby organ do zawieszenia, toczącego się wobec Beneficjenta, postępowania w przedmiocie zwrotu środków – IZ RPO WZ odmawia zawieszenia postępowania administracyjnego, sygn. akt WWRPO.VIII.3162.73.2014.KM.
W przedmiotowej sprawie IZ RPO WZ ustalając wysokość kwoty wymaganej do zwrotu wzięła pod uwagę wszystkie okoliczności, w tym przede wszystkim rodzaj i wagę dokonanych przez Beneficjenta naruszeń oraz konsekwencje z nich wynikające. Z uwagi na fakt, iż w niniejszej sprawie nastąpiło nienależne pobranie środków (art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp) ustalono, iż wszystkie wypłacone Beneficjentowi w ramach projektu środki podlegają zwrotowi, bowiem Beneficjent nie kwalifikował się do objęcia wsparciem, a zatem w ogóle nie powinien był otrzymać dofinansowania. Beneficjent jest zatem zobowiązany do zwrotu całości wypłaconych w ramach projektu środków w kwocie 2 827 350,82 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.
Zaznaczyć należy, iż stosownie do treści art. 7 kpa, wyrażającego zasadę prawdy obiektywnej, organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego i winno korespondować z materiałem dowodowym zgromadzonym w toku postępowania i wynikami jego analizy. Stosownie bowiem do treści art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Tym samym IZ RPO WZ w toku prowadzonego względem Beneficjenta postępowania zgromadziła całościowy materiał dowodowy, w tym umowę o dofinansowanie wraz z zawartymi aneksami, wyjaśnienia Beneficjenta (m.in. pisma z dnia: 21 stycznia 2014 r., 02 października 2014 r., 09 grudnia 2014 r., 23 grudnia 2014 r., 09 lutego 2015 r., 25 maja 2015 r. wraz z załącznikami, 29 lipca 2015 r., 03 sierpnia 2015 r.) jak również pozostałą dokumentację (m.in. wniosek aplikacyjny wraz z załącznikami, dokumentację związaną z czynnościami kontrolnymi przeprowadzonymi przez IZ RPO WZ). Następnie posiadając tak zgromadzony materiał dowodowy, niezbędne było jego rozpatrzenie, co należy rozumieć jako obowiązek ustosunkowania się do każdego dowodu zebranego w sprawie i uwzględnienia go lub nieuwzględnienia przy wydawaniu decyzji oraz uzasadnianiu rozstrzygnięć. I tak na podstawie całokształtu dokumentacji zebranej w sprawie organ administracji publicznej zobowiązany był do oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. W niniejszym przypadku, na skutek przeprowadzonej analizy ww. dokumentacji zebranej w sprawie IZ RPO WZ ustaliła, iż określenie projektu przez Beneficjenta jako stacjonarnego na etapie aplikowania o wsparcie było nieprawidłowe, co w konsekwencji spowodowało, że projekt ten nie powinien otrzymać dofinansowania w ramach RPO WZ. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, iż dotychczas IZ RPO WZ podjęła niezbędne działania do wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a wszystkie czynności, w toku prowadzonych postępowań administracyjnych, były zgodne z przepisami prawa oraz konieczne i uzasadnione do celowego załatwienia sprawy. Nadto rozpatrzenie materiału dowodowego dokonane zostało w wyniku wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, z zachowaniem granic swobodnej (nie zaś dowolnej) oceny dowodów. Jednocześnie w nawiązaniu do powyższego wskazać należy, iż jedną z głównych zasad postępowania administracyjnego jest zasada szybkości i prostoty postępowania wyrażona w art. 12 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Niezasadne powstrzymywanie się przez organ od wydania decyzji lub uchylanie się od rozstrzygnięcia sprawy narusza przytoczony przepis, doprowadzając w efekcie do wydłużenia postępowania administracyjnego, a dalej procesu odzyskiwania środków, co nie leży ani w interesie IZ RPO WZ ani Beneficjenta. Nadto regulacja ta podkreśla, iż szybkość postępowania stanowi jeden z podstawowych składników sprawności postępowania, a w katalogu tych ostatnich mieści się także m.in. wymóg celowości podejmowanych działań czy niskich kosztów postępowania, co w rezultacie sprzyjać ma zachowaniu gospodarności i niegenerowaniu nieuzasadnionych wydatków. Należy podkreślić, że środki podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia ich przekazania do dnia zwrotu. Wobec powyższego wskazuje się, iż w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego dochowano poszanowania procedury administracyjnej oraz przepisów prawa.
Mając na uwadze całość zgromadzonego materiału dowodowego, koniecznym stało się wydanie decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków.