UCHWAŁA Nr 1544/09 Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 5 listopada 2009 r.

w sprawie skierowania pod obrady Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego uchwały w sprawie przyjęcia „Informacji dotyczącej działań związanych z Planem Zagospodarowania Przestrzennego dla Niemieckiej Wyłącznej Strefy Ekonomicznej na Morzu Bałtyckim
i Morzu Północnym"

Na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 Statutu Województwa Zachodniopomorskiego stanowiącego załącznik do uchwały  Nr XX/179/01 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 5 marca 2001 r. w sprawie przyjęcia Statutu Województwa Zachodniopomorskiego (Dz. Urz. Woj. Zachod. z 2004 r. Nr 24, poz. 456, ze zm.).

Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego uchwala, co następuje:

§ 1

W celu przekazania „Informacji dotyczącej działań związanych z Planem Zagospodarowania Przestrzennego dla Niemieckiej Wyłącznej Strefy Ekonomicznej na Morzu Bałtyckim
i Morzu Północnym kieruje się projekt uchwały Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego w sprawie przyjęcia przyjęcia „Informacji dotyczącej działań związanych z Planem Zagospodarowania Przestrzennego dla Niemieckiej Wyłącznej Strefy Ekonomicznej na Morzu Bałtyckim i Morzu Północnym"

.

§ 2

Wykonanie uchwały powierza się Wojciechowi Drożdż Członkowi Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego.

§ 3

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Uzasadnienie do Stanowiska

Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego

w sprawie Planu Zagospodarowania Przestrzennego

dla Niemieckiej Wyłącznej Strefy Ekonomicznej

na Morzu Bałtyckim i Morzu Północnym

Województwo Zachodniopomorskie jest jednym z uczestników strony polskiej biorących udział od kwietnia 2009 r. w konsultacjach dotyczących projektu Planu Zagospodarowania Przestrzennego dla Niemieckiej Wyłącznej Strefy Ekonomicznej, zgłoszonego przez Federalne Ministerstwo ds. Transportu, Budownictwa i Urbanistyki (FM ds.TB i U) w Berlinie  do Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska zgodnie z art. 119 ust. 1 w związku z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008r.
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227). Wcześniej, od 3 sierpnia 2008 roku konsultacje dotyczące Planu odbywały ze stroną niemiecką na poziomie Ministerstwa Infrastruktury RP.

Zgodnie z przekazaną informacją od wnioskodawcy, przedmiotowy plan miał w swym zamiarze formułować cele i zasady planowania przestrzennego dla kontroli przestrzennej planów i zamierzeń
w sektorze morskim w ramach wytycznej zawartej w Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza oraz pozostałych przepisów międzynarodowych i europejskich.

Pierwsze konsultacyjne spotkanie, do jakiego doszło w Federalnym Ministerstwie ds. Transportu, Budownictwa i Urbanistyki w Berlinie, w dniu 17 września 2008 r., ukazało istotne rozbieżności
w podejściu Federalnego Ministerstwa ds. Transportu, Budownictwa i Urbanistyki, co do kwestii statusu prawnego toru podejściowego i kotwicowiska nr 3 Zatoki Pomorskiej, obszarów priorytetowych dla żeglugi w strefie objętej planem, wpływu planu na środowisko, przebiegu kabli i rurociągów (w tym Nord Stream), a obowiązującymi umowami międzynarodowymi i prawem wspólnotowym.

W ramach przedmiotowego projektu szczegółowym uzgodnieniom, z powodu istotnych różnic pomiędzy stroną polską a niemiecką podlegały min. następujące tematy:

1.       Zatoka Pomorska ( status prawny);

2.       Obszary priorytetowe dla żeglugi;

3.       Rezerwat przyrody (Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków Natura 2000);

4.       Planowane obszary ćwiczeń wojskowych;

5.       Wpływ planu na środowisko-energia wiatrowa;

6.       Rurociągi (Ggazociąg „Baltic Pipe" i gazociąg Nord Stream).

Strona Niemiecka jednostronnie uznała, iż północna część toru podejściowego oraz kotwicowisko nr 3 należy do Niemieckiej Wyłącznej Strefy Ekonomicznej na Zatoce Pomorskiej i na planach włączyła ten obszar ww. strefę. Równocześnie, jednostronnie zakwalifikowała ww. obszar, jako obszar prawnie należący do Federalnej Republiki Niemiec i konsekwentnie takie stanowisko prezentuje do dnia dzisiejszego pomimo sprzeciwów polskiej strony. Stanowisko to jest niezgodne z obowiązującym stanem prawnym i wykazuje brak poszanowania strony niemieckiej dla obowiązujących umów międzynarodowych i konwencji w kwestii morskiej granicy pomiędzy Polską a Niemcami. Jest to bardzo niebezpieczna praktyka, której właściwe organa administracyjne Rządu RP powinny się przeciwstawić biorąc pod uwagę obowiązujący stan prawny w tym zakresie. I tak:

Akty prawne związane z różnicami dotyczącymi przedmiotu uzgodnień:

1. Umowa pomiędzy Polską Rzeczpospolitą Ludową a Niemiecką Republiką Demokratyczną
w sprawie rozgraniczenia obszarów morskich w Zatoce Pomorskiej podpisanej w Berlinie 22 maja 1989 r. (Dz.U. nr 43 poz. 233art. 5 ust.1 i 2). Z  treści umowy wynika jednoznacznie status prawny tego obszaru:

„[...] Odcinek północnego toru podejściowego do portów Szczecin i Świnoujście, leżący na wschód od zewnętrznej granicy morza terytorialnego Niemieckiej Republiki Demokratycznej, określonej w artykule 3 niniejszej umowy, a także kotwicowisko nr 3 nie stanowią szelfu kontynentalnego, strefy rybołówczej i ewentualnej wyłącznej strefy ekonomicznej Niemieckiej Republiki Demokratycznej. [...].

Oznacza to, iż północny tor podejściowy w całym jego przebiegu oraz kotwicowiska znajdują się na morzu terytorialnym Rzeczypospolitej Polskiej bądź na morzu otwartym.

2. Art. 12 Konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych o prawie morza stanowi:

[...]Redy, na których zazwyczaj odbywa się załadunek, wyładunek i kotwiczenie statków, a które
w innym wypadku znajdowałyby się całkowicie lub częściowo poza zewnętrzną granicą morza terytorialnego, włączone są do morza terytorialnego.[...] Tam, gdzie może to utrudniać korzystanie
z uznanych oraz ważnych dla żeglugi międzynarodowej szlaków wodnych, nie wolno wznosić sztucznych wysp, obiektów ani budowli oraz wyznaczać chroniących je wokół stref bezpieczeństwa

3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 lutego 1995 r., ustalające granice redy, przyjęte, ratyfikowane i potwierdzone oświadczeniem Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 6 listopada 1998 r., które wydano na ww. podstawach prawnych.

Zapis ww. Konwencji ONZ o prawie morza jest istotny z punktu widzenia planowanych w niemieckiej WSE inwestycji z zakresu energetyki wiatrowej oraz rurociągu Nord Stream. Biorąc pod uwagę skalę planowanych inwestycji oraz konieczność stworzenia korytarzy technicznych dla kabli odprowadzających wytwarzających energię wzdłuż granic morza terytorialnego oraz wobec istniejących i projektowanych tras żeglugowych, realne staje się zagrożenie ograniczenia możliwości uprawiania żeglugi pełnomorskiej. Taki stan rzeczy byłby ze wszech miar niepożądany, jeśli weźmie się pod uwagę plany rozbudowy i modernizacji portów morskich Szczecin i Świnoujście czy budowę terminalu LNG.

W wyniku ponad rocznych konsultacji strona niemiecka uznała tylko część uwag strony polskiej. Została przesunięta na mapach granica niemieckiej WSE na wschód poza ww. tor podejściowy
i kotwicowisko, jednak dalej w legendach opisuje się tor podejściowy i kotwicowisko nr 3, jako obszar sporny, który zgodnie z opinią niemieckich prawników należy do Niemiec. Dalej, strona niemiecka
w istocie nie uznaje szlaku żeglugowego Świnoujście-Ystad, jako priorytetowego dla żeglugi umieszczając na nim tereny wydobywcze oraz przebieg instalacji, jaką jest rurociąg Nord Stream
w sposób zagrażający bezpieczeństwu żeglugi i utrudniający w przyszłości wejście do polskich portów gazowców o zanurzeniu ponad 15 metrów. Ujęcie najdłuższego podmorskiego dwukanałowego gazociągu na świecie, jakim jest rurociąg Nord Stream w planie poddanym konsultacjom
i uzyskanie opinii, może zostać uznane przez stronę niemiecką za uzgodnienie przedsięwzięcia i na to należy zwrócić szczególna uwagę.

Przedstawione powyżej działania strony niemieckiej są niezgodne z:

1. Konwencją Organizacji Narodów Zjednoczonych o prawie morza;

2. Konwencją HELCOM MARITIME w sprawie tras żeglugowych;

3. Umową między Polska Rzeczpospolita Ludową a Niemiecką Republiką Demokratyczną w sprawie rozgraniczenia obszarów morskich w Zatoce Pomorskiej podpisanej w Berlinie 22 maja 1989 r. (Dz.U. nr 43 poz. 233art. 5 ust. 2);

4. Prawem wspólnotowym (Zielona Księga UE „W kierunku przyszłej polityki morskiej: europejska wizja oceanów i mórz" (COM(2006)275) i Niebieska Księga UE „W sprawie zintegrowanej polityki morskiej"(COM(2007)575), zalecenia Rady i Parlamentu UE dotyczące zintegrowanego zarządzania strefą przybrzeżną, zalecenia polityczne Komitetu Regionów dotyczące zintegrowanej polityki morskiej UE.

Do czasu uregulowania ww. spraw powinno zostać zagwarantowane prawo do niezakłóconego uprawiania żeglugi na ww. obszarach oraz wykonywania prac technicznych niezbędnych do swobodnego dostępu statków.

Konkluzja

1. Traktowanie przez stronę niemiecką obszaru toru podejściowego i kotwicowiska nr 3 Zatoki Pomorskiej, jako niemieckiej strefy ekonomicznej, której nie objęto planem zagospodarowania przestrzennego z powodu sprzecznych opinii prawnych jest niezgodne z aktami prawa międzynarodowego. Prawo Rzeczypospolitej Polskiej do tych obszarów jest uregulowane polsko-niemiecką umową oraz Konwencją Organizacji Narodów Zjednoczonych o prawie morza. Jest to polski obszar wód przybrzeżnych i tak ma być traktowany. Podważanie polskiego prawa do ww. obszarów powinno być przedmiotem postępowania na drodze dyplomatycznej.

2. Nie do zaakceptowania jest stanowisko strony niemieckiej o dalszym utrzymaniu strefy wydobywczej oraz badań naukowych w rejonie trasy żeglugowej Świnoujście - Ystad oraz posadowienie rurociągu Nord Stream w wersji proponowanej przez stronę niemiecką. Strona niemiecka jest zobowiązana respektować Konwencję Organizacji Narodów Zjednoczonych o prawie morza i Konwencję HELCOM MARITIME[1] w sprawie tras żeglugowych. Zgodnie z nakazem wzajemnego poszanowania, w odniesieniu do równoważnego prawa wolności żeglugi i układania kabli, w rozumieniu prawa międzynarodowego, na które powołuje się strona niemiecka, układanie kabli i ich przebieg nie może zakłócać wolności żeglugi i stać w sprzeczności z priorytetem dla wyznaczonych tras żeglugowych.

3. Nie do przyjęcia jest prezentowane stanowisko strony niemieckiej, iż porty Świnoujście
i Szczecin pozostaną osiągalne dla statków o dużym zanurzeniu, chociaż ewentualnie nieco innym torem. Strona niemiecka nie może w sposób dowolny zmieniać przebiegu tras żeglugowych ustalonych ww. konwencją Helcom Maritime.

4.  Zatwierdzenie projektu przedstawionego przez stronę niemiecką stanowiłoby zagrożenie dla interesów państwa polskiego, tj. ustalonej polsko-niemieckiej morskiej granicy, dla bezpieczeństwa żeglugi do i z polskich portów oraz ruchu tranzytowego wzdłuż polskiego wybrzeża w przyszłości i w konsekwencji otwiera pole do kwestionowania polskiego prawa do toru podejściowego i kotwicowiska nr 3 na Zatoce Pomorskiej.

5. Strona niemiecka jest zobowiązana respektować wymienione akty prawa międzynarodowego, a także inne dokumenty Unii Europejskiej dotyczące zintegrowanej polityki morskiej UE, które uwzględniają problematykę planowania przestrzennego, jako podstawę do zwiększenia efektu synergii pomiędzy aktami prawnymi, a także strategicznego uporządkowania obszarów morskich w odniesieniu do zintegrowanego systemu obszarów morskich. Są to min.: Zielona Księga UE „W kierunku przyszłej polityki morskiej: europejska wizja oceanów i mórz" (COM(2006)275) i Niebieska Księga UE
„W sprawie zintegrowanej polityki morskiej"(COM(2007)575), zalecenia Rady i Parlamentu UE dotyczące zintegrowanego zarządzania strefą przybrzeżną, zalecenia polityczne Komitetu Regionów dotyczące zintegrowanej polityki morskiej UE.

Stanowisko kieruje się do Rządu Rzeczypospolitej Polskiej o podjęcie jednoznacznych działań w sprawie Planu Zagospodarowania Przestrzennego dla Niemieckiej Wyłącznej Strefy Ekonomicznej na Morzu Bałtyckim i Morzu Północnym

Opracowała:

Ewa Syrenicz-Tryburska

Wydział Infrastruktury i Transportu

10.11.2009 r.

[1] Zgodnie z Mariners' Routeing Guide Balic Sea (mapa nr 2911

wydana przez Bundesamt fur Seeschifffahrt und Hydrographie,

sygnowana przez HELCOM