Uchwała Nr 881/17 Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego

Uchwała Nr 881/17 Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego
z dnia 5 czerwca 2017 r.

w sprawie podjęcia decyzji o zwrocie przez Beneficjenta – Europa Systems Sp. z o.o. z siedzibą w Żabowie 76B, 74 – 200 Pyrzyce – środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 – 2013 na podstawie umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.03-32-052/09-00 z dnia 29 grudnia 2009 r. na realizację projektu pn. „Wzrost konkurencyjności poprzez wdrożenie innowacji technologicznych do procesu produkcyjnego w firmie Europa Systems”, w łącznej kwocie 183 907,21 zł (słownie: sto osiemdziesiąt trzy tysiące dziewięćset siedem złotych 21/100) wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych.

Na podstawie art. 25 pkt 1, art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2016 r. poz. 383 t.j. ze zm.), art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 2a i ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1870 t.j. ze zm.) oraz art. 41 ust. 2 pkt 4 i art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 486 t.j. ze zm.)

Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego uchwala, co następuje:

§ 1

1. Podejmuje się decyzję o zwrocie przez Beneficjenta – Europa Systems Sp. z o.o. z siedzibą w Żabowie 76B, 74 – 200 Pyrzyce – środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 – 2013 na podstawie umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.03-32-052/09-00 z dnia 29 grudnia 2009 r. na realizację projektu pn. „Wzrost konkurencyjności poprzez wdrożenie innowacji technologicznych do procesu produkcyjnego w firmie Europa Systems”, w łącznej kwocie 183 907,21 zł (słownie: sto osiemdziesiąt trzy tysiące dziewięćset siedem złotych 21/100) wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych.

2. Decyzja, o której mowa w ust. 1 stanowi załącznik do niniejszej uchwały.

§ 2

Wykonanie uchwały powierza się Marszałkowi Województwa Zachodniopomorskiego.

§ 3

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Uzasadnienie

Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego na mocy art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2016 r. poz. 383 t.j., dalej: uzppr), pełni rolę Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 – 2013 (dalej: IZ RPO WZ), do której zadań należy m.in. zawieranie z beneficjentami umów o dofinansowanie projektu, zarządzanie środkami finansowymi przeznaczonymi na realizację programu operacyjnego, pochodzącymi z budżetu państwa, budżetu województwa lub ze źródeł zagranicznych, prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów, a także odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych.
W dniu 1 lipca 2009 r. w odpowiedzi na konkurs nr RPOWZ/1.1.3./2009/1 skierowany do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw realizujących projekty inwestycyjne na terenie województwa zachodniopomorskiego, Europa Systems Sp. z o.o. złożyła poprawny wniosek o dofinansowanie projektu pn. „Wzrost konkurencyjności poprzez wdrożenie innowacji technologicznych do procesu produkcyjnego w firmie Europa Systems”, któremu nadano nr WND-RPZP.01.01.03-32-052/09. W przedmiotowym wniosku Beneficjent w rubryce pn. „Typ Beneficjenta” wskazał, iż jest małym przedsiębiorstwem.
Przedmiotem projektu był zakup maszyn: wieloosiowego centrum tokarskiego CNC oraz przecinarki taśmowej. Powyższe inwestycje miały przyczynić się do wdrożenia najnowszych rozwiązań oraz podniesienia konkurencyjności, innowacyjności i jakości oferowanych usług przy użyciu wysokoefektywnych, w pełni zautomatyzowanych urządzeń do obróbki elementów metalowych. Zwieńczeniem całego procesu miało być wdrożenie Zintegrowanego Systemu Zarządzania Produkcją klasy ERP. Nadto nowoczesna baza sprzętu komputerowego wraz z nakładami na wdrożenie oprogramowania miała poprawić i przyspieszyć przepływ informacji w kanałach komunikacji w firmie i na zewnątrz (pkt C.7. wniosku o dofinansowanie pn. „Opis przedsięwzięcia (z wyłączeniem cross – financingu)”). W ramach realizacji projektu Beneficjent planował zakup łącznie 32 środków trwałych i 3 wartości niematerialnych i prawnych, tj.: wieloosiowego centrum tokarskiego CNC, przecinarki taśmowej, licencji systemu zarządzania produkcja klasy ERP wraz z instalacja (25 szt.), serwera bazy danych dla systemu zarządzania produkcją, serwera plików dla systemu zarządzania produkcją terminala radiowego on-line do systemu obsługi kodów kreskowych, skanera kodów kreskowych (4 szt.), kolektora danych off-line dla obsługi magazynu (wraz z wykonaniem niezbędnych instalacji okablowania dla rejestracji halowej), stacji roboczej (17 szt.), notebooka z systemem operacyjnym Windows + MS Office (2 szt.), drukarki A3 laserowej mono, drukarki A4 laserowej mono, urządzenia wielofunkcyjnego, oprogramowania do projektowania AutoCad LT (15 szt.), oprogramowania do projektowania SolidWorks (6 szt.). Natomiast wynikiem realizacji projektu miało być – zgodnie z pkt C.11 „Mierzalne wskaźniki rezultatu” wniosku o dofinansowanie – utworzenie 5 nowych miejsc pracy (wskaźnik pn. „Liczba nowych miejsc pracy”) oraz wzrost przychodów o 12,28 % (wskaźnik pn. „Wzrost przychodów w wyniku realizacji projektu”).
Uchwałą Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr 1245/09 z dnia 8 września 2009 r. wnioskodawcy zostało przyznane dofinansowanie na realizację projektu pn. „Wzrost konkurencyjności poprzez wdrożenie innowacji technologicznych do procesu produkcyjnego w firmie Europa Systems”.
Europa Systems Sp. z o.o. z siedzibą w Żabowie 76 B, gmina Pyrzyce (dalej: Beneficjent) w dniu 29 grudnia 2009 r. zawarła z IZ RPO WZ umowę o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.03-32-052/09-00 na realizację projektu pn. „Wzrost konkurencyjności poprzez wdrożenie innowacji technologicznych do procesu produkcyjnego w firmie Europa Systems” Oś Priorytetowa 1 „Gospodarka – Innowacje – Technologie”, Działanie 1.1 „Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstwa poprzez innowacyjne inwestycje”, Poddziałanie 1.1.3 „Inwestycje MSP w nowe technologie”. Dodatkowo pomiędzy Beneficjentem a IZ RPO WZ zostały zawarte aneksy do umowy nr UDA-RPZP.01.01.03-32-052/09-01 z dnia 27 stycznia 2010 r., nr UDA-RPZP.01.01.03-32-052/09-02 z dnia 30 marca 2010 r., nr UDA-RPZP.01.01.03-32-052/09-03 z dnia 15 października 2015 r.
Umowa o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.03-32-052/09-00 określa szczegółowe zasady dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki Beneficjenta z tym związane. Zgodnie z zapisami przedmiotowej umowy IZ RPO WZ zobowiązała się do dofinansowania części wydatków kwalifikowalnych poniesionych na realizację projektu na podstawie zweryfikowanego przez IZ RPO WZ poprawnego wniosku o płatność. Beneficjent natomiast zobowiązał się do realizacji projektu w oparciu o wniosek o dofinansowanie, z należytą starannością, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami w ramach programu oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu, a także osiągnięcie celów zakładanych we wniosku o dofinansowanie (§ 4 ust. 4 umowy o dofinansowanie). Dodatkowo w związku z realizacją projektu i w wykonaniu umowy Beneficjent obowiązany był do przestrzegania właściwych przepisów pierwotnego i wtórnego prawa wspólnotowego oraz właściwych przepisów prawa polskiego, również wszelkich Wytycznych do nich, a także obowiązujących odpowiednich reguł, zasad i postanowień wynikających z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013 (dalej: RPO WZ) oraz Uszczegółowienia Programu (§ 9 ust. 7 umowy o dofinansowanie).
Ponadto w na podstawie § 15 ust. 6 umowy o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się nie dokonywać znaczącej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z dnia 31 lipca 2006 r. ze zm., dalej: rozporządzenie nr 1083/2006) przez okres 3 lat od zakończenia realizacji projektu. Jednocześnie na podstawie § 15 ust. 7 umowy o dofinansowanie w przypadku naruszenia trwałości projektu Beneficjent zobowiązał się zwrócić dofinansowanie wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych w terminie wyznaczonym przez IZ RPO WZ.
Zgodnie z § 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie Beneficjent pierwotnie planował zakończenie realizacji projektu na dzień 31 grudnia 2011 r. Mając na uwadze, iż Beneficjent był zobowiązany utrzymać trwałość projektu przez okres 3 lat od zakończenia realizacji projektu, to termin do którego trwałość przedmiotowego projektu miała być utrzymana przypadał na dzień 31 grudnia 2014 r.
Na podstawie § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie możliwe jest dokonanie zmiany formy prawnej Beneficjenta, przekształceń własnościowych czy innych zmian. Niemniej jednak zmiana taka wymaga przeprowadzania przez IZ RPO WZ stosownej analizy pod kątem możliwości dalszej realizacji umowy przez zmieniony podmiot. W przypadku gdy zostanie stwierdzony brak takiej możliwości umowa ulegnie rozwiązaniu, a Beneficjent zobowiązany będzie do zwrotu odpowiedniej części dofinansowania, tj. określonej w stosunku do stopnia zachowania trwałości projektu.

W dniu 27 maja 2014 r. – tj. już po zakończeniu realizacji projektu – Beneficjent poinformował o tym, że J. P. posiadający 16 udziałów (40 % kapitału zakładowego) w Europa Systems Sp. z o.o. ma zamiar ich zbycia. W związku z tym Beneficjent podjął kroki w celu pozyskania nowego inwestora, który obejmie udziały w kapitale zakładowym spółki. Planowane zbycie miało natomiast nastąpić na rzecz spółki wchodzącej w skład polskiej grupy przemysłowej i obejmować 28 udziałów (70 % kapitału zakładowego) w kapitale zakładowym spółki. Beneficjent oświadczył ponadto, iż planowana zmiana nie wypłynie na zmianę profilu działalności spółki.
Odpowiadając na powyższe, IZ RPO WZ pismem z dnia 30 czerwca 2014 r. wskazała, iż choć nie nastąpi zmiana profilu działalności spółki, to nastąpi zmiana charakteru własności elementów infrastruktury, bowiem zmianie ulegnie struktura własnościowa Beneficjenta. Tym samym Beneficjent został poinformowany, iż istnieje ryzyko naruszenia przez niego trwałości projektu w rozumieniu art. 57 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006. IZ RPO WZ zastrzegła, iż po zbyciu udziałów spółki Beneficjent zobowiązany jest do przedstawienia potwierdzonych za zgodność z oryginałem kserokopii umów zbycia udziałów spółki w celu dokonania weryfikacji, czy nie doszło do naruszenia zasady trwałości projektu.
Pismem z dnia 18 września 2014 r. Beneficjent poinformował, iż w dniu 23 lipca 2014 r. 24 udziały (60 % kapitału zakładowego) należące do wspólnika K. M. zostały wniesione aportem do spółki M. T. L. z siedzibą na Cyprze, której jedynym wspólnikiem jest K. M.. Następnie w dniu 20 sierpnia 2014 r. M. T. L. nabyło 16 udziałów Beneficjenta od J. Pr., tym samym stając się jedynym wspólnikiem Europa Systems Sp. z o.o. W dniu 21 sierpnia 2014 r. M. T. L. sprzedało 28 udziałów Beneficjenta (70 % kapitału zakładowego) E. S. S. Sp. z o.o. Tym samym spółka ta stała się podmiotem dominujących wobec Europa Systems Sp. z o.o.
W celu przeprowadzenia analizy zgłoszonych zmian, IZ RPO WZ zobowiązała Beneficjent do przedłożenia dalszych dokumentów dotyczących sprzedaży udziałów oraz oświadczeń E. S. S. Sp. z o.o. i M. T. L. o statusie przedsiębiorstwa. Pismami z dnia 24 października 2014 r. i 5 grudnia 2014 r. Beneficjent przedłożył stosowne dokumenty, z których wynikało, iż E. S. S. Sp. z o.o. i M. T. L. są mikroprzedsiębiorstwami.
Następnie pismem z dnia 12 stycznia 2015 r. Beneficjent poinformował, o:
1. sprzedaży przez E. S. S. Sp. z o.o. 3 udziałów A. K. B. stanowiących 0,15 % ogólnej liczby udziałów,
2. sprzedaży przez E. S. S. Sp. z o.o. 10 udziałów R. D. D. stanowiących 0,50 % ogólnej liczby udziałów,
3. sprzedaży przez E. S. S. Sp. z o.o. 10 udziałów R. W. G. stanowiących 0,50 % ogólnej liczby udziałów.
Pismem z dnia 2 lutego 2015 r. – bez wzywania przez IZ RPO WZ – Beneficjent przekazał skorygowane oświadczenie o statusie przedsiębiorstwa E. S. S. Sp. z o.o. za rok 2013, w którym Beneficjent wskazał swoje powiązania ze spółkami P. S.A. oraz Europa Systems Sp. z o.o. W dokumencie tym E. S. S. Sp. z o.o. zaznaczyła, iż jest innym przedsiębiorstwem w rozumieniu Załącznika I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008. Kolejno w oświadczeniu o statusie przedsiębiorstwa z dnia 12 marca 2015 r. za okres sprawozdawczy 2014 r., również zostało zaznaczone, iż E. S. S. Sp. z o.o. posiada status innego przedsiębiorstwa.
W związku ze złożonymi oświadczeniami IZ RPO WZ pismem z dnia 9 kwietnia 2015 r. wezwała Beneficjenta do złożenia wyjaśnień, albowiem z danych w nich zawartych (wysokości zatrudnienia, przychodów netto oraz sumy aktywów) wynika, iż Beneficjent winien zaznaczyć, iż posiada status średniego przedsiębiorstwa, a nie innego. W odpowiedzi na powyższe Beneficjent przekazał poprawione oświadczenie za rok 2014 o statusie E. S. S. Sp. z o.o., w którym wskazane zostało, iż spółka posiada status średniego przedsiębiorstwa.
Mając na uwadze zmiany w strukturze właścicielskiej Beneficjenta, IZ RPO WZ stwierdziła, iż w niniejszej sprawie zaszła przesłanka określona w art. 57 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1083/2006, tj. zmiana charakteru własności elementu infrastruktury. Celem potwierdzenia, iż w wyniku ww. zmiany nie doszło do uzyskania nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny (przesłanka określona w lit. a ww. rozporządzenia), Beneficjent został zobowiązany do przedłożenia wyjaśnień wraz z dokumentami w zakresie cen udziałów Europa Systems Sp. z o.o. wniesionych aportem do M.T.L.
Beneficjent wypełniając powyższe zobowiązanie wskazał, iż cena udziałów wyniosła 55 000 000,00 zł i odpowiadała wartości rynkowej tych udziałów, a fakt otrzymania przez Spółkę dofinansowania nie stanowił czynnika wpływającego na ich wartość.
Niezależnie od powyższego w dniu 27 stycznia 2016 r. nastąpiło połączenie spółek E. S. S. Sp. z o.o. (spółka przejmująca) z Europa Systems Sp. z o.o. (spółka przejmowana), tym samym zgodnie z art. 494 § 1 i 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1578 t.j. ze zm.) nastąpiła sukcesja uniwersalna wszystkich praw i obowiązków na nowy podmiot. W wyniku przejęcia nastąpiła zmiana nazwy Beneficjenta na E. S. S. Sp. z o.o. Zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego nazwa Beneficjenta ponownie uległa zmianie na Europa Systems Sp. z o.o. na podstawie wpisu z dnia 29 lutego 2016 r.
W dniu 21 kwietnia 2016 r. do IZ RPO WZ wpłynęło pismo Beneficjenta z dnia 29 marca 2016 r. zawierające oświadczenie o statusie przedsiębiorstwa za rok 2015 r. W wyniku stwierdzonych błędów IZ RPO WZ wezwała Beneficjenta do przedłożenia dokumentu zawierającego poprawną wartość wielkości zatrudnienia. Jednocześnie poinformowano, iż IZ RPO WZ przeprowadzi analizę ww. oświadczenia pod kątem zgodności z prawem powszechnie obowiązującym, jak i umową o dofinansowanie.
Analiza przedkładanych przez Beneficjenta dokumentów i oświadczeń o statusie przedsiębiorstwa doprowadziła do uznania przez IZ RPO WZ, iż w sprawie nie wystąpiła znacząca modyfikacja projektu, o czym poinformowano Beneficjenta pismem z dnia 22 kwietnia 2016 r.
Następnie do IZ RPO WZ w dniu 19 maja 2016 r. wpłynęło poprawione oświadczenie o statusie przedsiębiorstwa, w którym zaznaczone zostało, iż Beneficjent jest innym przedsiębiorcą w rozumieniu Załącznika I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008, oraz że wielkość zatrudnienia wynosi 1. Natomiast w dniu 8 lipca 2016 r. Beneficjent przekazał dokument pn. „Plan połączenia E. S. S. Sp. z o.o. z Europa Systems Sp. z o.o.” z dnia 18 listopada 2015 r., a w dniu 26 lipca 2016 r. ponownie przekazał oświadczenie o statusie przedsiębiorstwa za 2015 r., w którym wskazane zostało, iż wielkość zatrudnienia wynosiła 2 913 osób.
IZ RPO WZ po dokonaniu weryfikacji zachowania trwałości projektu, pismem z dnia 31 stycznia 2017 r. poinformowała Beneficjenta, iż uwzględniając dane udziałowców E. S. S. Sp. z o.o., w tym „P.” S.A., spółka ta posiadała status podmiotu dużego. Status ten istniał od momentu jej zarejestrowania do momentu połączenia z Europa Systems Sp. z o.o., w której E. S. S. Sp. z o.o. była większościowym udziałowcem.
Tym samym w wyniku istniejących powiązań pomiędzy Europa System Sp. z o.o., E. S. S. Sp. z o.o. oraz „P.” S.A. na skutek nabycia udziałów Beneficjenta doszło do przejęcia korzyści płynącej z dofinansowania przez duże przedsiębiorstwo. Mając powyższe na uwadze IZ RPO WZ stwierdziła, iż „P.” S.A. uzyskała korzyść wynikającą z pomocy publicznej, którego inne duże przedsiębiorstwa nie mogłyby uzyskać w ramach konkursu nr RPOWZ/1.1.3./2009/1 skierowanego do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Co za tym idzie stwierdzono naruszenie trwałości projektu realizowanego na podstawie umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.03-32-052/09-00.
Odpowiadając na powyższe, Beneficjent w piśmie z dnia 14 lutego 2017 r. wskazał, iż nie zgadza się z powyższymi ustaleniami IZ RPO WZ. W opinii Europa Systems Sp. z o.o. samo uznanie przez IZ RPO WZ, iż nabywcą udziałów Beneficjenta było duże przedsiębiorstwo, które nie było uprawnione do otrzymania dofinansowanie nie jest wystarczające do uznania, że doszło do naruszenia trwałości projektu i uzyskania przez jakikolwiek podmiot nieuzasadnionej korzyści. Beneficjent w szczególności wskazał, iż zaangażowanie spółki „P.” S.A. w Europa Systems Sp. z o.o. polegało na byciu wyłącznie pasywnym inwestorem poprzez spółkę zależną E. S. S. Sp. z o.o. Tym samym według Beneficjenta nie doszło do naruszenia zasady trwałości projektu.
Wobec stwierdzenia naruszenia art. 57 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 IZ RPO WZ pismem z dnia 17 lutego 2017 r. wezwała Beneficjenta do zwrotu środków w kwocie 183 907,21 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, które zostały przez niego wykorzystane z naruszeniem procedur obowiązujących w ramach RPO WZ. Zgodnie bowiem z treścią art. 207 ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1870 t.j., ze zm., dalej: ufp), w przypadku stwierdzenia okoliczności, że środki zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, Instytucja Zarządzająca, wzywa Beneficjenta do zwrotu środków lub do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.
W związku z brakiem zwrotu środków w wyznaczonym terminie w dniu 8 marca 2017 r. wobec Europa Systems Sp. z o.o. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków przekazanych w ramach RPO WZ na podstawie umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.03-32-052/09-00.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, obejmującego całościową ocenę dokumentacji zgromadzonej w sprawie (w tym m.in. wniosku o dofinansowanie, umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.03-32-052/09-00 z dnia 29 grudnia 2009 r. wraz z aneksami, pism Beneficjenta oraz ustaleń poczynionych w ramach kontroli trwałości przedmiotowego projektu) oraz pełnej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, IZ RPO WZ wskazuje co następuje.
Środki publiczne przeznaczone na wykonywanie projektów realizowanych w ramach programów finansowych ze środków europejskich mają charakter bezzwrotny i powinny być wykorzystywane zgodnie z prawem, obowiązującymi procedurami, a także ściśle z celem, na który zostały przekazane. Ponadto środki przyznane na podstawie umowy o dofinansowanie projektu są środkami publicznymi, którym gdy chodzi o ich udzielanie, przekazywanie i rozliczanie towarzyszy szczególnego rodzaju reżim prawny. Okoliczności ich przekazania przedsiębiorcy na podstawie umowy o dofinansowanie projektu nie powodują utracenia przez nie ich publicznego charakteru oraz braku kontroli nad prawidłowością ich wydatkowania.
Mając na uwadze, iż do zadań IZ RPO WZ należy m.in. w oparciu o art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a uzppr ustalanie i nakładanie korekt finansowych, a także odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach ufp, IZ RPO WZ podjęła czynności zmierzające do odzyskania należnej jej kwoty. Zgodnie z art. 207 ust. 1 ufp, w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
– podlegają zwrotowi przez Beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Dodatkowo na podstawie art. 207 ust. 4 pkt 3 ufp w przypadku wystąpienia ww. okoliczności beneficjent zostaje wykluczony z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich, jeżeli nie zwróci ww. środków w terminie zawartym w art. 207 ust. 1 ufp (14 dni od doręczenia ostatecznej decyzji). Wykluczenie na podstawie art. 207 ust. 5 ufp następuje na okres 3 lat, liczonych od dnia dokonania zwrotu środków.
W przedmiotowej sprawie stwierdzone naruszenie dotyczyło dokonania znaczącej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 Rozporządzenia nr 1083/2006. Zaznaczyć należy, iż wskutek Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 539/2010 z dnia 16 czerwca 2010 r. zmienione zostały jednostki redakcyjne Rozporządzenia nr 1083/2006 z liter na paragrafy i ustępy. Jednak dla ułatwienia posługiwania się wskazanymi w art. 57 Rozporządzenia nr 1083/2006 przesłankami, na potrzeby uzasadnienia niniejszej decyzji, IZ RPO WZ posłuży się literami a i b.
Zatem za dokonanie ww. modyfikacji rozumie się sytuację, w której w ciągu 5 lub odpowiednio 3 lat od zakończenia projektu zostanie poddany takim zmianom, które:
a) mają wpływ na jego charakter lub warunki jej realizacji lub powodują uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny, oraz
b) wynikają ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury albo z zaprzestania działalności produkcyjnej.
Jednocześnie na podstawie art. 57 ust. 3 Rozporządzenia nr 1083/2006 kwoty nienależnie wypłacone polegają procedurze odzyskiwania zgodnie z art. 98 – 102 przedmiotowego rozporządzenia.
Znacząca modyfikacja projektu oznacza spełnienie co najmniej jednego z warunków wskazanych w lit. a oraz co najmniej jednego z warunków wskazanych w lit. b, przy czym pomiędzy tymi warunkami musi zachodzić związek przyczynowo – skutkowy (tzn. lit. b to przyczyna, a lit. a to skutek). Norma zawarta w art. 57 ust. 1 Rozporządzenia nr 1083/2006 ma zastosowanie w okolicznościach, w których projekt realizowany przez beneficjenta został już dofinansowany, tzn. miał miejsce wkład funduszu zgodnie z zasadami prawa unijnego i krajowego, w tym, w przypadku Polski, zgodnie z systemami realizacji, o których mowa w art. 5 pkt 11 uzppr. Państwom członkowskim Unii Europejskiej (dalej: UE) oraz instytucjom zarządzającym programami operacyjnymi nakazuje się zatem, aby na podstawie i w granicach kompetencji przyznanych przez prawo unijne i prawo krajowe, zapewniały realizację zasady trwałości operacji. Spełnienie obowiązku zachowania trwałości projektu podlega monitoringowi i kontroli IZ RPO WZ. Należy podkreślić, iż zachowanie sprzeczne z treścią normy wynikającej z art. 57 ust. 1 Rozporządzenia nr 1083/2006 jest równoznaczne z wystąpieniem nieprawidłowości skutkującej powstaniem obowiązku dokonania korekt finansowych przez IZ RPO WZ.
Przenosząc powyższe regulacje na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż Beneficjent był zobowiązany do realizowania projektu zgodnie z umową o dofinansowanie nr UDA-RPZP.01.01.03-32-052/09-00 oraz przepisami prawa. Już samo przystąpienie Beneficjenta do ubiegania się o dofinansowanie oznacza m.in. akceptację obowiązujących procedur, Wytycznych dla Wnioskodawców ubiegających się o dofinansowanie projektu w ramach RPO WZ (dalej: Wytyczne) oraz innych norm wynikających z dokumentacji konkursowej, a także przepisów prawa, bowiem skorzystanie z możliwości dofinansowania jest dobrowolne. Wnioskodawcy, w opinii których uregulowania wynikające z ww. dokumentów, bądź przepisów prawa są zbyt rygorystyczne nie muszą składać wniosków aplikacyjnych, ani podpisywać umowy o dofinansowanie. Podpisując zatem umowę o dofinansowanie w dniu 29 grudnia 2009 r. Beneficjent zobowiązał się do zrealizowania projektu w pełnym zakresie, w terminie wskazanym w umowie, z należytą starannością, a także do zachowania jego trwałości przez okres 3 lat licząc od daty zakończenia finansowego realizacji projektu. Umowa jest zatem elementem projektu. W związku z powyższym, niewypełnienie postanowień umowy oraz dokumentów regulujących zasady przyznawania i wykorzystania dofinansowania, powoduje konieczność odzyskiwania przez IZ RPO WZ kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawania decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w art. 207 ust. 9 ufp.
Europa Systems Sp. z o.o. zobowiązała się na podstawie § 15 ust. 6 umowy o dofinansowanie nie dokonywać znaczącej modyfikacji projektu, o której mowa w art. 57 ust. 1 Rozporządzenia nr 1083/2006, przez okres 3 lat od zakończenia realizacji projektu pn. „Wzrost konkurencyjności poprzez wdrożenie innowacji technologicznych do procesu produkcyjnego w firmie Europa Systems”. Jednocześnie na podstawie § 4 ust. 2 umowy o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się przez okres 3 lat od zakończenia realizacji projektu do nieprzenoszenia żadnych praw wynikających z umowy o dofinansowanie na rzecz osób trzecich, a na podstawie § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie do niezwłocznego informowania o dokonanej zmianach własnościowych w spółce w celu umożliwienia dokonania przez IZ RPO WZ analizy możliwości dalszej realizacji umowy przez zmieniony (pod względem struktury właścicielskiej) podmiot.
Jak wskazywano, w dniu 21 sierpnia 2014 r. E. S. S. Sp. z o.o. nabyła 28 udziałów Beneficjenta (70 % kapitału zakładowego) stając się podmiotem dominującym wobec spółki. W tym miejscu zauważyć należy, iż jedynym udziałowcem E. S. S. Sp. z o.o. była „P.” S.A., której kapitał zakładowy na dzień 21 sierpnia 2014 r. wynosił 30 380 002,00 zł. Jak było już wskazywane w niniejszej decyzji dofinansowanie w ramach konkursu nr RPOWZ/1.1.3./2009/1 zgodnie z Wytycznymi udzielane było mikro, małym oraz średnim przedsiębiorstwom. Przy czym status przedsiębiorstwa określony był według Załącznika I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. (pkt 2.1 Wytycznych pn. „Podmioty uprawnione do ubiegania się o dofinansowanie”). Rozporządzenie to zostało uchylone na mocy art. 57 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 651/2017 z dnia 17 czerwca 2014 r. (dalej: Rozporządzenie nr 651/2014), które weszło w życie w dniu 1 lipca 2014 r. Tym samym dla określenia statusu przedsiębiorstwa po dokonaniu w dniu 21 sierpnia 2014 r. zmian w strukturze własnościowej Beneficjenta, jest właściwe ww. rozporządzenie.
Podkreślenia wymaga, iż uchylenie w trakcie obowiązywania trwałości projektu Rozporządzenia nr 800/2008 i wprowadzenie Rozporządzenia nr 651/2014 nie wpłynęło na treść regulacji dotyczących kryteriów określających statusu mikro, małych i średnich przedsiębiorstw.
W art. 2 ust. 1 Załącznika I Rozporządzenia nr 651/2014 wskazano, iż do kategorii mikro, małych i średnich przedsiębiorstw należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów euro, lub roczna suma bilansowa nie przekracza 43 milionów euro. Natomiast jako „przedsiębiorstwo powiązane” na podstawie art. 3 ust. 3 pkt a Załącznika I Rozporządzenia nr 651/2014 rozumie się przedsiębiorstwa, w którym jedno z przedsiębiorstw ma większość praw głosu w innych przedsiębiorstwie w roli udziałowca. Ponadto zgodnie akapitem trzecim ww. przepisu przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych pkt a za pośrednictwem co najmniej jednego przedsiębiorstwa, również uznaje się za powiązane.
Mając zatem na uwadze, iż „P.” S.A. był powiązana ze spółką Europa System Sp. z o.o. za pośrednictwem przedsiębiorstwa E. S. S. Sp. z o.o., to ustalenie statusu przedsiębiorstwa musiało zostać dokonane w oparciu skonsolidowane sprawozdanie spółki dominującej, w której ujęte zostały dane dotyczące Europa Systems Sp. z o.o.
W opublikowanym przez „P.” S.A. dokumencie pn. „Skonsolidowane sprawozdanie finansowe według MSSF sporządzone na dzień 31 grudnia 2014 roku wraz z danymi porównywalnymi” (…) wykazano, iż na koniec 2014 r. wartość bilansowa ww. spółki wyniosła 118 806 000,00 zł, a przeciętne zatrudnienie wynosiło 2 724 pracowników (zgodnie z „Skonsolidowane sprawozdanie finansowe według MSSF sporządzone na dzień 31 grudnia 2015 roku wraz z danymi porównywalnymi”). Porównując powyższe dane z limitami określonymi w art. 2 ust. 1 Załącznika I Rozporządzenia nr 651/2014 wskazać trzeba, iż w wyniku transakcji z dnia 21 sierpnia 2014 r. Beneficjent utracił status średniego przedsiębiorstwa, przekroczona bowiem została o 2 474 maksymalna liczba pracowników, tj. 250 pracowników.
W związku z powyższym, nabycie przez E. S. S. Sp. z o.o. w dniu 21 sierpnia 2014 r. 28 udziałów Beneficjenta spowodowało zmianę charakteru własności elementu infrastruktury. Co prawda wytworzony ze środków przyznanych w ramach RPO WZ majątek nadal miał pozostawać własnością Beneficjenta, to jednak zmianie uległa struktura własnościowa Beneficjenta, tj. właścicielem 70 % kapitału zakładowego w Europa Systems Sp. z o.o. została spółka E. S. S. Sp. z o.o., której 100 % udziałów posiadała „P.” S.A. Tym samym bezspornie zaszła przesłanka określona w lit. b art. 57 rozporządzenia (WE) nr 1083/2006.
Wskazać należy, iż „P.” S.A. – będąca głównym udziałowcem E. S. S. Sp. z o.o., która nabyła udziały Europa Systems Sp. z o.o. – otrzymała korzyść poprzez uzyskanie uprzywilejowanej pozycji ekonomicznej, która jest nie do pogodzenia z celami pomocy realizowanej przez zaangażowanie funduszy (z uwzględnieniem przepisów regulujących udzielanie pomocy publicznej) oraz celami dofinansowania. Tym samym bezsprzecznym jest, że doszło do zrealizowania się przesłanki a zawartej w art. 57 ust. 1 Rozporządzenia nr 1083/2006, tj. uzyskania pośrednio nieuzasadnionej korzyści przez „P.” S.A. wskutek nabycia przez E. S. S. Sp. z o.o., udziałów w Europa Systems Sp. z o.o.
Zważywszy na naruszenie przez Beneficjenta zakazu zawartego w art. 57 ust. 1 Rozporządzenia nr 1083/2006 w postaci dokonania zasadniczej modyfikacji projektu poprzez spowodowanie nieuzasadnionej korzyści w przedsiębiorstwie („P.” S.A.), która wynikała ze zmiany struktury własnościowej, wskazać trzeba, iż powyższe naruszenie stanowi nieprawidłowość określoną w art. 2 ust. 7 Rozporządzenia nr 1083/2006 przez, którą należy rozumieć: jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Szkoda w budżecie UE określona została na dwa sposoby, jako szkoda rzeczywista, poprzez którą należy rozumieć środki Wspólnoty, które zostały już nieprawidłowo wypłacone Beneficjentowi, oraz szkoda potencjalna, na którą składają się środki Wspólnoty, które mogłyby zostać nieprawidłowo wypłacone Beneficjentowi, gdyby nieprawidłowość nie została wykryta. Warunkiem, który musi zostać spełniony, aby IZ RPO WZ mogła nałożyć korektę i wydać decyzję o zwrocie jest wykazanie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy naruszeniem prawa, a rzeczywistą lub potencjalną szkodą w budżecie UE. Musi zostać zatem wykazane logiczne następstwo zdarzeń zapoczątkowanych naruszeniem prawa, a zakończonych finansowaniem lub możliwością finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu UE. Zgodnie z powyższym, do stwierdzenia nieprawidłowości konieczne jest wystąpienie łącznie trzech podstawowych elementów tej definicji: naruszenie prawa, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje choćby potencjalną szkodę finansową w budżecie ogólnym UE. Należy wskazać, iż zarówno Komisja Europejska, jak i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmują szeroką wykładnię przesłanki naruszenia prawa wspólnotowego, która obejmuje tak naruszenie prawa unijnego, jak i prawa krajowego. Zaś wykrycie takowego naruszenia i uznanie go za nieprawidłowość rodzi obowiązek nałożenia korekty finansowej (art. 98 ust. 2 Rozporządzenia nr 1083/2006), nawet jeżeli wywołuje ono jedynie możliwość powstania szkody w budżecie UE. W niniejszej sprawie wystąpiła rzeczywista szkoda w postaci uzyskania przez „P.” S.A. pośrednio dofinansowania, do otrzymania którego nie kwalifikowałby się jako duży przedsiębiorca w ramach konkursu nr RPOWZ/1.1.3./2009/1. Tym samym uzyskane pośrednio przez ww. spółkę dofinansowanie jest nie do pogodzenia z warunkami określonymi w umowie o dofinansowanie, przepisami prawa i obowiązującymi procedurami, jak i z celami pomocy realizowanej przez zaangażowanie funduszy oraz celami dofinansowania. Środki te zatem nie powinny być, ani wykorzystane przez Beneficjenta ani wypłacone z budżetu Unii Europejskiej, a winny służyć w ogólności takim celom jak podnoszenie konkurencyjności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw realizujących projekty inwestycyjne na terenie województwa zachodniopomorskiego.
Wobec faktu, iż w analizowanej sprawie doszło do zmiany struktury własnościowej Beneficjenta, a w konsekwencji powstania nieuzasadnionej korzyści (co zostało przez IZ RPO WZ ustalone i uzasadnione), stwierdzić należało, iż zasada trwałości nie została zachowana, mając zatem na względzie:
a) stanowisko Komisji Europejskiej, utrwalone w „Sprawozdaniu z 20 posiedzenia Komitetu Koordynującego Fundusze przy Komisji Europejskiej” z dnia 24 – 25 września 2008 r., wskazujące, że w przypadku naruszenia zasady trwałości, o której mowa w art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006, należy zastosować korektę finansową zgodnie z art. 98 ww. rozporządzenia, proporcjonalnie do charakteru i wagi naruszenia, a wysokość korekty powinna również uwzględniać w jakiej proporcji Beneficjent wypełnił zobowiązanie utrzymania inwestycji przez okres określony w umowie o dofinansowanie, a także
b) zapisy Wytycznych do monitoringu dopuszczające zastosowanie korekty finansowej w oparciu o art. 98 rozporządzenia nr 1083/2006, IZ RPO WZ uznała za właściwe zastosowanie korekty finansowej.
W przedmiotowej sprawie IZ RPO WZ ustalając wysokość kwoty wymaganej do zwrotu wzięła pod uwagę wszystkie okoliczności, w tym przede wszystkim naruszenie przez Beneficjenta zapisów umowy o dofinansowanie. IZ RPO WZ stwierdziła wykorzystanie przez Beneficjenta środków niezgodnie z zapisami umowy o dofinansowanie i na podstawie art. 207 ust. 8 ufp wezwała go do zwrotu części przekazanego dofinansowania. Ustalając kwotę do zwrotu, IZ RPO WZ kierowała się przede wszystkim rodzajem i wagą dokonanych naruszeń, konsekwencjami z nich wynikającymi. Nadto wysokość korekty została ustalona proporcjonalnie w stosunku do okresu w którym Beneficjent dopuścił się znaczącej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006. Zatem obliczając wysokość korekty finansowej ustalono, że:
1. wartość udzielonego dofinansowania wynosi 1 652 150,00 zł,
2. okres trwałości projektu obejmuje okres od 20 grudnia 2011 r. (data poniesienia ostatniego wydatku w projekcie) do dnia 20 grudnia 2014 r., tj. 1 096 dni,
3. jako datę dokonania znaczącej modyfikacji projektu przyjęto dzień 21 sierpnia 2014 r. (data nabycia przez E. S. S. Sp. z o.o. 28 udziałów Beneficjenta).
Wskutek powyższy ustaleń stwierdzono, iż liczba dni pozostałych do końca okresu trwałości wyniosła 122 dni (21 sierpnia 2014 r. – 20 grudnia 2014 r.), w związku z czym obliczono korektę finansową w kwocie 183 907,21 zł (122 dni/1096 x 1 652 150,00 zł).
Mając na uwadze, że zaszła przesłanka, o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp, tj. wykorzystanie środków przyznanych na realizację projektu niezgodnie z procedurami, a Beneficjent nie dokonał zwrotu środków na skutek skierowanego do niego wezwania z dnia 17 lutego 2017 r., koniecznym stało się wszczęcie postępowania administracyjnego oraz wydanie decyzji administracyjnej. Zgodnie bowiem z treścią art. 207 ust. 9 ufp, po bezskutecznym upływie wspomnianego terminu, organ pełniący funkcję Instytucji Zarządzającej wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków.